‘Middeleeuwse smartphone’ is 12.000 euro waard, zegt de expert. Of wil hij gewoon zelf een koopje?

flickr.com/arenamontanus

AVROTROS gaat voor de taxateurs van Tussen Kunst en Kitsch een gedragscode opstellen. Aanleiding is een twijfelachtige taxatie van een kostbaar middeleeuwse navigatie-instrument (een astrolabium) door een van de veertien handelaren die als expert aan het televisieprogramma zijn verbonden. De handelaar heeft na de opname van de taxatie bovendien geprobeerd het betreffende voorwerp ver onder de marktwaarde te verwerven.

Het gaat om Fred Kats, sinds 1986 de expert uurwerken en instrumenten van het kunstprogramma. De waarde van deze “middeleeuwse smartphone”, zoals Kats het koperen instrument omschreef, taxeerde hij op de opnamedag op 10.000 tot 12.000 euro. Na de opname bood Kats namens een klant 20.000 euro, een bedrag dat in hetzelfde gesprek opliep tot “mogelijk zelfs 40.000 euro”.

Later zei de expert nog iemand te weten die zelfs 45.000 voor het object over zou hebben. De familie heeft het erfstuk overigens zonder hulp van Kats verkocht. Twee Londense veilinghuizen taxeerden het astrolabium op omgerekend 112.000 tot 170.000 euro. In november werd het, inclusief opgeld, voor omgerekend 172.900 euro verkocht.

De opnames waren op 3 februari in het Spoorwegmuseum in Utrecht. De uitzending was gepland voor november, maar het item is vanwege de hoge veilingopbrengst geschrapt.

Populair programma

Met zo’n twee miljoen kijkers is Tussen Kunst en Kitsch de afgelopen dertig jaar uitgegroeid tot een van de populairste programma’s van de publieke omroep. Eric Dekker, hoofd communicatie bij AVRO-TROS:

“Nooit eerder is er aanleiding geweest om te twijfelen aan de integriteit van de experts.”

De omroep stelt de gedragscode in overleg met de handelaren op. De eerste ideeën, aldus Dekker: in het half jaar tussen de taxatiedagen en de uitzending van het kunstprogramma mogen de experts geen zaken meer doen met de bezoekers. Ook dient het initiatief van de verkopers uit te gaan. Dertien van de veertien vaste experts van het programma zeggen desgevraagd met een zekere regelmaat zaken te hebben gedaan met bezoekers van het programma.

Zulke afspraken zijn minder streng dan die de BBC hanteert voor de experts van Antiques Roadshow, het programma dat als voorbeeld diende voor Tussen Kunst en Kitsch. De Britse experts mogen helemaal geen zaken doen met bezoekers. Voor AVRO-TROS lijken zulke afspraken onhaalbaar, zegt Dekker:

“We moeten wel reëel zijn; de spoeling van experts is hier dunner dan in Groot-Brittannië.”

Het Commissariaat voor de Media wil op korte termijn in gesprek met AVRO-TROS. Een woordvoerder van de toezichthouder:

“Het is het niet de bedoeling dat experts die aan een publiek programma meewerken hier op oneigenlijke manier van profiteren; dat zou een vorm van zelfverrijking zijn die in strijd is met het publieke belang.”

Lees een uitgebreide constructie in NRC Handelsblad.