In Rusland loop je als homo gevaar

In Rusland worden homo’s geïntimideerd en mishandeld. Is dat reden voor asiel in Nederland?

Protest voor homorechten op het Museumplein in Amsterdam, augustus 2013, tegen een door de Russische staat georganiseerd galaconcert op dat plein. Foto ANP / Robin van Lonkhuijsen

Het gebeurde eind februari in zijn woonplaats, een stad in het zuiden van Rusland. Evgenii (26) liep van de bushalte naar huis, toen hij een groepje jonge geüniformeerde politierekruten zag aankomen. Ze keken hem aan en scholden hem uit: „pidor” – flikker. Ze begonnen te slaan. „Ze zouden me vermoorden als ze me opnieuw zouden zien.”

Terwijl Evgenii niet te koop liep met zijn geaardheid. Zelfs met zijn ouders kon hij er niet over praten. Thuis werd überhaupt niet gepraat over seksualiteit of gevoelens. Toch werd hij al van jongs af aan gepest – andere kinderen merkten dat Evgenii ‘anders’ was.

De ellende begon pas echt nadat oud-studiegenoten in november op zijn tablet zagen dat hij de website gay.ru had bezocht, een nieuws- en informatiewebsite voor LHBT’s (lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders). Opeens kreeg Evgenii dreigende telefoontjes en berichten op sociale media.

Nadat hij in februari in elkaar was geslagen, wist Evgenii het zeker: ik moet hier weg. Hij vluchtte naar Nederland. „Iedereen weet dat dat een tolerant land is. Het eerste land dat het homohuwelijk heeft gelegaliseerd.” Maar hij was niet welkom.

Volgens immigratie- en naturalisatiedienst IND kan hij prima elders in Rusland wonen. De knokpartij van februari noemt de IND „betreurenswaardig”, maar niet voldoende voor de conclusie dat hij bij terugkeer te maken zal krijgen met ernstige schending van de grondrechten van de mens”.

De zaak van Evgenii staat niet op zichzelf. Deze krant kent de zaken van twee andere Russische homoseksuelen die niet mogen blijven, ondanks geweld dat zij hebben meegemaakt. Uit rapporten van mensenrechtenorganisaties blijkt dat homo’s in Rusland stelselmatig worden vernederd en in elkaar geslagen.

Opvallend is dat het Nederlandse kabinet in 2013, het ‘Nederland-Ruslandjaar’, expliciet liet weten dat Russische LHBT’s asiel kunnen krijgen in Nederland. Toenmalig minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) schreef de Tweede Kamer dat het door „discriminatie” voor hen „onmogelijk is om op maatschappelijk en sociaal gebied te kunnen functioneren”.

In augustus vorig jaar versoepelde toenmalig staatssecretaris Teeven (Asiel, VVD) het asielbeleid voor Russische LHBT’s. Voorheen moesten zij aantonen dat ze in Rusland bescherming probeerden te krijgen van de autoriteiten. Die voorwaarde is geschrapt omdat van de Russische politie geen hulp te verwachten is. Sterker, er is „onder zowel overheidspersoneel als de Russische bevolking een grote mate van intolerantie” tegenover LHBT’s, schreef Teeven.

Ondanks deze versoepeling worden Russische LHBT’s die geweld hebben meegemaakt nog steeds teruggestuurd. De IND zegt bijvoorbeeld dat het dreigende geweld niet ernstig genoeg is, of dat het mogelijk is om elders in Rusland te gaan wonen. Moskou en Sint Petersburg zouden veilig genoeg zijn.

Dat bestrijdt Vluchtelingenwerk Nederland. „Als zij door hun geaardheid in de problemen zijn gekomen, hebben ze bescherming nodig in Nederland”, zegt een woordvoerder.

Een rapport van Human Rights Watch uit december staat vol met voorbeelden van geweld, ook uit Moskou en Sint Petersburg. Bijvoorbeeld van transgendervrouw Risa. Vier mensen trokken de kleren van haar lijf, sloegen haar, en trokken met een tang twee nagels uit haar tenen.

Morgen spreekt de Tweede Kamer over asielbeleid. SP, D66, ChristenUnie en GroenLinks zullen het kabinet oproepen om niet langer van Russische LHBT’s te verwachten dat zij in Moskou of Sint Petersburg kunnen wonen.

Een woordvoerder van staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Asiel, VVD) zegt dat over Rusland op „zeer korte termijn” een nieuw ambtsbericht wordt opgesteld, waar de IND zijn beslissingen op baseert. „Dan wordt ook het beleid opnieuw bezien.”