Teruglezen: Vergadering eurogroep voorbij - laatste gesprek tot Grieks referendum

Opsomming

We sluiten het liveblog voor vandaag. Het was de dag waarop Griekenland de deadline van het IMF miste om 1,5 miljard euro over te maken. Even leek er een toenadering van de Griekse premier Tsipras, maar zijn voorstel werd door de eurogroep neergelegd. Er komen op geen enkel niveau gesprekken tot het referendum van zondag is geweest. Een opsomming.
 

  • De dag begon met lange rijen voor zo'n duizend Griekse banken. Deze filialen gingen open voor gepensioneerden, van wie er veel geen bankpas hebben. Zij mochten 120 euro opnemen. Net als eerder deze week leidde dat tot emotionele taferelen op de Griekse straten
  • Uit een uitgelekt document blijk aan het eind van de ochtend dat premier Tspiras toch zou buigen voor de trojka en met de meeste eisen akkoord wil gaan. De schuldeisers ontvangen rond het middaguur een brief uit Athene
  • Al voor de geplande vergadering van de eurogroep druppelen de eerste reacties op het Griekse voorstel binnen. De Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble noemt de brief 'onduidelijk'. Volgens hem is het nieuwe voorstel "geen basis" voor verdere gesprekken. Voorzitter Juncker van de Europese Commissie onthoudt zich van commentaar.
  • Zowel de Duitse bondskanselier Angela Merkel als eurogroep-voorzitter Jeroen Dijsselbloem zeggen na het lezen van de brief niets te zien in verder onderhandelen voordat het Griekse referendum heeft plaatsgevonden. De Franse reactie is tegendraads: president Hollande zou wel zo snel mogelijk een deal zien.
  • In een speech bevestigt premier Tsipras dat het referendum van zondag hoe dan ook doorgaat. Zijn boodschap: dit referendum gaat niet om een vertrek uit de eurozone
  • Tsipras' toespraak valt in slechte aarde bij de eurogroep. Na iets meer dan een uur vergaderen komt voorzitter Dijsselbloem met het antwoord: er komt geen gesprek meer tot zondag het referendum heeft plaatsgevonden. Niet bij de eurogroep en evenmin tussen de schuldeisers en Griekenland
  • De Europese Centrale Bank maakt bekend dat het de steun voor Griekenland niet zal verhogen. Daarmee wordt de beslissing van zondag gehandhaafd - Griekse banken krijgen er dus geen extra geld bij
  • In een tv-interview laat de Griekse minister van Financiën Varoufakis zich gelden tegenover de schuldeisers. Toch houdt hij de deur naar onderhandelingen na het referendum op een kier.
  • Kredietbeoordelaar Moody's verlaagt de kredietstatus van Griekenland naar Caa3.

 

Volg voor de laatste ontwikkelingen de Twitter-lijst die we hebben:


Moody's verlaagt kredietstatus Griekenland

Kredietbeoordelaar Moody's verlaagt de kredietstatus van Griekenland van Caa2 naar Caa3. Moody's denkt dat Athene niet meer aan zijn private schulden kan voldoen als het niet geholpen wordt door de crediteurs.

Twitter avatar NbcWashFan NBC fan CNBCnow: Moody's downgrades Greece's government bond rating to 'Caa3' from 'Caa2'.

Varoufakis gelooft nog in deal na referendum

In een interview dat op de Griekse staatstelevisie is uitgezonden, heeft minister van Financiën Yanis Varoufakis gezegd dat er wat hem betreft nog een deal mogelijk is na het referendum van zondag. Dat meldt persbureau AP.

In hetzelfde interview kregen de crediteuren ervan langs van de Griekse minister. Volgens Varoufakis hebben zij schuld aan het sluiten van de Griekse banken.

"Dit is een duister moment voor Europa. Zij [de schuldeisers] hebben onze banken gesloten met als doel om ons af te persen. En waarom? Om een 'ja' af te dwingen op een niet-duurzame oplossing die uiteindelijk slecht is voor Europa."

Terwijl Varoufakis het openlijk oneens is met zijn collega's van de eurogroep, bleef hij benadrukken dat beiden 'zeer dicht' bij een akkoord over kostenbesparende hervormingen zijn. Volgens Varoufakis zou er eerst gesproken moeten worden over het beheersbaar maken van de Griekse staatsschuld.

ME verschijnt bij demonstratie Thessaloniki

NRC-verslaggever Tom Vennink is in Thessaloniki, waar manifestaties van het ja-kamp en het nee-kamp recht tegenover elkaar worden gehouden.

De nee-demonstratie bestaat uit duizenden mensen en gaat nu recht voor het gebouw staan waar het ja-kamp vergadert. Ze roepen in koor om uit de EU te gaan.

Volgens Vennink daagt het nee-kamp het ja-kamp uit om naar buiten te komen. Inmiddels is ook de ME ten tonele verschenen.

Twitter avatar tomvennink Tom Vennink Duizenden nee-demonstranten in Thessaloniki nu recht voor gebouw waarin een ja-kamp bijeen Is #Greferendum http://t.co/MJBRvtZH43

Dijsselbloem in brief aan Tsipras: geen gesprekken tot referendum

Jeroen Dijsselbloem heeft in een brief aan de Griekse premier Tsipras de conclusies van de telefonische eurogroepvergadering samengevat. In de brief staat dat de eurogroep geen verlenging van de steun aan Griekenland steunt en dat er niet meer gesproken wordt tot het referendum van aanstaande zondag.

Letter to Mr Tsipras - 1 July 2015

Varoufakis: eurogroep geen plek voor inhoudelijke discussie

De Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis geeft op dit moment een interview. Daarbij trekt hij de eurogroep in twijfel als platform om een inhoudelijke discussie te voeren.

