Het programma dat even aanbelde

Na ruim vijftien jaar stopt Man Bijt Hond als dagelijks tv-programma. De realityshow over ‘de gewone Nederlander’ trok steeds minder kijkers en past niet meer op NPO 2.

Het altijd ruziënde stel Tiny en Lau uit Nootdorp. Foto Sasha Ivantic

Aan de tafel met hoogpolig kleedje zit een echtpaar. Sinds er iets misging tijdens zijn heupoperatie, lacht Huub nogal veel. Zijn vrouw wordt daar chagrijnig van. Zijn dochter en broer komen niet meer. Vindt hij ook grappig. Huub lacht alleen niet als hij het Wilhelmus hoort. Dan huilt hij. Dat vindt zijn vrouw dan weer grappig.

Uniek Nederlandse erfgoed als deze tv-scène behoort na september tot het verleden, wanneer Man Bijt Hond stopt. De omroep KRO-NCRV onderneemt nog een reddingspoging, maar de redactie praat al over het afscheid. Dat bevestigen bronnen bij de omroep.

Op de plaats van Man Bijt Hond, iedere werkdag rond zeven uur op NPO 2, komt een nieuw lifestyleprogramma, Binnenstebuiten. KRO-NCRV benadrukt dat het nog te vroeg is om over het definitieve einde te spreken. De omroep praat nog met de NPO, het centraal bestuur van de publieke omroep. Man Bijt Hond zou misschien nog een wekelijks programma kunnen worden. Verder werken enkele medewerkers deze zomer aan proefafleveringen van Jan Rijdt Rond, een spin-off voor jongeren die de omroep wil aanbieden voor NPO 3.

Het einde van het programma valt in een roerige tijd voor KRO-NCRV. De fusieomroep worstelt met een bloedgroepenstrijd, waarbij NCRV’ers het gevoel hebben dat ze eruit worden gedrukt. In de oprichting van het nieuwe Brandpunt (van oorsprong KRO), begin dit jaar, sneuvelde bijvoorbeeld het NCRV-programma Altijd wat. Verder kwam het personeel eind mei met een protestbrief aan de raad van toezicht tegen een salarisverhoging van de directie, vlak nadat er een stevige ontslagronde was afgerond. In april kwam presentator Fons de Poel ten val. De nieuwsredactie verweet de directeur het schnabbelen van De Poel te lang door de vingers te hebben gezien.

Pionier in reality

Het verdwijnen van Man Bijt Hond is opmerkelijk. In 2011 kreeg Man Bijt Hond op het Televiziergala de speciale prijs voor „het meest beeldbepalende tv-programma in 60 jaar Nederlandse televisiegeschiedenis”. In het Hilversumse Mediapark werd de televisiemast naar het programma vernoemd. Niet zo lang geleden wierf de NCRV nieuwe leden door ze op straat te vragen: „Wilt u Man Bijt Hond steunen?” Blijkbaar leverde de programmatitel meer leden op dan de omroepnaam. In april lekte al uit dat het programma zijn vaste plaats zou kwijtraken. Dat leidde toen tot publieksacties tot behoud van het programma, zoals een petitie en een Facebookpagina.

Naar de reden van het einde is het gissen, de omroep wil geen commentaar geven. Mogelijk past Man Bijt Hond niet meer op NPO 2, dat duidelijker een journalistieke zender moet worden. Mogelijk valt het kijkcijfer tegen. Dat was in 2013 gemiddeld 611.000 en inmiddels gedaald naar 399.000 – overigens iets meer dan het avondgemiddelde van zender NPO 2.

De sekskamer en Antje van Hyves

Het van oorsprong Vlaamse programma (de Vlaamse versie liep van 1997 tot 2013) was in het eerste decennium van deze eeuw invloedrijk doordat het gewone mensen op tv liet zien. Samen met Big Brother, ook uit 1999, luidde Man Bijt Hond daarmee de hausse aan reality in. Geen opgepoetste schijnwereld vol mooie, uitzonderlijke mensen, maar gewoon het dagelijkse leven. Die realitystroom lijkt nu weer aan zijn einde, tegenwoordig kijken we toch weer liever naar beroemdheden.

Het programma kent veel rubriekjes, ook sketches, maar de kern blijft: de verslaggever belt rond etenstijd aan bij willekeurig mensen en vraagt naar diens bezigheden op dat moment. Hij wordt altijd hartelijk ontvangen, de mensen zijn blij dat ze nu ook eens in het programma komen. De bejaarde Turk laat zijn ‘sekskamer’ zien waarin hij vrouwen uit achtendertig landen heeft ontvangen. De eenzame man krijgt voor het eerst sinds dertien jaar bezoek, van Man Bijt Hond.

Klassiekers zijn de reportages over Antje, die diepbedroefd is door het einde van sociaal medium Hyves,en die dan bezoek krijgt van twee Hyvesvriendinnen. Of Maikel, die fan is van de Turbo Polyp, een spin and puke kermisattractie. De reportage over Maikel leidde tot een hausse in de kaartverkoop van de Turbo Polyp. Een woonbootfamilie, ‘de Veerkampjes’, deed het zo goed, dat ze een eigen realityrubriek kregen, en een kleine vervolgcarrière op SBS.

Helemaal ‘gewoon’ zijn die mensen nooit. Doorgaans gaat het juist om een bijzonder verhaal, een afwijking of gekke hobby. Ze zijn vaak volks, wereldvreemd, ziek of eenzaam („Er komen hier nooit mensen, alleen de politie of de huisbaas.”) en ze zeggen onbedoeld grappige dingen. De aangezette commentaarstem van Michael Abspoel smeert er een laag ironie overheen. Man Bijt Hond is gemoedelijk lachen, misschien soms wel uitlachen, gedempt door golven van treurnis en mededogen.