Zo ziet Athene het: Brussel is niet eerlijk en wil ons de schuld geven

Griekse premier roept op tot ‘nee’ tegen de geldschieters. Zo’n rol ligt hem.

Alexis Tsipras legt zondag ook de toekomst van zijn regering aan de bevolking voor. Als de Grieken stemmen over de vraag of ze voor het voorstel van de geldschieters zijn , met alle opofferingen, beslissen ze ook of ze de premier en zijn ploeg naar huis sturen.

Gisteravond zei de Tsipras dat zijn regering zal aftreden als de meerderheid van de Grieken in de eurozone wil blijven. „Als de Griekse bevolking kiest voor de bezuinigingen, dan respecteren wij dit, maar we kunnen niet werken met zo’n mandaat.”

Na weken zware onderhandelingen, tegenvallers en moeilijk te verkopen boodschappen is de jonge premier vol in de campagnestand geschoten. Dit is de rol die hij het beste kent. De verontwaardigde man van het volk, die democratie eist. Het nee-kamp heeft daarmee een, steeds vermoeider, gezicht.

Door de tegencampagne te leiden is het besluit tot een referendum beslissend voor de carrière van de premier. Wordt hij Tsipras de Volksmenner, die de Grieken de eurozone uitlokte? Of zal hij worden herinnerd als de eerste echte democraat in Griekenland in lange tijd? Een politiek leider die sommige keuzes te groot vindt om zelf te nemen. Met enkel het mandaat op zak dat hij bij de verkiezingen kreeg en dat daarvoor volgens hem niet toereikend is.

Naar compromissen lijkt hij geen oren meer te hebben. Afgelopen nacht wees hij een laatste aanbod van Jean-Claude Juncker af. De voorzitter van de Europese Commissie poogde Tsipras nog van zijn ramkoers af te krijgen en bood aan vandaag een noodzitting van de Eurogroep te houden. Daarin zou een voorstel met belangrijke toezeggingen aan Athene kunnen worden besproken dat wanbetaling aan het IMF vannacht zou kunnen voorkomen.

De manoeuvres van de laatste dagen leiden tot verwarring, zoals de Griekse opstelling in de Eurogroep dat al vaak deed. Zijn we getuige een strategisch plan van speltheoreticus/minister Yanis Varoufakis? Of van paniekvoetbal van stoffige marxisten, geconfronteerd met het echte machtsspel?

„Tsipras heeft een gat voor zichzelf gegraven, waar hij heel moeilijk uit zal kunnen komen zonder gezichtsverlies of verlies van de macht”, zegt Theodore Couloumbis , emeritus hoogleraar internationale betrekkingen van de universiteit van Athene. Zoals een groot deel van de bevolking zit hij dezer dagen aan de tv gekluisterd. De politieke speeches volgen elkaar daar voortdurend op. De oproep van Jean-Claude Juncker aan de Grieken om ‘ja’ te stemmen is live op meerdere kanalen tegelijk uitgezonden.

Kort na Junckers woorden kaatste de Griekse regering de bal terug, maar gaf Juncker niet onderuit de zak. De regeringswoordvoerder suggereerde dat Juncker liegt en niet de Grieken. „Om goede onderhandelingen te hebben, moet je als bewijs van vertrouwen een mate van eerlijkheid hebben.” Een 'anonieme bron dicht bij de regering' die alle Griekse media haalt: „Ze proberen ons de schuld te geven voor het niet bereiken van een akkoord.”

„In essentie is de vraag: Europa of de Derde Wereld”, zo vat Couloumbis samen. Hij vreest dat de echte referendumvraag – „Moet het op 25 juni in de Eurogroep voorgestelde plan van de Europese Commissie, de ECB en het IMF worden geaccepteerd?” – te complex is voor de meeste mensen.

De campagne zal daardoor grotendeels worden bepaald door emoties. Dat geeft Tsipras nog vijf dagen om te vlammen als politicus. Daarna volgt onvermijdelijk zijn einde als premier, verwacht Couloumbis, die niet met hem sympathiseert. Zelfs als de bevolking hem volgt en ‘nee’ stemt.

Op een terras in het centrum van Athene waar de tv altijd op nieuws staat, zitten Dimitris Kallergis en Pantelis Gaganis, gepensioneerden van het welvarendere slag die beiden vurig hopen dat het zondag een ‘ja’ wordt. Junckers speech vonden ze goed. Het is blijven hangen dat hij allemaal aardige dingen over Grieken en Griekenland heeft gezegd. „Het probleem is Juncker noch Dijsselbloem. Het is Tsipras en zijn regering”, zegt Kallergis. „Hun DNA is anders. Marxistisch.”

Ze vinden het verstandig van Juncker dat hij tegengas geeft aan de Griekse premier. De retoriek zou wat hen betreft wel sterker mogen. Maar ze hebben geen enkele illusie dat de woorden van Juncker nee-stemmers over de streep zullen trekken of de regering zullen doen twijfelen. „Die hebben een plan met ons. Uit de eurozone.”