Twitter avatar GreekAnalyst The Greek Analyst #Varoufakis says that no substantive discussion with numbers can happen in the #Eurogroup.

Ook reageerde Varoufakis op de uitspraken van zijn Duitse collega Schäuble. Die verklaarde eerder vandaag niet te verwachten dat de eurogroepvergadering tot een oplossing zou leiden.

Twitter avatar GreekAnalyst The Greek Analyst #Varoufakis on Schauble's statements: "The complete mismatch of what is said behind closed doors &on press conferences surprises me a lot!"

ECB houdt Griekse steun op huidig niveau

Volgens persbureau Reuters houdt de Europese Centrale Bank (ECB) de Griekse steun op het huidige niveau. Het plafond van de Griekse steun wordt, net als afgelopen zondag is afgesproken, niet aangepast. Het gevolg van de beslissing van zondag was dat de Griekse banken maandag dicht bleven.

Twitter avatar Reuters Reuters Top News BREAKING: ECB keeps emergency liquidity cap for Greek banks unchanged

Er volgt nog een verklaring van de ECB.

'Ja' en 'nee' demonstreren tegenover elkaar in Thessaloniki

In de Griekse stad Thessaloniki zijn twee demonstraties recht tegenover elkaar georganiseerd. Voorstanders van een ja-stem bij het referendum van zondag stonden vlakbij van een groep mensen die juist opriepen om ‘nee’ te stemmen.

NRC-verslaggever Tom Vennik is erbij:

Twitter avatar tomvennink Tom Vennink Tegenover 'nee' demonstratie in Thessaloniki komt zakenelite bijeen om tot 'ja'-stem op te roepen #Greferendum http://t.co/n7cG2SIKBz

Bij het ja-kamp hadden zich vooral ondernemers verzameld. Panagiotis Papadopoulos, voorzitter belangenvereniging middel- en kleinbedrijf Thessaloniki, riep Grieken op om ja te stemmen:

"Bedrijven kunnen niks importeren. Hun voorraden raken op. Als de banken niet snel openen moeten we maandag dicht blijven."

Het protest van het neekamp werd georganiseerd door linkse partijen. Bij hun betoging hadden zich meer dan duizend mensen verzameld. Ook de Griekse premier Tsipras is voor een nee-stem.

Twitter avatar tomvennink Tom Vennink Demonstratie begint in Thessaloniki, georganiseerd door linkse partijen: 'stem nee zondag' #Griekenland http://t.co/IFUky2q5y3

Dijsselbloem: geen grond om verder te praten tot referendum

In een verklaring heeft eurogroep-voorzitter Jeroen Dijsselbloem laten weten dat er volgens hem geen reden is om verder te praten over de situatie in Griekenland, totdat het referendum van zondag is gehouden.

"Gezien het doorgaan van het referendum en het nee-advies van de Griekse regering, zien wij geen grond om nog verder te praten tot het referendum geweest is.

De komende dagen zijn er geen gesprekken meer op eurogroep-niveau, en zullen er geen gesprekken meer plaatsvinden tussen de Griekse autoriteiten en de crediteuren."

Tot slot zei Dijsselbloem dat het hem spijt dat het zo is gelopen. Hij prees de sterke bereidheid van het Griekse volk om onderdeel te zijn van Europa en om onderdeel te blijven van de eurozone.

Persconferentie Dijsselbloem vertraagd

Het is wachten op de gefilmde reactie van eurogroep-voorzitter Jeroen Dijsselbloem. De eerste verklaringen van ministers uit de groep komen al naar buiten terwijl Dijsselbloem nog geen persconferentie heeft gegeven; dit tot chagrijn van verschillende journalisten.

Twitter avatar LondonerVince Vincenzo Scarpetta Waiting for Jeroen. http://t.co/RIyNrHTKAO

Het perscentrum van de Europese Unie reageert al snel op de kritiek: de grote belangstelling van journalisten en de drukte op de site maken het voorlopig niet mogelijk om de persconferentie uit te zenden.

Twitter avatar EUCouncilPress EU Council Press @fabian_fellmann too many journalists hitting F5 as far as we can tell.

Finse minister: eurogroep nog steeds bereid met Athene te praten

De Finse minister van Financiën Alexander Stubb heeft in een verklaring (in het Fins) na de eurogroep laten weten dat de eurogroep nog steeds bereid is om met Griekenland te praten, maar dat de Grieken met een realistisch plan moeten komen om de economie te redden. De toespraak van de Griekse premier Tsipras was volgens Stubb niet erg constructief.

Twitter avatar JarnoHa Jarno Hartikainen .@alexstubb: #Greece needs to make realistic plan on measures to save the economy and commit itself to the implementation of these measures.

Varoufakis geeft Grieken zes redenen om 'nee' te stemmen

In de categorie lijstjes heeft de Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis ook zijn bijdrage geleverd. Op zijn website presenteert Varoufakis zes redenen waarom de Grieken zondag 'nee' moeten stemmen.

In de tekst van de zes punten garandeert Varoufakis dat Griekenland ook bij een 'nee' in de eurozone zal blijven en dat de Griekse banktegoeden geldig zullen blijven. Verder krijgen de schuldeisers er flink van langs.

"De schuldeisers hebben een strategie van afpersing gekozen door de banken te sluiten. De huidige impasse komt doordat ze deze keuze hebben gemaakt, en niet omdat de Griekse regering de onderhandelingen niet heeft doorgezet."

IMF publiceert FAQ over Griekse crisis

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft een FAQ gepubliceerd over de Griekse schuldencrisis. Gisteravond miste Athene de deadline om het IMF 1,5 miljard euro terug te betalen, waardoor Griekenland nu officieel te boek staat als wanbetaler. In de FAQ worden negen vragen behandeld.

