Nieuwe wet geeft inlichtingendiensten meer bevoegdheden

Veiligheidsdiensten AIVD en MIVD mogen voortaan ook via de kabel grootschalig communicatie onderscheppen en opslaan. Dat staat in een herziening van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, die ministers Plasterk (Binnenlandse Zaken) en Hennis-Plasschaert (Defensie) vandaag online ter consultatie aanbieden

Foto: ANP / Lex van Lieshout

De geheime diensten krijgen meer bevoegdheden. Voortaan mogen de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) ook via de kabel grootschalig communicatie onderscheppen en opslaan. Dat staat in een herziening van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, die ministers Plasterk (Binnenlandse Zaken) en Hennis-Plasschaert (Defensie) vandaag online ter consultatie aanbieden.

Communicatie onderscheppen was voorheen alleen toegestaan via de ether, maar het onderscheid tussen ether en kabel verdwijnt. Van alle communicatie verloopt tegenwoordig ongeveer 90 procent via (internet)kabels.

Onderscheid niet meer van deze tijd

Eind 2013 oordeelde de commissie- Dessens dat de huidige wet niet meer voldoet. Het onderscheid tussen kabelgebonden en draadloze communicatie is niet meer van deze tijd, zei de commissie. Nu mogen de diensten alleen bij draadloze communicatie in ‘bulk’ onderscheppen, terwijl het meeste dataverkeer tegenwoordig via internetkabels verloopt. In het nieuwe systeem vervalt het onderscheid.

De nieuwe wet onderscheidt drie fasen waarin de ministers de diensten steeds opnieuw toestemming moet geven. De eerste stap is het opslaan van ‘metadata’, dus wie met wie belt of mailt en wanneer. Stap twee gaat in zodra de diensten met die gegevens iets willen doen, bijvoorbeeld vergelijken met informatie of nummers die ze al hebben. Stap drie is de inhoud van de geselecteerde informatie bekijken.

Kabinet wijkt af van advies commissie-Dessens

Het kabinet wil het toezicht anders regelen dan de commissie-Dessens heeft geadviseerd. Volgens Dessens zou de CTIVD, dat is de onafhankelijke toezichthouder, het recht moeten krijgen om de diensten hun tapactiviteiten te laten staken als de privacy te veel in het geding is.

Het wetsvoorstel bepaalt dat ministers alleen hun besluit hoeven te heroverwegen als de CTIVD na toetsing concludeert dat onrechtmatig toestemming voor tappen is verleend.

Lees in nrc.next een interview met Plasterk over de nieuwe wet.