Rechter moet niet zeggen wat de staat moet doen

Dit is geen uitspraak, maar een opvatting over het klimaat. Mr. Hofhuis verstoort de trias politica, meent Hans Wiegel.

De Haagse rechter mr. Hofhuis heeft geoordeeld dat de overheid ervoor moet zorgen dat de verwachte uitstoot van broeikasgassen in 2020 (fors meer dan regering en parlement hebben afgesproken), moet worden verminderd.

Om met de deur in huis te vallen: dit is een gevaarlijk precedent. Het is eigenlijk geen uitspraak van een rechtbank, maar een mening van een politiek geïnteresseerde burger, met subjectieve persoonlijke opvattingen over het klimaat.

De hoofdartikelenschrijver van deze krant noemde de uitspraak „moedig, riskant, vernieuwend en controversieel”. Een mooie bloemlezing. Ze raakt de kern echter niet.

De kern is of een rechter op de stoel van de politiek mag gaan zitten. Mijn opvatting is dat mr. Hofhuis het evenwicht binnen de trias politica heeft verstoord. De basis van ons staatsbestel met zijn scheiding der wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht.

De regering zal zeker in hoger beroep gaan tegen het oordeel van de Haagse rechtbank. Onze volksvertegenwoordiging zal zich daar achter stellen, omdat dit soort uitspraken ook de verantwoordelijkheden en bevoegdheden van het parlement ondermijnen.

Hoe de landsadvocaat zich bij de rechtbank namens de staat te weer heeft gesteld, in deze zaak aangespannen door de milieugroep Urgenda, weet ik niet.

Gezien de enorme impact van het vonnis mag van de landsadvocaat worden verwacht dat deze in het komend hoger beroep voor het hof een geharnast pleidooi zal voeren.

Naast de ondergraving van de trias politica, nog een paar kanttekeningen bij de materiële inhoud van het vonnis.

Wat is het effect van de verdere vermindering van de CO2-uitstoot in ons land op het klimaat wereldwijd? Dat is nauwelijks meetbaar, een paar honderdsten van een procent, las ik.

Wat zijn de kosten van deze op korte termijn gevorderde mindere uitstoot? Mogelijk zo’n 50 miljard euro!

Hoe zijn die op te brengen? Een forse belastingverhoging voor burgers en bedrijven? Diep snijden in de lonen en de uitkeringen? Allemaal politieke vragen. Kleine opmerking terzijde: we zouden ook in ijltempo een aantal nieuwe kerncentrales kunnen bouwen. Die stoten geen CO2 uit, zoals we weten.

Ook een politieke keuze.

Ik durf het haast niet op te schrijven, maar jaren geleden noemde het enige Nederlandse lid van de Club van Rome, wijlen professor Böttcher, de alarmverhalen over het klimaat niet onderbouwd.

Een aantal dagen geleden zei professor Tol, hoogleraar klimaateconomie, precies hetzelfde: „Het idee dat de Nederlandse bevolking erg kwetsbaar voor het klimaat is, is mesjogge”, zei hij in de Volkskrant van zaterdag.

Terug naar de kern. De Haagse rechter mr. Hofhuis tast in feite de trias politica en zo de basis van onze parlementaire democratie aan. Dat alleen al is onaanvaardbaar.