Zo wordt besproken wat er nu met Griekenland gaat gebeuren, of de betaling kan worden uitgesteld en wat de IMF graag zou zien dat er wordt ondernomen om tot een oplossing te komen. Eerder vandaag maakte het Duitse ministerie van Financiën ook al een FAQ over de Griekse schuldencrisis.

Dijsselbloem twittert: vergadering eurogroep is voorbij

Na iets meer dan een uur is de telefonische eurotop afgelopen. Dat twittert eurogroep-voorzitter Jeroen Dijsselbloem. Er volgt straks een persconferentie, die te volgen is via dit liveblog.

Twitter avatar J_Dijsselbloem Jeroen Dijsselbloem #Eurogroup conference call on #Greece just ended; video with my remarks will be online shortly on http://t.co/9b0ZXi2aT4

Volgens Peter Spiegel, Brussel-correspondent voor de Financial Times, komen de conclusies van de telefonische vergadering op papier en worden die naar premier Tsipras verstuurd.

De eurogroep heeft unaniem besloten om geen actie meer te overnemen tot het Griekse referendum van aanstaande zondag heeft plaatsgevonden. Dat heeft de Slowaakse minister Peter Kažimír, die deelnam aan het overleg via Twitter kenbaar gemaakt.

Twitter avatar KazimirPeter Peter Kažimír #Eurogroup united in decision to wait for the outcome of the #Greece referendum before any further talks

Twitter avatar KazimirPeter Peter Kažimír Lets not put the cart before the horse #Greece

Nu er morgen dus niet vergaderd wordt, is de volgende eurogroep volgens schema op 13 juli.

Crowdfundingcampagne streeft het miljoen voorbij

Terwijl de eurogroep telefonisch vergadert na de toespraak van de Griekse premier Tsipras, is de ludieke crowdfundingcampagne om Griekenland te redden de mijlpaal van een miljoen euro voorbijgestreefd.

De afgelopen drie dagen doneerden zo'n 60.000 mensen voor het alternatieve Griekse reddingsfonds. De achterliggende gedachte was dat als elke Europeaan drie euro zou inleggen, Griekenland genoeg geld zou hebben om het IMF te betalen.

Twitter avatar martoiu mihai martoiu ticu Crowdfunding Greece reached already €1,000,000. http://t.co/Uh86rYiQbN

Tusk: we kunnen Grieken niet helpen als ze dat niet willen

Donald Tusk, president van de Europese Raad, herhaalde op Twitter dat Europa Griekenland dolgraag wil helpen. Echter, als Athene niet geholpen wil worden, kan de EU deze hulp niet forceren. Tusk pleit ervoor de resultaten af te wachten van het Griekse referendum, dat voor zondag staat gepland.

Twitter avatar eucopresident Donald Tusk Europe wants to help #Greece. But cannot help anyone against their own will. Let's wait for the results of the Greek referendum

Dijsselbloem: weinig kans op vooruitgang

De speech van Tsipras is ook niet in goede aarde gevallen bij eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem. Na de uitspraken die de Griekse premier deed ziet Dijsselbloem "weinig kans" op vooruitgang in de Griekse schuldencrisis.

Om 17.30 uur staat een teleconferentie gepland van de eurogroep. Analisten en betrokkenen verwachten geen doorbraak in de vastgelopen onderhandelingen met Athene. "We zullen praten over de voorstellen, maar door die laatste speech zie ik weinig kans op vooruitgang", aldus Dijsselbloem.

Merkel tegen Tsipras: even goede vrienden

De relatie tussen de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Griekse premier Alexis Tsipras heeft de afgelopen weken geen schade opgelopen door de onderlinge onenigheid. Dat zei Merkel tijdens een persconferentie, meldt persdienst Reuters:

"Ik heb Alexis Tsipras de afgelopen dagen talloze keren gesproken. Onze persoonlijke relatie heeft niet ook maar de minste of geringste schade opgelopen."

Kritiek op belofte Tsipras

Direct na zijn toespraak regent het op Twitter kritiek op de belofte van Tsipras dat banktegoeden, pensioenen en salarissen ook bij een neestem bij het referendum van zondag veilig zijn:

Twitter avatar Hugodixon Hugo Dixon Tsipras wrong: if people vote NO, deposits will be lost - either through haircut or through devaluation

Twitter avatar mathieuvonrohr Mathieu von Rohr How can he promise that? It's not in his hands. https://t.co/HcTxPrOIj8

Tsipras promises that the deposits of Greek people will not be lost; he says he takes full responsibility of a solution.

— The Greek Analyst (@GreekAnalyst) July 1, 2015

Twitter avatar MxSba Maxime Sbaihi I strongly disagree with #Tsipras when he says difficulties set to be "temporary" and "immediate" solution will be found after #Greferendum.

Twitter avatar Sefuelix Se fue So, he is rich enough to pay for everything? https://t.co/x8iPxHC6oB

Tsipras promises that the deposits of Greek people will not be lost; he says he takes full responsibility of a solution.

— The Greek Analyst (@GreekAnalyst) July 1, 2015

Twitter avatar economistmeg Megan Greene Patently untrue. https://t.co/DEJtCWKbxs

#Greece Tsipras: Bank deposits will not be lost https://t.co/1RXjNn3Dyf

— Derek Gatopoulos (@dgatopoulos) July 1, 2015

Tsipras: referendum gaat niet over vertrek uit eurozone

De Griekse premier Alexis Tsipras heeft zijn beleid van de afgelopen weken verdedigd in een speech. De regeringsleider zei dat Athene "vecht om de pensioenen van de Grieken te verdedigen".

Een neestem bij de volksraadpleging betekent overigens geen breuk met de Europese Unie of eurozone, aldus Tsipras. Die gaat wat hem betreft alleen over het bereiken van een "economisch levensvatbare overeenkomst". Tspiras riep Europa op om op te houden met "handelen op een ondemocratische manier".

