Open brief: Griekenland is Europees probleem, niet alleen Grieks

Nu de peilingen wijzen op een overwinning voor het ‘nee’-kamp, is het de vraag hoe de EU hierop moet reageren. Volgens drie Europese prominenten moet de EU er alles aan doen om de Grieken te helpen, schreven ze vanmiddag in een open brief die NRC als eerste Nederlandse krant mocht publiceren. “De Griekse crisis is een Europese crisis, niet enkel een nationale kwestie.”

De Griekse vlag bij het parlement in Athene. Nadat bijna de helft van de stemmen is geteld lijkt het 'nee'-kamp ruim te gaan winnen. Foto Reuters/Yannis Behrakis

“De Griekse crisis is een Europese crisis, niet enkel een nationale kwestie. Het is een Europees probleem en het zal een Europees probleem blijven. De EU moet alle beschikbare middelen inzetten om de Griekse economie een impuls te geven.” Dat schrijven Jacques Delors, Pascal Lamy en António Vitorino in een open brief, die NRC als eerste Nederlandse krant mag publiceren.

Wie zijn deze drie?

De Fransman Jacques Delors was tien jaar (van 1985 tot 1995) voorzitter van de Europese Commissie. Pascal Lamy, ook Frans, was Europees Commissaris tussen 1999 en 2004 en de directeur-generaal van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) tussen 2005 en 2013. António Vitorino is een Portugees politicus en Europees commissaris voor Justitie van 1999 tot 2004.

Caroline de Gruyter, correspondent Europese Zaken, zegt:

Deze brief heeft relevantie. Delors was een van de vaders van de euro en Pascal Lamy was jarenlang zijn kabinetschef. Later werd Lamy eurocommissaris, en nog later de baas van de WTO in Genève. Deze drie hebben verstand van zaken.

Wat schrijven ze?

De brief begint beschouwend:

“Griekenland verkeert in een dramatische toestand en die situatie zal verder verslechteren als het land zijn schulden op de lange termijn niet aflost, of zelfs de eurozone verlaat.”

Maar bevat al snel concrete aanwijzingen voor zowel Europa als Griekenland.

“Griekenland moet een duidelijk beeld krijgen van de gebeurtenissen van de afgelopen veertig jaar en de oorzaak van de problemen niet meer buiten zichzelf zoeken. De Griekse regering zal ook moeten inzien dat haar democratische grondvesten niet boven die van haar Europese bondgenoten staan.”

Europa moet op haar beurt “de Griekse tragedie” niet zien als een nationale aangelegenheid, staat in de brief:

“De situatie in Griekenland heeft invloed op heel Europa en dat zal in de toekomst zo blijven, aangezien het land een integraal onderdeel is van Europa, zowel historisch als geografisch gezien.”

Het huidige gesprek focust op economische en financiële gevolgen bij een Grexit, maar de situatie moet ook worden beoordeeld vanuit geopolitiek oogpunt, zegt het trio.

“Het is al een Europees probleem, en dat zal het in de toekomst blijven. Griekenland moet worden gezien als een land dat in de Balkan ligt, een gebied waar al veel instabiliteit is - oorlog in Oekraïne, oorlog in Syrië, toenemende dreiging van terroristen en een migrantencrisis - en waar nog meer onrust creëeren onverstandig is.”

De brief besluit met de rol die de EU moet spelen bij de wederopbouw van Griekenland. Delors, Lamy en Vitorino stellen een plan met drie punten voor, waarbij Europa:

  • 1. redelijke financiële hulp aanbiedt, zodat Griekenland zijn solvabiliteit op de korte termijn kan opbouwen
  • 2. alle beschikbare middelen inzet om de Griekse economie een impuls te geven
  • 3. een onderzoek instellt naar het gewicht van de Griekse schuld ten opzichte van de schuld van andere landen die onder een Europees programma staan met de belofte hervormingen door te voeren.

De open brief

Hieronder de volledige en originele open brief die het trio naar aanleiding van het Griekse referendum en de crisis in het land schreef.

