Als het geld stopt, rollen ergens de eerste koppen

Zondag stemmen de Grieken over het voorstel van de Eurogroep. In Thessaloniki geven burgers niet meer uit; bedrijven krijgen minder binnen. Hoe een economie wordt lamgelegd.

‘Ja’ staat er op de sticker van deze voorstander van het Europese plan in Athene. Foto Christian Hartmann /Reuters

Als de banken dichtgaan, stopt het geld ergens in de stad met rollen. In Thessaloniki is dat onder meer bij Panagiotis Papadopoulos.

Papadopoulos is nat van het zweet als hij om acht uur ’s avonds aankomt op de boulevard langs de Egeïsche Zee. Hij heeft de hele dag geprobeerd aan glazen platen te komen. Bulgaren, Macedoniërs, Roemenen – hij had ze allemaal aan de lijn. Maar die willen alleen glasplaten opsturen als Papadopoulos vooraf betaalt en dat kan hij niet. De banken mogen van de regering geen transacties naar het buitenland uitvoeren. Doen ze dat wel, dan riskeren ze hoge boetes.

Zonder glasplaten kan Papadopoulos geen glazen balkons, vouwdeuren en douchecabines bouwen. Hij verdient er sinds 2008 zijn geld mee en moet elke maand de lonen van dertig werknemers overmaken. Voor het eerst dreigt hij hen naar huis te moeten sturen. „Maandag moet ik ze vertellen dat er geen werk meer is”, zegt Papadopoulos. „Want ik heb geen nieuwe materialen. Zolang de banken dicht zijn, kan ik niks importeren.”

Een vuist tegen de regering

Papadopoulos is in pak naar de boulevard gekomen, omdat hij ook voorzitter is van de belangenvereniging van midden- en kleinbedrijf in Thessaloniki. Met een paar honderd zakenmannen en politici probeert hij een vuist te maken tegen de regering-Tsipras. In een congrescentrum langs de boulevard roepen ze inwoners op zondag in te stemmen met het voorstel van de eurolanden – tegen het advies van de regering in.

Tegenover het congrescentrum van de ja-stemmers rijzen spreekkoren op uit een steeds groter wordende groep demonstranten. Spandoeken met in grote letters ‘ochi’ (nee) torenen de lucht in. De demonstratie tegen het voorstel van de eurolanden is net begonnen en nu al luid.

Behalve dat bedrijven niet kunnen importeren, krijgen ze ook minder geld. Sinds premier Alexis Tsipras vrijdag een referendum afkondigde over het voorstel van de Eurogroep, houden Grieken hun hand op de knip. Grote aankopen moeten wachten. Eerst maar eens afwachten wat er zondag gebeurt.

Grieken geven alleen nog maar geld uit in de supermarkt

Een bedrijfsleider van hamburgerketen Goody’s Burger House zegt dat het aantal klanten in zijn filiaal deze week gehalveerd is. „Er komen alleen toeristen. Grieken geven alleen geld uit in de supermarkt.”

Voor Grieken is het steeds moeilijker om aan geld te komen. Al de hele week geldt een opnamelimiet van 60 euro per dag bij pinautomaten. Veel automaten zijn leeg en nog niet bijgevuld. Betalen met een bankpas in de winkel kan, maar niet elke winkel in Thessaloniki heeft een pinautomaat. En, niet iedereen heeft een pinpas.

In veel steden vormden ouderen deze week lange rijen voor de deuren van banken. Gepensioneerden zonder bankpas konden voor het eerst sinds vrijdag geld opnemen van hun pensioen: maximaal 120 euro. En ze konden een bankpas aanvragen. Op het pasje moeten ze nog wel even wachten. Want dat komt met de post, en die is er niet met een dag.

Pensioenen spelen een gevoelige rol in de onderhandelingen tot nu toe tussen Griekenland en de Eurogroep. Verhalen over ambtenaren die op hun vijftigste met pensioen gaan, zorgen in andere eurolanden voor wrok. Tegelijkertijd stonden er gisteren ouderen in de rijen die Europa de schuld ervan geven dat ze nauwelijks toegang hebben tot hun zuurverdiende pensioenen.

Het is iets voor elf uur op de boulevard en de spanning tussen het ja- en het nee-kamp is opgelopen. Duizenden nee-stemmers zijn het congrescentrum tot enkele meters genaderd en scanderen slogans. Binnen probeert Papadopoulos boven het lawaai uit te komen. „We bemoeien ons niet graag met de politiek”, roept hij, „maar als we nu niets doen, worden Griekse bedrijven slachtoffer van deze regering. We hebben geen keus: we moeten de regering zondag naar huis sturen.”

Nog drie dagen tot de stemming

Terwijl Papadopoulos roept, dreigen nee-stemmers het congrescentrum binnen te dringen. Een sliert politieagenten blokkeert hun opmars. Om de hoek hebben tientallen ME’ers zich opgesteld. De sfeer is grimmig, maar het escaleert niet.

Beide kampen hebben nog drie dagen om de stembusgang te beïnvloeden. En Panagiotis Papadopoulos heeft nog drie dagen om een buitenlandse glasplatenleverancier te vinden die er geen probleem mee heeft dat een Griek achteraf betaalt.