Verder liet Tsipras weten dat Griekenland nog steeds "aan de onderhandelingstafel zit". Ook zijn banktegoeden die gestald zijn in Griekenland volgens hem veilig. Hij neemt "volledige verantwoordelijk" voor de oplossing van de regering voor de schuldencrisis.

Twitter avatar tsipras_eu Alexis Tsipras #ΟΧΙ / NO does not mean breaking w/Europe, but returning to the Europe of values. #ΟΧΙ / NO means: strong pressure. #Greece #dimopsifisma

Twitter avatar tsipras_eu Alexis Tsipras Salaries & pensions are safe. The bank deposits of citizens who didn't withdraw their money are safe. #Greece #dimopsifisma #OXI

Twitter avatar Reuters Reuters Top News BREAKING: Greek PM Tsipras says - I am fully aware of difficulties, I will do all I can so that these difficulties are temporary.

Twitter avatar Reuters Reuters Top News BREAKING: Greek PM Tsipras says referendum of Sunday does not concern whether we stay in Euro or not.
Twitter avatar Reuters Reuters Top News BREAKING: Greek PM Tsipras says - We are fighting to protect people's pensions

Twitter avatar Reuters Reuters Top News BREAKING: Greek PM Tsipras says - Our only way out was to go to the people and this is what we're doing.

Twitter avatar Reuters Reuters Top News BREAKING: Greece's Tsipras says - 'No' vote does not mean a rupture with Europe, it means strong pressure for economically viable agreement.

Speech Tsipras: referendum gaat door

Premier Alexis Tsipras is zojuist begonnen aan zijn speech. Hij heeft alle twijfel uit de wereld geholpen: het referendum gaat gewoon door.

Twitter avatar YanniKouts Yannis Koutsomitis #Greferendum happening.

Twitter avatar GreekAnalyst The Greek Analyst Tsipras still fully intends to go on with the #greferendum; says the public mandate is always much more important than a gov's decision.

Grapje: Zeus bemoeit zich er mee

Hoewel Fokke en Sukke juist denken dat de Griekse goden zich niet meer bemoeien met het voormalige thuisland, denkt een Griekse twitteraar daar anders over:

Twitter avatar IrateGreek Theodora Oikonomides It is POURING in Kallithea. I think Zeus is trying to drown the #Greferendum

Griekse casino's zonder cash

Een journalist van Bloomberg is op reportage gegaan in Griekenland, en vond een casino dat zonder cash zit door de kapitaalrestricties. Per pas mag maar 60 euro per dag worden gepind, en dat geldt dus ook voor casino's. Vroeger stonden er Porsches voor de deur, nu zitten er alleen gepensioneerden die per euro een gokje wagen in fruitautomaten.

Lees: Casinos Without Cash as Confusion Reigns in Greece’s Heartland

Tegenstrijdige berichten: trekt Tsipras referendum in?

De speech van Tsipras is nog altijd niet begonnen, maar de speculaties over wat hij gaat zeggen zijn losgebarsten. Simon Nixon van The Wall Street Journal schreef eerder dat de premier zou overwegen het referendum terug te trekken:

Twitter avatar Simon_Nixon Simon Nixon Eurogroup source says believes Tsipras will cancel referendum today before EG meeting. Varoufakis raised possibility in call yesterday.

Bronnen ontkennen dat weer tegenover Paul Mason van Channel 4:

Twitter avatar paulmasonnews Paul Mason Government source. Not blinking. Will continue with referendum. #Greece - Tsipras to speak in a few minutes

FAQ van het Duitse ministerie

Het Duitse ministerie heeft een FAQ gemaakt over de Griekse crisis. Op de vraag of de situatie in Griekenland effect heeft op de andere eurolanden, is het antwoord:

"Die Auswirkungen sind begrenzt. Die Eurozone selbst ist stabil und sicher. Ansteckungsrisiken wie im Jahre 2012 bestehen nicht mehr, weil viele Eurostaaten ihre Volkswirtschaften durch Reformen leistungsfähiger und robuster gemacht haben und weil die Eurozone über die letzten Jahre eine ganze Reihe von Stabilisierungsmechanismen geschaffen hat."

Lezersvraag: kunnen de Grieken niet gewoon euro's blijven drukken?

Foto: ANP / Lex van Lieshout

Het drukken van eurobiljetten bij drukkerij Johan Enschede in Haarlem. Foto: ANP / Lex van Lieshout

Onze redacteur Lex Boon beantwoordt de vraag van van L. Nijenhuis:

De vraag:
Als de ECB straks de Griekse banken niet meer overeind houdt en de Grieken worden gedwongen nieuw geld te creëren, wat let hun dan om Euro’s bij te drukken? Ook in Griekenland staan immers geldpersen waarmee euro’s kunnen worden gecreëerd. Stel dat Griekenland de richtlijnen van de ECB over het persen van het geld negeert? Wat gebeurt er dan?

Het antwoord
Zo simpel ligt dat niet. Het drukken van bankbiljetten is een ingewikkeld proces. Vanwege de vele stappen die moeten worden genomen ligt de doorlooptijd tussen de één en drie maanden: je kan dus nooit de geldpers aanzetten en de volgen dag nieuwe euro’s tot je beschikking hebben.

Daarnaast gebeurt het drukken eurobiljetten decentraal, verspreid over de eurolanden. Zo heeft de Griekse gelddrukkerij, in een buitenwijk van Athene, op dit moment alleen de drukplaten voor briefjes van 10 euro tot zijn beschikking. De ECB bepaalt ieder jaar welk land, welke bankbiljetten in welke hoeveelheid mag drukken.

