Postmodern jazztrio met een vonkende saxofonist

De leden van de New Yorkse jazzband The Bad Plus zijn allemaal fan van saxofonist Dewey Redman. Nu spelen ze met zijn zoon Joshua.

Jazztrio The Bad Plus met saxafonist Joshua Redman Foto David Jacobsberg

Een drukke winkelstraat in downtown Brooklyn, New York. In de nagelsalon loopt het tijdens de lunchpauze storm. Erboven, op de derde etage van het gebouw, huist The Drawing Room, een langgerekte studioruimte met drie hoge ramen, een Steinway-vleugel, een drumkit, een contrabas, en een batterij aan apparatuur en versterkers. Er vinden hier jazz- en ook wel klassieke concerten in intieme sfeer plaats, maar het is vooral de werkstudio van Ethan Iverson, pianist van het spannende jazzbandje The Bad Plus. Hier componeert hij dagelijks en repeteert hij met het trio dat erom bekendstaat niet bepaald fijnzinnig te werk te gaan. In zijn moderne jazz met invloeden van pop en rock stikt het van de turbulentie, rare wendingen en brutale statements.

The Bad Plus is, nu bijna twintig jaar, een opvallend hecht clubje dat opereert tussen New York en Minneapolis. Pianist Iverson is altijd in kostuum. Muzikaal gezien geeft hij aan wat er gaat gebeuren en met zijn droogkomische aankondigingen is hij de spreekbuis van de drie. Drummer David King lijkt zo uit een rockband te zijn weggelopen. Zijn klappen zijn rauwe pulsen. Met elk tik dansen de tatoeages op zijn armen mee en zijn verzameling ‘kinderspeeltjes die geluid maken’ is lachwekkend. En dan is er nog de rustige Reid Anderson, de bassist. Hij heeft een beetje de uitstraling van een schooljongen en geldt in dit trio als het stille brein, aangezien de meeste nummers van zijn hand zijn.

De Amerikaanse groep brak in 2003 door met de debuut-cd These Are The Vistas, waarop verrassende eigen composities, maar ook bijna krankzinnige interpretaties van Blondie, Abba en The Pixies stonden. Mede door opvolger Give vestigden ze naam als volstrekt origineel Amerikaans jazztrio nieuwe stijl. Voor jazzbegrippen werden veel albums verkocht, voor een instrumentale band kreeg de band een goede push vanuit het label. Daarna volgden veel albums, alle met een volstrekt eigen idioom: jazz met humor, met de kracht van een rockband.

Stersaxofonist

De samenwerking die de band is aangegaan met de Amerikaanse stersaxofonist Joshua Redman springt in het oog. Zelden waren er gasten bij hun concerten; slechts op een van de laatste tien albums was er een gastmuzikant als vierde man. Daarnaast lijkt Redman, groot jazzvirtuoos die vonkend op de tenor de uitdaging zoekt in neobop, op het eerste gehoor vooral van een andere bloedgroep. Mainstream versus avant-garde. Maar niets is minder waar na het beluisteren van het net verschenen album The Bad Plus Redman. Het postmoderne jazztrio klinkt met saxofonist even strijdlustig, stekelig en sprankelend, in een aantrekkelijk raamwerk van branie en kwaliteit.

Die samenwerking, vertellen de musici, begon ongeveer vijf jaar geleden toen Redman door The Bad Plus als speciale gast werd gevraagd bij een jubileumconcert in jazzclub The Blue Note. Redman aarzelde, kon hij wat toevoegen aan deze onverbrekelijke jazzgang? Maar, zeggen de musici, er was juist direct een connectie. In hun uitersten vullen ze elkaar aan.

Dus zochten ze elkaar vaker op. Joshua Redman vanuit Oakland, Californië. The Bad Plus vanuit New York en geboorteplaats Minneapolis. Een tournee in Europa. Shows in Amerika. En nu een album.

