Dijsselbloem: er zullen altijd dingen misgaan

In het Kamerdebat over staatsdeelnemingen ging het vooral over NS. Dijsselbloem sprak ook over het omstreden ontslag van NS-baas Huges.

Foto EPA/BART MAAT

Tussen het binnenboord houden van Griekenland door moest minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) zich gisteren verantwoorden voor wat er recentelijk allemaal misgaat bij NS, dat volledig in bezit is van de staat. De problemen bij NS domineerden gistermiddag het Kamerdebat over staatsdeelnemingen.

Met name het omstreden ontslag van president-directeur Timo Huges, die op 5 juni moest opstappen vanwege zijn betrokkenheid bij onregelmatigheden bij de aanbesteding van het openbaar vervoer in Limburg, riep veel vragen op. Kamerlid Aukje de Vries (VVD) noemde de gang van zaken rond het ontslag „volstrekt onbegrijpelijk en amateuristisch”.

Dijsselbloem legt de schuld voor de onduidelijkheid volledig bij Carel van den Driest, tot vorige week de president-commissaris van NS. De voorzitter van de raad van commissarissen heeft hem verkeerd geïnformeerd, zei Dijsselbloem, en twee weken lang verzuimd om de onjuiste informatie te corrigeren. Dijsselbloem verwacht een rechtszaak, en sluit niet uit dat hij zijn belofte aan de Kamer dat Huges geen geld meekrijgt, niet kan waarmaken.

Wijsheid achteraf

Op 5 juni maakten NS en Dijsselbloem bekend dat president-directeur Huges zijn ontslag had aangeboden. Zowel de raad van commissarissen als de minister had het vertrouwen in hem opgezegd. Op dezelfde dag stuurde Huges al een mail naar Van den Driest waarin hij ontkende ontslag te hebben genomen. Pas op 19 juni bereikte die mail Dijsselbloem en de rest van de raad van commissarissen. Omdat zij eveneens afgingen op de informatie van Van den Driest, heeft Dijsselbloem ook nu nog „volledig vertrouwen” in de overige commissarissen. Op 23 juni heeft Van den Driest zijn functie ter beschikking gesteld. Een begrijpelijke beslissing, vindt Dijsselbloem.

Formeel is het ontslag een zaak van de minister: bij NS wordt de president-directeur benoemd en ontslagen door de aandeelhouder, niet door de raad van commissarissen. Op de vraag aan Dijsselbloem of hij iets anders had moeten doen: „Natuurlijk had ik met de wijsheid achteraf het ontslag moeten verifiëren, maar ik mag er toch van uitgaan dat als ik zoiets hoor van de voorzitter van de raad van commissarissen, dat dat dan klopt. Dit is een buitengewoon uitzonderlijke omstandigheid die zich hier voordoet.”

Groter belang

Vijftien keer was het gisteren gehouden debat uitgesteld of aangepast. Dat had veel te maken met de agenda van Dijsselbloem. Als minister van Financiën is hij aandeelhouder van de bedrijven waar de staat in deelneemt, als eurogroep-voorzitter heeft hij andere prioriteiten. De SP vroeg zich af of Dijsselbloem genoeg tijd heeft voor de staatsdeelnemingen, ook gezien de recente incidenten bij NS en ProRail en de kwetsbare positie van KLM. Geen zorgen, zei Dijsselbloem. „Ik besteed heel veel tijd aan de deelnemingen. Ik zou er graag minder tijd aan besteden. Toch zullen er dingen fout blijven gaan, zelfs als ik mijn hele agenda er voor leeg zou maken.” Op het ministerie van Financiën houden 17 ambtenaren zich bezig met de 37 staatsdeelnemingen, in 2013 goed voor 4,2 miljard aan dividend voor de Rijksoverheid.

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt wilde weten waarom de staat geen belang neemt in Air France-KLM, of het bescheiden belang in KLM (5,9 procent) uitbreidt. De Franse staat heeft onlangs meer aandelen gekocht; Omtzigt vreest een verzwakking van de positie van KLM binnen de holding.

Dijsselbloem sluit niet uit dat de staat het belang vergroot, maar ziet daar nu geen reden toe. „Er moet een maatschappelijk belang zijn, zicht op een goed rendement van onze investering en een goed strategisch plan. Dat is er nu niet. De kosten van Air France-KLM moeten omlaag, sneller dan nu gebeurt, en er moet urgent een antwoord komen op de concurrentie waar ze nu mee te kampen hebben.”