Column

We verkwanselen onze moedertaal

Het Engels wordt opgedrongen als voertaal aan Nederlandse universiteiten. Een funeste ontwikkeling, vindt Ilja Leonard Pfeijffer.

De mens is meester in het maskeren van zijn ware bedoelingen. Idealen lijken soms wel uitgevonden om eigenbelang te camoufleren. Onder de dekmantel van nobele principes wordt meer geld verdiend dan met eerlijke handel.

Een op het oog relatief onschuldig voorbeeld is de wijze waarop ons hoger onderwijs wordt geïnternationaliseerd. Aan de Nederlandse universiteiten is Engels de voertaal geworden. Het is nogal wat om je landstaal op te geven en de bloem der natie op te leiden in een vreemde taal. Maar daar zijn edele motieven voor. Zo worden Nederlandse studenten voorbereid op een internationale carrière en zo stellen we, gul en altruïstisch als we zijn, onze voortreffelijke opleidingen open voor de wereld. Zo wordt het verkocht.

In werkelijkheid verkopen we het Nederlands voor heel veel geld. Nederlandse studenten kunnen de universiteiten niet zo veel schelen. Die komen toch wel. Maar wie erin slaagt om buitenlandse studenten binnen te lokken, kan kapitalen verdienen, die weer kunnen worden geïnvesteerd in het onderwijs in de vorm van dure nieuwbouw en bonussen voor managers. Die rare taal van ons is een drempel die buitenlanders afschrikt. Daarom stellen we haar verplicht voor asielzoekers en andere buitenlanders die we niet willen hebben omdat ze ons alleen maar geld kosten. Maar voor buitenlanders met geld zijn we bereid onze taal af te schaffen.

En dat gaat ver. Ik weet dat het Ministerie van OCW via een schijnconstructie met de Universiteit van Groningen een actieve missie heeft in Saoedi-Arabië om studenten te ronselen. Het is dat de PVV hier nog niet achter is gekomen. En Saoedi-Arabië is het enige land waarvan ik het weet, maar vast niet het enige land.

Deze week verscheen het Groot Manifest der Nederlandse Taal, een initiatief van Beter Onderwijs Nederland dat is ondertekend door tal van prominenten. Het neemt stelling tegen deze praktijk: ‘De beslissing over het gebruik van Engels [...] dient op inhoudelijke gronden te worden genomen. Ze mag niet alleen economisch [...] gemotiveerd zijn en teruggaan op de wens om zoveel mogelijk buitenlandse studenten binnen te halen.’

De enige reden waarom ik het manifest niet heb ondertekend is dat het een document is dat stinkt naar redelijkheid. Het gaat mij niet ver genoeg. De verkwanseling van onze moedertaal in het hoger onderwijs is een funeste ontwikkeling die de kwaliteit van het hoger onderwijs als zodanig ondergraaft.

Ik ben persoonlijk uiterst internationaal ingesteld. Ik hecht niet aan het Nederlands uit nostalgie of chauvinisme. Ik heb in Engeland gewoond en aan Engelse universiteiten college gegeven. Desondanks acht ik mijn Engels niet goed genoeg om dezelfde nuances op mijn studenten over te brengen als in het Nederlands. Dat Nederlanders goed Engels spreken is een fabeltje waarin ze zelf zijn gaan geloven. Dat is het probleem.