Column

Waarom cornrows dragen niet oké is

Rolinde Hoorntje spot trends en tipt. Deze week de vraag waneer culturele kruisbestuiving verandert in culturele diefstal.

Het intro van ‘Alchemy’ verraadt niets van haar Iraanse roots. ‘Baby I love you so, oh, oh oh’, zingt ze hijgerig. Gewone, zoetgevooisde r&b. Maar dan, na ruim een minuut, haalt ze uit alsof ze een klaagzang zingt op een Arabische begrafenis. Het is precies die trillende keelzang die de in Groot-Brittannië opgevoede Tala een zweempje oosterse mystiek meegeeft.

Op Pitch staan dit weekend veel artiesten die de westerse en niet-westerse wereld mengen. Naast de Brits-Iraanse Tala is dat bijvoorbeeld de Portugese Batida, geboren in Angola. Als radio-dj wilde hij westerse elektronische muziek naar de Angolese jeugd brengen. Maar het omgekeerde gebeurde ook: geïnspireerd door cassettebandjes met kuduro en afrobeat begon hij zelf te produceren. Nu vermengt hij ritmes uit zijn geboorteland met westerse beats en geeft hij een wervelende live show met tropische dansers. Of neem het Parijse dj-duo Acid Arab dat al drie compilaties met acid baslijnen en Arabische ritmes mixte. Het klinkt alsof er een slangenbezweerder in de technotent is gekropen.

Toeval, al die kruisbestuiving? Geen bewuste keuze, zegt Mojo-programmeur Maurice Spijker, maar je ziet het meer. „Dat heeft er ook mee te maken dat in Afrika en het Midden-Oosten internet een ding is geworden. Daar wordt heel veel bestaande muziek openbaar gemaakt. Een beetje muziekfreak kan dat makkelijk vinden. En het is ook makkelijk te bewerken met de software van nu.”

Clap Clap!, vandaag te zien op Pitch, is daar een goed voorbeeld van. De Italiaan Cristiano Crisci gebruikt samples van Afrikaanse muziek, maar maakt het zelf tot eigen nieuwe ritmes – die perfect passen in een moderne club.

Maar waar stopt culturele kruisbestuiving en begint culturele diefstal?

De blanke zangeressen Katy Perry en rapper Iggy Azalea kregen dit voorjaar kritiek toen zij meeliften op de golf van ‘pro-zwarte’ sentimenten na de rellen in Ferguson. Zij droegen hun haar in ‘cornrows’ in videoclips – een manier van invlechten om weerbarstig afrohaar klitvrij te houden. Dat kan niet, zei Azealia Banks daarover in een radio-interview. „Dan is het alsof je zegt tegen blanke kinderen: je kan alles zijn wat je wil, en tegen zwarte kinderen: je mag niet eens voor jezelf houden wat je hebt gecreëerd.”

Authenticiteit laat zich lastig definiëren zegt Spijker. Maar de kern is dat je er zelf iets nieuws van maakt. Acid Arab gebruikt bijvoorbeeld weinig samples, maar maakt zelf melodielijnen. Of zoals voorman Hervé Carvalho het tegenover blog Celluloid Beatz verwoordt: „We zijn gefascineerd door oosterse muziek met al zijn codes. We plakken niet oosters klinkende geluiden op westerse beats. We willen beide culturen belichamen, zonder te pretenderen oosterse muziek opnieuw te bedenken.”

Kruisbestuiving stopt als respect voor context verdwijnt.