Deze combinatie mag er aan de buitenkant opvallend uitzien, maar is dat eigenlijk niet, stelt Ethan Iverson aan de tafel in zijn studio. „The Bad Plus is geïnteresseerd in avant-garde – en daar heeft niet iedere stersaxofonist meteen zin in. Joshua is een muzikant die juist voor veel openstaat en hij doet dat zeer toegewijd. Ik bedoel, stap er maar eens tussen. Wij staan er ook een beetje van te kijken hoe goed het mengt.”

Redmans gespierde, virtuose spel haalt het beste in hen boven, zegt Iverson. „Als ik voor mijzelf spreek, probeer ik echt beter te spelen. Het haalt de echte jazzkant in ons op. Achter een blazer spelen doen we zelden, maar het is een interessant ander perspectief. Voor mij als pianist neemt iemand anders nu de eerste solo en de melodie over. Dat is even wennen, maar ik voel dat ik me niet inhoud.” Lacht: „Ik kan nog net zoveel chaos creëren als ik wil.”

Een belangrijke verbinding is Redmans vader, de overleden free jazzsaxofonist Dewey Redman. The Bad Plus-leden noemen hem hun favoriete muzikant aller tijden en hebben allemaal met hem gespeeld. „De baanbrekende jazz die het Keith Jarrett-kwartet maakte met onder andere Dewey Redman is voor ons een fundamentele bron”, zegt Iverson. „Wij klinken nu niet als hén, en Joshua zeker niet als zijn vader, maar als we samen spelen is er iets bekends op een zeker DNA-niveau. Voor elke jazzmuzikant is het worstelen met je invloeden. Je probeert niet als je voorbeelden te klinken. Maar deze herkenning is mooi en zeldzaam.”

Dat The Bad Plus is verbonden met het muzikale erfgoed waar hij mee opgroeide, spreekt Redman zeer aan. „De avant-gardemuziek van mijn vader, maar ook die van Ornette Coleman en Charlie Haden ken ik van buiten, het is een deel van mijn muzikale persoonlijkheid. Dat ik dat nog niet eerder bij andere musici had gevonden, maakt iets bij me los. Ik herken iets bij The Bad Plus, juist de manier hoe ze hun jazz compleet zonder compromissen te sluiten. Het brengt me misschien spiritueel op een bepaalde manier iets dichterbij mijn vader.”

Het spreekt Redman tevens aan dat The Bad Plus een collectief is dat erg vasthoudt aan zijn democratische bandconcept. Immers: „In veel bands zie je een leider en sidemen.” Het gelijke aandeel in de band vindt Redman fris. „Niet alleen in composities maar ook op het podium zijn ze alle drie zeer toegewijd. Dat voel je echt niet bij alle andere bands. Het is allemaal óns concert en we willen allemaal over het randje gaan.”

Aan het album The Bad Plus Redman droeg Redman zelf twee nummers bij: een nieuw nummer dat echt op een kwartet is geschreven, en een ouder. Naast nieuwe stukken zijn er Bad Plus-‘klassiekers’ die een nieuwe aanpak kregen zoals Dirty Blonde en Silence Is The Question. Redman: „Het waren makkelijke sessies, veel van de first takes zijn op het album gekomen. Mijn Friend or Foe is best een ingewikkelde tune, maar het stond er zo op.”

Het kwartet geeft deze zomer veel optredens in Europa, volgend jaar zijn er meer tournees in Azië en Amerika. „We zijn dol op Europa. We hebben altijd het gevoel dat onze vrije muziek er meer begrepen wordt dan in Amerika”, zegt Iverson. „Natuurlijk, in kleine jazzclubs komt muziek altijd meer tot zijn recht dan op de massafestivals waar je moet inspelen op de grote zalen, en je direct een punt moet maken anders lopen ze weer door. Maar tegen de warmte waarmee de muziek in Europa wordt ontvangen, kan niets op.”