Column

Politieonderbuik

Raddraaiers. Mensen die helemaal niks hebben met Mitch Henriquez. De kwalificaties van politie en burgemeester na de rellen in Den Haag vannacht laten zich voorspellen. Ze hebben voor het overgrote deel vast gelijk. Maar het is een gelijk waar de overheid niks aan heeft. Een gelijk dat als buskruit in de ton gaat. Op die ton staat ‘discriminatie’ en wat je ook doet, die sticker blijft kleven.

Terwijl antiracisten en veronderstelde racisten op het hoofdtoneel in de Haagse Schilderswijk slaags raakten, was het in de Amsterdamse coulissen rustig. Op het Museumplein, waar met een festival de afschaffing van de slavernij werd herdacht, stonden wat kantoortafels in het gras. Hier riepen activisten van Nederland Wordt Beter, Zwarte Piet Niet en andere organisaties op: „Laat alle Nederlanders die zich beledigd achten door Zwarte Piet aangifte doen wegens groepsdiscriminatie.”

Hoewel de bedoelingen van activisten én politie evident vreedzaam waren, was de interesse van een paar agenten voor enkele omstanders reden om nerveus te worden en er een camera bij te roepen. Alsof de agenten elk moment een nekklem konden toepassen en Ferguson weer een stapje dichterbij was gekomen.

Initiatiefnemer Jerry Afriye stond er bij te kijken. In 2011 werd hij gearresteerd bij een Sinterklaasintocht, vanwege zijn T-shirt met „Zwarte Piet is Racisme”. Onterecht, te hardhandig en onprofessioneel, oordeelde de Ombudsman achteraf. De politie had bij het verhoor gevraagd: „Van welke afkomst ben jij zelf dat jij daar aandacht voor wil vragen?”

In december werd hij in Gouda gearresteerd. Hij protesteerde tegen Zwarte Piet waar het niet mocht en werd tegen de grond gewerkt. Op filmpjes zie je hoe drie agenten hem in bedwang houden. Een van hem geeft Afriye knietjes tegen dij en rug. Justitie doet onderzoek naar mishandeling: Afriye zou een agent hebben geknepen.

Gisteren toonde de Haagse politiechef zich verontwaardigd; het geeft geen pas te denken dat de dood van Mitch Henriquez onder handen van politieagenten iets te maken heeft met etnisch profileren of racistisch denken.

Vast niet. Maar ik heb nog altijd de cursus Dynamische verkeerscontrole uit 2012 bewaard. Daarin wordt uitgelegd hoe de politie schijnbare verkeerscontroles kan gebruiken om criminelen te vangen. Onder het kopje herken de crimineel staat dat „veel politiemensen vertrouwen op hun onderbuik en ervaring” en dat „sommige collega’s als het ware een zesde zintuig hebben”.

Ze halen een voorbeeld uit 2009 aan. Agenten in Rotterdam vinden bij zo’n ‘verkeerscontrole’ een doorgeladen vuurwapen met geluiddemper. Ze hadden de auto aangehouden omdat „de bijrijder aan de uiterlijke kenmerken voldoet van een Antilliaan waarvan zij weten dat deze veelvuldig actief zijn in de criminaliteit”. Onderbuik en ervaring hadden het weer eens goed.

De rechter vond dat de agenten om deze reden niet het legitimatiebewijs hadden mogen vragen en veroordeelde de man tot zes in plaats van acht maanden.

Ik zie dit niet als een bewijs voor systematisch etnisch profileren door de politie. Maar het betekent wel dat agenten zich laten leiden door ervaringsfeiten en dat bij die ervaringsfeiten ook de kleur van burgers een rol kan spelen. De cursusleiders schrijven niet: foei, je mag geen Antillianen aanhouden omdat ze Antillianen zijn. Maar: let op dat je geen vormfout maakt.

Dat is spelen met buskruit. En dan kun je dus niet verontwaardigd doen als burgers met soortgelijke ervaringsfeiten gaan schermen.