Valse bankierstranen en dansers die rugby leren

De Britse kunstenares Cally Spooner maakt de zomer-expo in de Vleeshal, Middelburg, met tranen, zang en dans.

Scrum als vergadertechniek in dansvorm, door Cally Spooner in Vleeshal Middelburg. Foto Anda van Riet

„Je móét werken. Ik bevind me sinds een paar maanden in de positie dat ik kan leven van beurzen die ik voor mijn projecten krijg, en soms wordt een werk aangekocht. Maar ik heb er altijd banen naast gehad. Ik heb als serveerster gewerkt, in callcenters, bij een effectenmakelaar… En hoe groter het bedrijf, hoe minder productief ik was. Zo inefficiënt als het toegaat op al die kantoren waar elk taakje gedelegeerd wordt, de bullshit-jobs die dan ontstaan – ik begrijp er nog steeds niets van.”

Beeldend kunstenaar Cally Spooner (Ascot, 1983) studeerde filosofie voordat ze haar kunstopleiding kreeg aan het Londense Goldsmith, en haar werk begint nog steeds met taal. Taalclichés, liefst – zinnetjes en kreten uit sport, media en zakenleven die als ze elders of anders worden uitgesproken prompt hun lading verliezen. ‘A.s.a.p’, bijvoorbeeld – as soon as possible, het bevel dat dagelijks aan miljoenen werkmails wordt toegevoegd. In de Vleeshal in Middelburg, waar Spooner door nieuw aangetreden directeur Roos Gortzak werd uitgenodigd om een zomertentoonstelling te maken, zal een groep zangers de gevreesde kreet drie weken lang herhalen als een muzikaal mantra. Hun optreden in augustus wordt voorafgegaan door een workshop voor mannen uit de financiële wereld die leren tranen te produceren volgens de principes van Method Acting, waarbij diep in de eigen ziel wordt gegraven.

De bankiers moeten nog geworven worden, maar Spooner gniffelt bij het vooruitzicht. „Ik ben geen activist”, zegt ze. „Maar de financiële wereld is wel het ultieme voorbeeld van waar het outsourcen en opsplitsen van arbeid toe kan leiden. Als niemand meer weet wat hij doet, als niets meer verwijst naar een realiteit – geld, in dit geval – kan dat vreselijke gevolgen hebben. Dan worden ficties gewelddadig.”

Het eerste deel van On False Tears and Outsourcing, zoals het drieluik van performances (tot 30 augustus) heet, is nu al in de Vleeshal te zien: drie keer per dag verbeelden zes dansers Spooners versie van een ‘scrum’, niet zozeer uit de rugbysport, maar eigenlijk een ‘scrum meeting’, waarbij medewerkers in een kringetje korte, snelle vragen over hun persoonlijke doelen, obstakels en prestaties moesten beantwoorden. Voor de repetities werden rugby’ers van de Middelburgse club Oemoemenoe uitgenodigd om de dansers het scrum-protocol bij te brengen – er horen commando’s bij, ‘crouch’, ‘engage’, ‘set’. De mannen zouden ook meedansen, maar dat bleek geen groot succes. Spooners scrum gaat verder: de dansers voeren eerst een zielloze, collectieve taak uit, maar als ze vervolgens in duo’s tegenover elkaar staan, volgen tedere omhelzingen. Ze eindigen weer op een kluitje, verstrengeld en aanhankelijk.