Het drukken van bankbiljetten kan een drukkerij ook niet alleen. Voor het papier, de inkt en speciale materialen als de veiligheidsdraad en de folie wordt er gebruik gemaakt van verschillende toeleveranciers. Die hele keten heeft te maken met de strenge voorwaarden van de ECB. Daardoor zullen leveranciers nooit materialen leveren aan een drukkerij zonder drukorder van de ECB. Daarnaast zijn alleen de fysieke printplaten niet voldoende. Ook zijn er digitale bestanden nodig, die de drukkerij niet standaard heeft in huis heeft. Die worden namelijk na iedere drukopdracht – wederom onder strenge controle van de ECB – vernietigd.

Dus, ook al zou Griekenland zonder toestemming van de ECB extra tientjes willen drukken, dan gaat dat gewoon niet lukken.

Lees de andere lezersvragen hier terug.

Spoorboekje

Wat gaat er vandaag allemaal nog gebeuren?

  • Premier Alexis Tsipras speecht op dit moment in het Grieks op de nationale televisie
  • Om 17.30 uur bellen de ministers van financiën van de eurolanden met elkaar over de laatste stand van zaken. Het laatste voorstel van Tsipras waarin hij een aantal toezeggingen heeft gedaan ligt dan op tafel. Een aantal euroleiders hebben al laten doorschemeren dat een deal er voor het referendum niet in zit.
  • Het bestuur van de Europese Centrale Bank is vandaag bijeen. Mogelijk wordt er een beslissing genomen over de noodliquiditeit, nu Griekenland gisteren in gebreke bleef tegenover het IMF.

Franse lijn is dwars: Hollande wil wel snel deal

Foto: EPA/ Michel Euler

Foto: EPA/ Michel Euler

In tegenstelling tot bijvoorbeeld Duitsland en Nederland, wil Frankrijk wel zo snel mogelijk nog een deal sluiten met de Grieken, ook als dat voor het referendum zondag is. Onder meer Merkel wees die mogelijkheid eerder vandaag af. Volgens Hollande is wachten op de volksraadpleging juist risicovol.

"Het is beter om te kiezen voor zekerheid dan om het diepe te springen."

Volgens de Franse president Hollande zijn de eurolanden "het verplicht" om Griekenland in de muntunie te houden. Nu is niet het moment voor veto's en wel voor dialoog, zei de Franse leider volgens Reuters.

"Het is onze plicht om Griekenland in de eurozone te houden. Dat is afhankelijk van Griekenland, maar ook van ons. Als een Europeaan wil ik geen ontwrichting van de eurozone, Ik ben niet van de vastgeroeste opvattingen en opmerkingen."

Hollande vertelde niet aan wie die laatste opmerking gericht is, maar waarschijnlijk doelt hij op de Duitse regering die steeds snel afwijzend reageert op nieuwe Griekse voorstellen.

"Ik geloof dat we moeten zoeken naar een deal, naar de onderhandeling, naar de rede.

Ook Slowaken verwachten geen grote deal vandaag

De Slowaakse minister van Financiën Peter Kažimír verwacht net als Merkel, Schäuble en Dijsselbloem niet dat er vanavond vooruitgang wordt geboekt, tijdens de eurogroepvergadering. Alleen als de Griekse regering de inzet van het referendum zondag wijzigt in een "ja", ziet de minister perspectief:

Twitter avatar KazimirPeter Peter Kažimír I don’t expect any breakthrough decisions on #Greece by the #Eurogroup today

Twitter avatar KazimirPeter Peter Kažimír A breakthrough could be: Greek government advocating for clear Yes in the referendum, change of questions, or scrap the whole thing #Greece

De rol van de kleinere eurolanden in de discussie rond Griekenland is tot nu toe vrij onderbelicht gebleven. Het zijn vooral Duitsland en Frankrijk die de discussie lijken te sturen. Maar dat betekent niet dat de kleinere landen het anders zouden spelen, zo lijkt:

Twitter avatar CornelisVis Cees Vis #Sapin: DE not toughest but "small EU countries that had gone through painful reforms and whose standard of living was lower than #Greece's"

De Slowaakse minister is inderdaad vrij hard:

Twitter avatar KazimirPeter Peter Kažimír I’m afraid that #Greece banks might not reopen with the euro as the currency in case the referendum on Sunday ends with a NO

Bookmaker gokt zelf op uitslag

Wedkantoor Paddy Power heeft gokkers die hebben ingezet op een "ja" van de Griekse kiezers aanstaande zondag alvast uitbetaald:

Twitter avatar PPOffers Paddy Power Offers EARLY PAYOUT! We've paid out on Greece voting YES in this Sunday's referendum! #Grexit

Daarmee gokt de bookmaker zelf: als de uitslag zondag toch "nee" wordt, kan het geld niet meer worden teruggehaald. Paddy Power staat er onder professionele gokkers om bekend vooral met promotieacties klanten te willen trekken.

Grapje: Griekenland voert een DDOS-aanval uit

Twitter avatar evgenymorozov Evgeny Morozov I like Greece's DDoS-like approach to negotiations: paralyze the other side by sending them more proposals they can possibly reject in a day

(Bij een DDoS-aanval wordt een internetsite bestookt met extreem veel dataverkeer. De beveiliging van de site is dan zo druk met het tegenhouden van dit ongewenste verkeer dat ook gewone bezoekers er niet of nauwelijks doorheen komen)

Vliegticket koop je met cash

Grieken die een vliegticket willen kopen, kunnen dat nu via budgetmaatschappij Ryanair doen met contant geld. Het bedrijf heeft dat laten weten, nu vanwege kapitaalbeperkingen overboekingen naar het buitenland steeds vaker worden geweigerd.

