Strafrechtexperts: VN-tribunaal voor MH17 heel slecht idee

Archieffoto van internationaal strafrechtadvocaat Geert-Jan Knoops Fotro ANP / ROBIN VAN LONKHUIJSEN

Het oprichten van een VN-tribunaal voor de berechting van de daders die bijna een jaar geleden vlucht MH17 neerhaalden is een ‘heel slecht’ idee. Dat zeggen strafrechtexperts vandaag in De Telegraaf. Gisteren maakte premier Mark Rutte (VVD) bekend dat het kabinet ernaar streeft met Maleisië, België, Australië en Oekraïne een dergelijk tribunaal op te richten.

Hoogleraar internationaal strafrecht Göran Sluiter wijst erop dat de kans op succesvolle vervolging van de daders door deze stap niet groter wordt, terwijl de kosten wel toenemen en het proces jaren in beslag kan nemen. Internationaal strafrechtadvocaat Geert-Jan Knoops valt hem bij en zegt dat het instellen van een VN-tribunaal het wezenlijke probleem niet oplost: de onwaarschijnlijke medewerking van Moskou. Knoops:

“Rusland heeft al aangegeven niet mee te willen werken met zo’n tribunaal.”

Dat staat haaks op de boodschap die Rutte gisteren afgaf. De premier zei juist een VN-tribunaal te willen instellen omdat dit de grootste kans van slagen heeft:

“Met een tribunaal heb je de grootste kans op vervolging van eventuele daders.”

Joint investigation team

Onderzoekers uit België, Australië, Maleisië, Oekraïne en Nederland vormen het joint investigation team dat probeert de daders van het neerhalen van vlucht MH17 te identificeren en vervolgens voor de rechter te krijgen. Uit deze landen kwamen de meeste slachtoffers van de ramp.

Maleisië is als enige van deze landen lid van de VN-Veiligheidsraad - het land is tijdelijk lid. In die rol heeft Maleisië gisteren de voorkeur voor een tribunaal meegedeeld in de VN-Veiligheidsraad. Rusland heeft als permanent lid van de VN-Veiligheidsraad vetorecht.

Rutte kon gisteren “niet met zekerheid zeggen” of er draagvlak is voor een dergelijke tribunaal. Rutte wilde niet ingaan op de vraag of het tribunaal in Nederland moet komen.

Hoofdofficier team is hoopvol gestemd

Het joint investigation team heeft de afgelopen maanden “grote vorderingen” gemaakt, zei hoofdofficier Fred Westerbeke van het landelijk parket van het Openbaar Ministerie eerder deze week al tegen NRC Handelsblad. Westerbeke coördineert het onderzoek.

“Ik ben hoopvol gestemd dat we deze zaak aan een rechter kunnen voorleggen.”

De onderzoekers koersen af op het “waarschijnlijke scenario” dat de Boeing 777-200 door een Boek-raket is neergehaald. Justitie denkt zeker nog tot eind december nodig te hebben om het onderzoek af te ronden en te beginnen met bijvoorbeeld verzoek tot uitlevering van verdachten.

Alternatieve scenario’s

Maar justitie moet daarnaast ook alternatieve scenario’s van vooral de Russen met harde bewijzen kunnen “uitsluiten”, bijvoorbeeld dat het toestel van Malaysia Airlines door een ander toestel is neergeschoten. Dat is het verschil met de Onderzoeksraad voor Veiligheid: als die in oktober komt met een rapport waarover alle deskundigen het eens zijn, is dat voor justitie niet voldoende. Westerbeke:

“Wij moeten voor de rechter onweerlegbaar bewijs vergaren over de oorzaak. Dat is de reden waarom we nog niet tot conclusies zijn gekomen.”

De Boeing 777 van Malaysia Airlines met 298 mensen aan boord werd op 17 juli vorig jaar boven rebellengebied in het oosten van Oekraïne vermoedelijk neergeschoten door een Boek-raket. Alle inzittenden kwamen om het leven. Onder de doden zijn 196 Nederlanders.