Column

Constitutioneel onbenul

Op dinsdag kan er een enkele keer strijd zijn tussen de twee Kamers: wie krijgt de minister? De Eerste Kamer voor het geplande debat of de Tweede Kamer voor het vragenuur. De griffiers van de Eerste Kamer pasten gisterochtend vroeg op de werkkamer van voorzitter Ankie Broekers-Knol de agenda aan toen bleek dat een wetsvoorstel minder tijd van behandeling zou vergen. Staatssecretaris Klaas Dijkhoff van Veiligheid en Justitie blijkt nog vóór de middagpauze vragen te kunnen beantwoorden over de plaatsing van Noorse gevangenen in de gevangenis van Veenhuizen om daar hun straf uit te zitten. Daarna wordt hij verwacht bij het vragenuur in de Tweede Kamer.

„Bij ons wordt een debat dat bijna altijd over wetgeving gaat, tijdig gepland”, zegt Broekers. „Bij het vragenuurtje in de Tweede Kamer gaat het om controle. Wij kunnen een gepland debat niet zomaar stilleggen.”

Een maand geleden nam de Eerste Kamer afscheid van 35 senatoren. Premier Rutte zou daarbij aanwezig zijn. Hij moest onverwachts naar het vragenuurtje. Hij werd zolang door de Tweede Kamer vastgehouden dat hij een uur te laat kwam – „geïrriteerd”, zegt Broekers. „Op tijd komen is een kwestie van courtoisie.”

Vanochtend is er een appelsleetje van bakker Jacobs uit Leiden – feuilleteedeeg met amandelen en een vleugje citroen – bij de koffie, omdat Ankie Broekers vorige week is herkozen als voorzitter. „De Eerste Kamer ís ook politiek”, zegt ze in reactie op critici die de senaat ondermijnend vinden. VVD-fractievoorzitter in de Tweede Kamer Halbe Zijlstra pleitte voor afschaffing.

Gemiddeld twee keer per jaar komt een wet er in de Eerste Kamer niet door omdat die bijvoorbeeld niet in overeenstemming is met de Grondwet. Constitutioneel onbenul van de Tweede Kamer? Of zoals Broekers het zelf zegt: „Wij zijn doordesemd van constitutioneel besef.”

Vorig jaar mei de initiatiefwet ‘huis voor klokkenluiders’, waarin de positie van melders van misstanden bij maatschappelijke organisaties wordt verbeterd. Een wet die met grote steun door de Tweede Kamer was aangenomen. „Het Huis van de Klokkenluiders zou onder de Nationale Ombudsman komen te vallen. Maar die gaat volgens artikel 78a van de Grondwet alleen over de publieke sector, terwijl er ook klokkenluiders bij private instellingen beschermd moeten worden.” Initiatiefnemers besloten de wet aan te houden om deze te verbeteren. Terug naar de Tweede Kamer.

„Senatoren hebben een andere blik’’, zegt Broekers. „Hier heerst niet de hete adem van de dagelijkse politiek, zoals in de Tweede Kamer. Men heeft meer afstand en tegelijkertijd toch oog voor de realiteit van alle dag.”

Twee jaar geleden wees de Eerste Kamer de Prostitutiewet af, waarin de registratie van prostituees werd vastgelegd om mensenhandel tegen te gaan. Voordat hij met haar naar bed kan, zou een klant moeten controleren of de prostituee is geregistreerd. „Dat is niet uitvoerbaar en niet handhaafbaar. Tegen de tijd dat hij dat weet, is zij drie klanten verder.”

Ankie Broekers staat op, knoopt haar jasje dicht. „Weet je wat helpt bij het vormen van een scherp oordeel: Wij doen alles zélf, zonder fractieondersteuning. Dan heb je een wet ook goed in je vingers.” Ze kijkt rond. Is de staatssecretaris al gearriveerd? Ja, hij is op tijd.