Twitter avatar ekathimerini Kathimerini English Ryanair lets Greeks buy tickets for cash as bank cards refused http://t.co/NWs3K3g0ST http://t.co/rhwkkuOMLF

Kritiek op manier van referendum houden

De Raad van Europa, opgericht om de democratie en de mensenrechten in Europa te bevorderen, is kritisch over het referendum dat zondag moet plaatsvinden. De Griekse volksraadpleging zou niet aan internationaal afgesproken eisen voldoen, meldt persbureau AP.

Ja/Nee verbeeld

Persbureau Bloomberg heeft de Griekse crisis - en de twee mogelijke uitkomsten van het referendum - overzichtelijk verbeeld:

griekgrafiek

Geen onderhandelingen voor referendum

De Europese Commissie is de Griekse aanvraag voor een nieuw, derde steunpakket voor financiële steun aan het analyseren. De eerste voorlopige conclusies worden vanmiddag voorgelegd aan de ministers van Financiën van de eurolanden, zei eurocommissaris Valdis Dombrovskis (euro) vanmiddag. Het is aan de Eurogroep om te besluiten of de onderhandelingen over een derde pakket kunnen gaan beginnen, zei hij volgens persbureau ANP.

Het is inmiddels duidelijk dat de eurolanden niet vóór het zondag aangekondigde referendum gaan onderhandelen over het steunprogramma, dat volgens ht Griekse voorstel zou bestaan uit een tweejarig pakket gefinancierd uit het permanente noodfonds ESM.

Dijsselbloem bevestigt

Hoewel de brief die Tsipras gisteravond heeft gestuurd vanmiddag wordt besproken tijdens het overleg van de Eurogroep, laat ook eurogroepvoorzitter Dijsselbloem doorschemeren dat er voor het referendum geen akkoord kan worden verwacht. Politiek verslaggever Xander van der Wulp bij de NOS twittert:

Twitter avatar XandervdWulp Xander van der Wulp Dijsselbloem in Kamer: vanmiddag in Eurogroep bespreken we Grieks voorstel. Vóór referendum kunnen we niet veel. http://t.co/qA5p2B47Pe

Merkel zegt het nu ook...

Tot het referendum kunnen geen nieuwe onderhandelingen plaatsvinden over een nieuw steunprogramma voor Griekenland. Dat heeft bondskanselier Angela Merkel zojuist gezegd. Daarmee sluit ze voorlopig de deur voor nieuwe onderhandelingen - en voor speculaties over mogelijke doorbraken en concessies.

Twitter avatar StefanLeifert Stefan Leifert Merkel: "We will wait for the referendum. Before the referendum no negotiations about a new bailout program can take place." #Greece

Twitter avatar alonsoNRC Stéphane Alonso #Merkel sluit voorlopig deur voor verdere onderhandelingen. Wil eerst #Greferendum afwachten. Nu dus aan Grieken om ja tegen #EU te zeggen

Juncker: geen commentaar

Eerder deze week hield de voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, een felle persconferentie over de Griekse onderhandelingen. Tijdens een persconferentie vandaag in Brussel over een ander onderwerp, wilden de journalisten weten wat hij van het nieuwste voorstel van de Grieken vindt:

Duitse minister Schäuble: brief is onduidelijk

Foto: AP / Markus Schreiber

Foto: AP / Markus Schreiber

Reuters was bij de reactie van de Duitse minister van Financiën Schäuble, zojuist tijdens een persconferentie over de Duitse begroting. Volgens hem is het nieuwe voorstel "geen basis" voor de verdere gesprekken.

"That did not provide further clarity. First of all, Greece must be clear about what it wants.

Uit NRC Handelsblad: zeer de vraag of schuldeisers onder de indruk zijn

Op de voorpagina van NRC Handelsblad schrijven onze correspondenten Marloes de Koning en Stéphane Alonso vandaag:

"Het is zeer de vraag of de ministers onder de indruk zullen zijn van de laatste verrassingsmanoeuvre van Tsipras. [..] Feit blijft dat het huidige hulpprogramma voor Griekenland gisteren is afgelopen. Griekenland kreeg gisteravond tijdens een inderhaast georganiseerde teleconferentie te horen dat het vertrouwen op is en dat het een nieuw hulpverzoek moet indienen „via de normale procedure”. Daarmee lijkt een kans op een snelle oplossing van de geldcrisis juist verkeken."

Eerste afwijzingen druppelen al weer binnen

Hoewel de eurogroep er vanmiddag pas over vergadert, druppelen de eerste negatieve geluiden van de schuldeisers over de brief van premier Tsipras al weer binnen. De Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble zou tegenover Duitse journalisten hebben gezegd dat de brief te onduidelijk is, en dat het voorstel waar de Grieken nu ja op willen zeggen al van tafel is gehaald:

Twitter avatar Schuldensuehner Holger Zschaepitz German FinMin Schäuble: Greek proposals aren't basis for serious measures. (BBG)

Twitter avatar Schuldensuehner Holger Zschaepitz German FinMin Schäuble: Greek proposals aren't basis for serious measures. (BBG)

Twitter avatar SpiegelPeter Peter Spiegel Getting sig pushback from creditors on new @atsipras letter. #Greece still holding out on items amounting to "hundreds of millions" at least

Hoe serieus is 'de draai' van Tsipras nu?

