Dagkalender van de Wereldliteratuur: Cynthia McLeod

Voor zijn ‘Dagkalender van de Wereldliteratuur’ bekijkt journalist en schrijver Pieter Steinz dagelijks wat er actueel is in boekenland. Vandaag: literatuur over slavernij. Vandaag 152 jaar geleden schafte Nederland de slavernij af. Dat heeft vanzelfsprekend sporen nagelaten in de literatuur van de West.

In de historische romans van de joods-Surinaamse schrijfster Cynthia McLeod (Paramaribo, 1936) spelen de voorouders van alle etnische groepen van Suriname een rol en komen alle lagen van de bevolking aan bod, van hugenootse planters tot weggelopen negerslaven. Alleen al daarom is McLeod mcle001hoed01_01_tpgmet recht een volksschrijfster: drie op de honderd Surinamers kochten haar debuutroman Hoe duur was de suiker? (1987), over het slavernijverleden – en dat is exclusief de verkopen in Nederland, waar het boek in 1995 verscheen.

Thematisch bezien is McLeod een erfgenaam van Albert Helman (pseudoniem van Lou Lichtveld, 1903-1996), die bekend werd met zijn historische roman De stille plantage (1931). Hierin volgt hij – net als McLeod in Vaarwel Merodia (1993) – een adellijke Franse hugenotenfamilie die na de herroeping van het Edict van Nantes in 1685 via Amsterdam naar de kolonie in de West emigreert. De man des huizes, Raoul de Morhang, is een idealist die aan de Surinamerivier een ministaatje wil stichten waar rijkdom en rechtvaardigheid heersen. Maar hij rekent buiten de koloniale werkelijkheid, ‘de dieren en de slaven en het woud dat altijd weer zijn grond terugvraagt’.

De met moeite opgebouwde plantage vervalt binnen een mum van tijd als er ziektes onder de gewassen uitbreken en Raoul geen hulp kan vragen bij naburige plantagehouders, omdat zijn ideeën over de humane behandeling van slaven door hen als een groot gevaar worden gezien. De nekslag voor het heilstaatje is de onbeantwoorde liefde van de ruwe plantageopzichter voor Raouls schoonzuster, een geëmancipeerde vrouw die heimelijk verliefd is op de negerslaaf Isidore.

Voor meer afleveringen van zijn ‘Dagkalender van de Wereldliteratuur’, zie The Global Reader.

Pieter Steinz zit op Twitter.