The EU and Greece: Changing frames and pursuing the Odyssey

By Jacques Delors, Pascal Lamy and António Vitorino (founding President, Honorary President and President of the Jacques Delors Institute).

The negotiations between Greece and the EU, which have been triggering a huge amount of tension and mistrust for many months, have reached boiling point with Syriza’s rise to power and the referendum set for 5 July. The negotiations and the referendum have spawned political posturing and tactical games which, while understandable from the viewpoint of the players involved, it is now of crucial importance that they put behind them, rising to the occasion and taking stock of the importance of the issues at stake both for Greece and for Europe. If an analysis is to be correct, those conducting it need to make sure they are using the right glasses.

Greece is in a dramatic condition and the situation would only deteriorate further if the country were to end up defaulting on its debt in the long term, or even leaving the euro area altogether.
In view of this, emerging from the current crisis demands first and foremost that a complete change of outlook take root in Greece itself. It requires that a clear will be expressed to make a clean break with the Greece of the past forty years, forgoing the temptation to put the blame for the core of Greece’s woes on external causes. It also requires that the Greek Government take on board the fact that its democratic legitimacy cannot, by its very nature, take precedence over the democratic legitimacy enjoyed by its European counterparts. Those are the two conditions which will allow the Greek authorities to make credible commitments followed up by those commitments’ practical implementation, on the basis of a programme forged in agreement with their partners. We understand the impatience and concern of those partners, who are sick and tired of feeling that they are pouring their aid into a bottomless, shapeles “Danaides basin”.

Nor is this “Greek tragedy” merely a national issue. It is having, and will continue to have, an impact on the whole of Europe, of which Greece is an integral part in both historical and geographical terms.
Thus we should not simply confine ourselves to gauging the more or less extensive economic and financial consequences of Greece’s departure from the monetary union. We need to view and to understand Greece’s situation from a geopolitical standpoint too, seeing it as a problem that is European today and that will continue to be European in the future. We must not look at Greece only through the IMF’s microscopes but also through the United Nations’ binoculars. In other words, we must see Greece as a country set in the Balkans, an area whose instability hardly needs further fuelling at a time of open warfare in Ukraine and in Syria and of a growing terrorist threat – not to mention the migrant crisis.

In any event, confining ourselves to a strictly financial viewpoint, we crucially need to stress that Greece’s current liquidity crisis is the result of a solvency crisis which is itself merely a symptom of far deeper woes linked to the weaknesses of an economy and a state that need to be reconstructed in every aspect, on the basis of in-depth administrative, judicial, educational, fiscal and other reforms.

It is up to the EU to play its part to the full in that reconstruction process by offering Greece a comprehensive three-pronged plan consisting of: first, offering Greece reasonable financial aid in order to allow it to rebuild its solvency in the short term; second, mobilising all those EU instruments that can help to revive the Greek economy (structural and cohesion funds, EIB loans, Juncker plan contributions, and so forth), thus fostering its return to growth, which will in itself lighten the country’s debt-to-GDP ratio; and third, immediately adding to the agenda an assessment of the weight of Greece’s debt and of the debt of the other “countries under programmes” in a European context, on condition that promised reforms are enacted. Only a global plan of this nature appears capable of providing the Greek people and their authorities with prospects for hope and for mobilisation, and thus of getting them to put their heart and mind into the effort for reconstruction which the country so badly needs and from which the EU as a whole will benefit.

Odysseus found the courage and the energy to endure a further ten years of gruelling ordeals after those already suffered during the Trojan War, because he never lost hope of returning to Ithaca and to his Penelope. If the Greeks and the Europeans find it in them to look towards a future which is of necessity a shared future and which they know will be a better future for all, then they will find a way to forge a compromise honouring the principles of cooperation and of solidarity that are the very foundation stones underpinning the European construction.

Lees ook:Vandaag gaan de Grieken naar de stembus. Volg de ontwikkelingen live.