Zojuist werd bekend dat de Grieken in een brief aan de schuldeisers hebben aangegeven nu toch te willen instemmen met het laatste voorstel van de schuldeisers, maar wel met een paar aanpassingen. Is dit nu een draai? Of een nieuwe zet van premier Tsipras op het onoverzichtelijke schaakbord van de onderhandelingen? Op Twitter lopen de meningen uiteen:

Twitter avatar SpiegelPeter Peter Spiegel Got my hands on new @atsipras letter conceding on almost all points. QUick story here: http://t.co/VsdKLnWw8M http://t.co/kHIVrvpOBi

Twitter avatar mathijsbouman Mathijs Bouman Kapitaalrestricties nadat het geld weg is, akkoord met EU nadat hulpprogramma voorbij is, akkoord met IMF na wanbetaling. #Tsipras #timing

Twitter avatar GreekAnalyst The Greek Analyst 1. Τhere is no trust 2) There are rules and procedures 3) Even if rules are to be slightly bended, let me repeat: there is no trust #Greece

Twitter avatar Schuldensuehner Holger Zschaepitz Creditors seem not so convinced of latest Tsipras offer. #Euro falls back, Dax pares some gains. http://t.co/8NuzOYKKCP

Twitter avatar HoogerJ John Hoogerwaard Tsipras nu wel akkoord? In z'n brief staan veel zaken die de instituties echt niet willen. Dat weet hij zelf ook wel. http://t.co/E3iXH4KItv

Overzicht: het Griekse bod dat nu op tafel van de eurogroep ligt

Lees voor het overzicht over de laatste zet van de Grieken, de 'acceptatie' van het bod van de schuldeisers, ons nieuwsbericht:
‘Grieken bereid bod schuldeisers te accepteren, met aanpassingen’

Nieuwe voorstel Grieken vanmiddag op tafel bij eurogroep

Het nieuwe voorstel van de Grieken, dat zojuist uitlekte via FT en Bloomberg, is ontvangen door de schuldeisers, meldt een woordvoerder van eurogroepvoorzitter Dijsselbloem. Het voorstel wordt vanmiddag door de eurolanden besproken tijdens de telefonische vergadering die om 17.30 gepland staat.

Bloomberg meldt ook: Grieken bereid om bod schuldeisers te accepteren

Niet alleen The Financial Times, maar ook Bloomberg meldt nu dat de Grieken tóch bereid zijn om het bod van de schuldeisers te accepteren. Wel stellen de Grieken een aantal aanpassingen voor.

Buigt Tsipras nu toch?

Peter Spiegel van de Financial Times heeft weer een onthullend document in handen: premier Tsipras zou volgens hem op bijna alle punten toch de eisen van de trojka inwilligen.

Twitter avatar SpiegelPeter Peter Spiegel Got my hands on new @atsipras letter conceding on almost all points. QUick story here: http://t.co/VsdKLnWw8M http://t.co/kHIVrvpOBi

Twitter avatar tomvanteinde Tom van 't Einde zou Tsipras nu opeens alsnog bereid zijn om de voorwaarden van de Eurozone te accepteren?! #EenVandaag http://t.co/SJIWyU0NLz

100 Grieken

De Britse krant The Guardian vroeg honderd Grieken naar hun ervaringen sinds het uitbreken van de Griekse crisis vijf jaar geleden. Het geeft een interessant beeld van hoe de crisis bijna elke familie in het hart raakt. Lees verder op The Guardian

Lezersvraag: drachme naast euro?

Economieredacteur Mark Beunderman beantwoordde vanochtend de lezersvraag van J.J. van der Gulik.

De vraag:
Zou er een parallelle munt kunnen komen in de vorm van een nieuwe drachme die naast de euro zou bestaan, waarbij de nieuwe drachme vooral bestemd zou zijn voor het interne Griekse economische verkeer? De waarde ten opzichte van de euro zou kunnen fluctueren, waardoor die waarde meer in overeenstemming zou zijn met de economische positie van Griekenland. Dit zou Griekenland de mogelijkheid kunnen bieden langzaam maar zeker wat op te krabbelen. Of is zo'n munt niet reëel?

En mocht er alleen een nieuwe Drachme komen, is het dan te verwachten dat de Griekse centrale bank en de Griekse banken die in de beginfase op een kunstmatig niveau houden ten opzichte van belangrijke andere valuta’s om onrust tegen te gaan en een mogelijk vrije val van de Drachme te voorkomen?

Het antwoord:
Ja, dit is zeker denkbaar. Een terugkeer naar alléén de drachme zou alleen al problematisch zijn omdat Griekenland vrijwel geen reserves heeft in buitenlandse valuta. Dan wordt een drachme te zwak, te kwetsbaar. Dus een combinatie van euro en drachme zou wellicht logischer zijn. De vraag is of dit officieel dan wel inofficieel zou gebeuren. Kosovo en Montenegro (om de hoek van Griekenland) gebruiken de euro al (vroeger werd daar de D-Mark gebruikt), zonder dat ze lid zijn van de eurozone. Deze twee landen hebben geen nationale munten, maar de situatie laat zien dat de euro, buiten de strak geregisseerde eurozone, ook een leven kan hebben – mogelijk dus ook in een Griekenland met drachme. Er wordt ook nagedacht over formele regelingen met een ‘parallelle munt’ – dus drachme naast euro. Volgens dit blog van de gerespecteerde economische denktank Bruegel doen er momenteel dertig voorstellen van economen over de ronde.

Bij de ECB en bij de Duitse Bundesbank zou erover worden nagedacht. Een van de problemen is dat er voldoende liquiditeit (aanbod van geld in deze munteenheid) zou moeten zijn voor het daadwerkelijk functioneren van deze ‘drachme 2.0’. Grote fluctuaties van de munt ten opzichte van de euro zouden de drachme te onvoorspelbaar maken voor het economisch verkeer.

Winst op beurzen

De Europese beurzen lijken zich vanochtend weinig aan te trekken van de Griekse 'default' jegens het Internationaal Monetair Fonds. De Amsterdamse AEX-index begon 0,8 procent hoger op 476,22 punten en de MidKap steeg 0,9 procent tot 714,20 punten. De beurzen in Frankfurt, Londen en Parijs gingen tot 0,9 procent vooruit. Ook op Wall Street en in Tokio bleken beleggers gisteren en afgelopen nacht niet erg onder de indruk van het uitblijven van een akkoord tussen Griekenland en zijn geldschieters. (informatie via persbureau ANP)

In Beeld

Meer foto's van de enorme drukte bij banken.

