Browne’s bravoure

Wie de Amerikaanse grootmeester Walter Browne, die vorige week woensdag op 66-jarige leeftijd overleed, heeft gezien als hij in tijdnood was – en hij kwam in bijna iedere partij in tijdnood – zal het nooit vergeten. Als onder hoogspanningsstroom wipte hij op zijn stoel en geselde hij het bord, de stukken en de klok.

Bang! voor het bord en wham! voor de klok, en de dolken uit zijn ogen waren voor de toeschouwers of voor spelers aan een naburig bord die durfden te fluisteren. New Yorkse schakers vertelden me dat hij eens een klok van zo’n naburige speler tegen de muur had gesmeten zodat die uit elkaar spatte, en daarna de eigenaar een adres had gegeven waar de klok goedkoop gerepareerd kon worden.

Hij was een sterke speler die van iedereen kon winnen; zes keer Amerikaans kampioen, winnaar van het Hoogovenstoernooi in Wijk aan Zee in 1974 en (samen met Yasser Seirawan) in 1980. Dat laatste was waarschijnlijk Browne’s beste toernooi. De twee Amerikanen eindigden met anderhalve punt voorsprong op nummer drie, Viktor Kortchnoi.

Walter had bravoure. „Als Fischer God is ben ik de duivel”, zei hij als jongmaatje. En toen iemand eens zei dat hij de volgende dag een zware partij tegen Kortchnoi kreeg, grijnsde hij en zei hij: „Viktor krijgt een zware partij.”

In de jaren negentig werd poker zijn belangrijkste bron van inkomsten, al bleef hij steeds schaken. Vorige week speelde hij in Las Vegas een schaaktoernooi, hij gaf een simultaan, lezingen en schaaklessen, en speelde ook in een pokertoernooi. Zo had hij het vaak gedaan. Hij stierf ’s nachts in zijn slaap in het huis van een bevriende schaker.

Bernard Zuckerman, zijn tegenstander in de volgende partij, was een goede vriend van Bobby Fischer en stond om zijn grote kennis bekend als Zuck the Book. Browne schrijft in zijn boek The Stress of Chess...and its Infinite Finesse dat hij de partij snel moest winnen om zijn vliegtuig te halen van New York naar Madrid, waar hij de volgende middag tegen Ulf Andersson moest spelen.

Walter Browne - Bernard Zuckerman, Atlantic Open, New York 1973

1. d4 d5 2. c4 e6 3. Pc3 Le7 4. Pf3 Pf6 5. Lg5 0-0 6. e3 Pbd7 7. Ld3 dxc4 8. Lxc4 c5 9. 0-0 a6 10. a4 cxd4 11. exd4 Pb6 12. Lb3 Ld7 13. Pe5 Lc6 14. Lc2 Pbd5 15. Lb1 Pb4 16. Te1 g6 17. Lh6 Te8 18. Ta3 Dd6 19. Pe2 Tad8 20. Th3 Dd5 21. Pf3 Da5 22. Pc3 Wit heeft zijn verdediging wat verwaarloosd. Na 22...Lxf3 23. Txf3 Pc6 zou zwart, zoals Browne aangeeft, uitstekend staan. 22...Pbd5 23. Pe5 Dit paard had zwart moeten uitschakelen. 23...Pxc3 24. bxc3 Lxa4 Zwart heeft een pion gewonnen, maar wits aanval is niet te stoppen. 25. De2 Ld7 26. Lg5 Pd5 27. Pxf7 Mooi, maar sterker was 27. Txh7. Dan leidt 27...Kxh7 28. Dh5+ tot mat en na 27...Lxg5 28. Txf7 heeft wit een winnende aanval. 27...Lxg5 28. Txh7

Zie diagram

Een voor mensen zonder computerprothese ondoorgrondelijke stelling. Browne, geholpen door Fritz, gaf als enige goede verdediging voor zwart 28...Pf4 29. Dg4 Lc6, maar volgens de nieuwe programma’s Stockfish en Komodo geven ook 28...e5 en 28...Kxh7 gelijk spel. 28...Pf6 29. Lxg6 Nu is iedereen het eens: wit staat veel beter. 29...Pxh7 30. Dh5 Dxc3 31. Dxh7+ Kf8 32. Tf1 Dxd4 33. Pe5 Df4 34. Pxd7+ In tijdnood mist Browne 34. Lh5 met een snel mat. 34...Txd7 35. Dh8+ Ke7 36. Dxe8+ Kf6 37. Dxd7 Kxg6 38. Dxe6+ Lf6 Hij gaat door tot het eind. 39. De8+ Kh6 40. g3 Db4 41. Te1 a5 42. Te6 Db2 43. Df7 Kg5 44. h4+ Kg4 45. Dg6+ Kh3 46. Df5 mat.