Wat zou je stemmen als je Griek was?

De Grieken kunnen maar beter ‘ja’ stemmen in het referendum van zondag, vinden de Eurogroep en het IMF. Het zou hun situatie verbeteren. Maar is dat wel echt zo?

De Griekse premier Tsipras laat er geen misverstand over bestaan. De economische hervormingen die de Eurogroep en het IMF van Griekenland eisen in ruil voor financiële steun, leggen een „ondraaglijk gewicht” op de toch al vermoeide schouders van de Grieken. Ze fnuiken het economische herstel en „ondermijnen” de samenleving als geheel. De ongelijkheid tussen rijk en arm zal groeien. De Grieken kunnen dus niet anders dan ‘nee’ stemmen zondag. Vindt Tsipras.

De Eurogroep (dat zijn de ministers van Financiën van de landen die met de euro betalen) en het Internationaal Monetair Fonds zien het héél anders. Zij stellen juist dat de hervormingen Griekenland er weer bovenop zullen helpen – al zullen ze in eerste instantie pijn doen. En dat de Griekse regering haar burgers een rad voor ogen draait door hen een valse voorstelling te geven van wat de eisen betekenen. Een nee-stem zou catastrofaal zijn. Grieken kunnen dus zondag maar beter ‘ja’ stemmen. Vinden de Eurogroep en IMF.

Maar wie heeft er nu gelijk? Zal het voorstel van de Eurogroep en het IMF de Grieken echt helpen? Of verergert het de situatie? Anders gezegd: wat kan een gewone Griek zondag het beste stemmen?

Economen zijn er verdeeld over. „Eigenlijk zijn we aanbeland in de tragische situatie dat voor gewone Grieken een deal beter is dan geen deal”, stelt Valentijn van Nieuwenhuijzen, macro-econoom en analist bij ING Investment Partners. „Al is de deal niet optimaal, verre van zelfs. Maar het alternatief is nog erger. Dat zou betekenen dat Griekenland de komende twee jaar in een veel ernstigere depressie terechtkomt, met banken die sluiten, scherp stijgende werkloosheid en dalende inkomens. Dat zijn dingen die bij uitstek de zwakkeren in de samenleving raken.”

Rampzalige gevolgen bij een ‘nee’

Bij een afwijzing van het voorstel zal Griekenland zijn schulden niet meer kunnen afbetalen en volgt mogelijk een vertrek uit de eurozone. Dat kan rampzalige economische gevolgen hebben: de drachme wordt opnieuw ingevoerd, er volgt een majeure devaluatie. Het geld van gewone mensen is dan bijna niet meer waard.

Maar zelfs als er geen ‘Grexit’ zou volgen, zal de economische onzekerheid langdurig groot zijn. Een keuze ‘voor’ het voorstel, is een keuze met het mes op de keel dus.

Er zijn ook economen die juist stellen dat de Grieken wel gek zouden zijn als ze akkoord gaan. Volgens hen is het voorstel van de Eurogroep en het IMF dodelijk voor de Griekse economie.

De beroemde Amerikaanse econoom Paul Krugman riep gisteren in een column in The New York Times de Grieken op om ‘nee’ te stemmen. Hij stelt dat Griekenland de afgelopen jaren al zeer zwaar heeft bezuinigd, waardoor het begrotingstekort nu eigenlijk weer ruimschoots positief zou moeten zijn, en de overheid dus weer geld zou kunnen uitgeven. Maar dat is niet het geval, juist vanwege de blinde bezuinigingen die Athene heeft doorgevoerd – op aandringen van haar geldschieters. Dat heeft de groei de nek omgedraaid.

Ook econoom Bas Jacobs zei eerder deze week tegen De Telegraaf dat hij zich zorgen maakt over dit „kapotbezuinigen”. „De eurozone blijft met een betonnen consistentie totaal gefaalde macro-economische politiek opleggen aan Griekenland”, aldus Jacobs. Maar hij zei wel dat voor stemmen altijd nog beter is dan tegen, vanwege de gevaren van een ‘Grexit’.

Van Nieuwenhuijzen: „De Eurogroep en het IMF hebben met hun gedrag absoluut bijgedragen aan het feit dat de problemen nu groter zijn dan noodzakelijk. Maar een nee-stem zal grotere gevolgen hebben dan een ja-stem. „Het is kiezen tussen twee kwaden, en deze is het minste.”

En die schuldenberg dan?

Economen wijzen ook nog op een ander punt: de enorme schuldenberg van Griekenland. Die wordt volgens het voorstel waarover de Grieken zondag stemmen niet aangepakt, terwijl dat wel zou moeten. De schuldenberg leidt tot hoge rentebetalingen en aflossingen, al zijn de voorwaarden de afgelopen jaren al aanzienlijk versoepeld. Van Nieuwenhuijzen: „Het is treurig dat niemand erkent dat de staatsschuld onhoudbaar is. Schuldverlichting zou onderdeel moeten zijn van de deal.”

De meeste economen weten ook dat dat voorlopig geen optie is. Omdat met name regeringsleiders van Noordwest-Europese landen, Duitsland en Nederland voorop, hun kiezers hebben beloofd dat elke aan Griekenland geleende cent terugkomt.

Schulden kwijtschelden is dus een no-go voor veel politici. „Dat is het nadeel van een monetaire unie zonder politieke unie”, zegt Aline Schuiling, econoom van ABN Amro. „Dan walst de nationale politiek er soms dwars doorheen.” En dan worden er soms eisen gesteld die bijna onhaalbaar zijn.