Foto AFP / Louisa Gouliamaki

Foto AFP / Louisa Gouliamaki

Foto EPA / Orestis Panagiotou

Foto EPA / Orestis Panagiotou

Foto Reuters / Alkis Konstantinidis

Foto Reuters / Alkis Konstantinidis

Foto EPA / Orestis Panagiotou

Foto EPA / Orestis Panagiotou

Foto EPA / Orestis Panagiotou

Foto EPA / Orestis Panagiotou

Foto Reuters / Jean-Paul Pelissier

Foto Reuters / Jean-Paul Pelissier

Waar stemmen Grieken eigenlijk over

Wat staat er precies in het voorstel van de Eurogroep en het IMF waar de Grieken zondag in het referendum ‘ja’ of ‘nee’ tegen moeten zeggen? Het voorstel begint met de doelstellingen voor begrotingsoverschotten in de komende jaren. Griekenland wordt geacht een nieuwe begroting op te stellen voor de rest van 2015 en voor de periode 2016-2019. Die begrotingen moeten dit jaar resulteren in een begrotingsoverschot van 1 procent, in 2016 van 2 procent, in 2017 van 3 procent en in 2018 in een overschot van 3,5 procent van het bruto binnenlands product. Om dat te bereiken, moet Griekenland van de eurozone en het IMF een aantal maatregelen nemen op het gebied van onder meer btw-verhoging, structurele fiscale maatregelen, pensioenhervormingen, overheid, justitie en anti-corruptie, privatisering en de belastingdienst.

Lees meer over de inhoud van het referendum op NRCQ: En wat staat er in dat voorstel? (€)

Peiling: nee

Een meerderheid van de Grieken wil 'nee' stemmen tijdens het referendum over de voorstellen van schuldeisers dat op zondag gepland staat. Het aantal nee-stemmers is wel kleiner geworden sinds de sluiting van de banken, meldt persbureau Reuters.

De peiling is gehouden tussen 28 en 30 juni, en gepubliceerd in de krant Efimerida ton Syntakton.

Twitter avatar MarloesdeK Marloes de Koning Greek daily I Efimerida ton Syntakton has a poll, done by ProRata, b4 banks closed. NO dropped from 57 to 46%. YES went up from 30 to 37%

De partijen met de meeste ja-stemmers (65 procent) zijn het centrumrechtse Nieuwe Democratie, de centristen van To Potami (68 procent) en het centrumlinkse Pasok (65 procent). 85 procent van de ondervraagden zou van plan zijn te stemmen, 50 procent is het eens met het besluit van premier Tsipras om een referendum uit te schrijven.

In Beeld

Het is ook echt dringen voor de banken vanochtend, blijkt uit de eerste foto's die we binnenkregen via internationale persbureaus. Gepensioneerden krijgen prioriteitstickets waarmee ze geld kunnen ophalen. Op de foto's hieronder onder meer de rij bij een filiaal van National Bank in Athene.

Foto Reuters / Alkis Konstantinidis

Foto Reuters / Alkis Konstantinidis

Foto Reuters / Alkis Konstantinidis

Foto Reuters / Alkis Konstantinidis

Foto Reuters / Alkis Konstantinidis

Foto Reuters / Alkis Konstantinidis

Foto AP / Daniel Ochoa de Olza

Foto AP / Daniel Ochoa de Olza

Rijen en banken

Voor enkele van de 1000 banken die vandaag weer opengaan, stonden vanochtend vroeg lange rijen. De filialen gaan open voor gepensioneerden, van wie er veel geen bankpas hebben. Zij mogen 120 euro opnemen. Ouderen worden hard getroffen door de huidige crisis. Tienduizenden pensioenen werden gisteren niet uitbetaald, terwijl dit wel de bedoeling was.

Twitter avatar mkagkelidou Maria Kagkelidou #Greece the weakest of the weak, pensioners with no bank cards, queueing to collect part of pension. #Greferendum http://t.co/D0qWx7cNsv

Twitter avatar tomvanteinde Tom van 't Einde de banken gaan even open voor gepensioneerden #Griekenland overal in de stad lange rijen #EenVandaag http://t.co/PhZuISSKER

Belangrijkste punten

Belangrijkste nieuws van gisteren was het last-minute voorstel van de Griekse regering om een nieuw, derde Europees steunpakket overeen te komen. Tot verlenging van het hulpprogramma dat gisteren afliep leidde dat niet, zo bleek na een speciaal ingelaste vergadering van de eurogroep.

Griekenland heeft uitstel van betaling aangevraagd aan het IMF en komt mogelijk vandaag met een nieuw voorstel, wederom gericht op het afsluiten van een derde steunprogramma. En ook de ministers van Financiën van de eurolanden moeten weer aan de slag: zij vergaderen om 11.30 uur verder. Ondertussen zou er weer een nieuw voorstel op tafel liggen.

Twitter avatar J_Dijsselbloem Jeroen Dijsselbloem Eurogroup teleconference Wednesday 11:30am, to discuss state of play #Greece

Twitter avatar suzannelynch1 Suzanne Lynch EU sources say @yanisvaroufakis may submit new proposal today #GreeceCrisis #Greece #Greferendum

Verklaring IMF

De verklaring van het IMF, bij monde van het hoofd communicatie Gerry Rice, luidde als volgt:

“I confirm that the SDR 1.2 billion repayment (about EUR 1.5 billion) due by Greece to the IMF today has not been received. We have informed our Executive Board that Greece is now in arrears and can only receive IMF financing once the arrears are cleared.
“I can also confirm that the IMF received a request today from the Greek authorities for an extension of Greece’s repayment obligation that fell due today, which will go to the IMF’s Executive Board in due course.”