‘Twijfels over hoogte bankenbuffers’

Tussentijds onderzoek door leden van parlementaire commissie-De Wit naar bankencrisis

De Nederlandse banken zijn in vijf jaar tijd een stuk schokbestendiger geworden, maar het is de vraag of het genoeg is om een volgende crisis het hoofd te bieden. Dat is een van de bevindingen van een tussentijds onderzoek van twee hoofdonderzoekers in de parlementaire enquête naar de oorzaken van de bankencrisis in 2010, de Commissie-De Wit.

Volgens oud-SP-Kamerlid Jan de Wit en voormalig CDA-parlementariër Jan Schinkelshoek is het ontegenzeggelijk waar dat banken hun financiële buffers, waarmee nieuwe klappen moeten worden opgevangen, aanzienlijk hebben verhoogd – en nog steeds aan het verhogen zijn. Maar het tempo waarin dat gebeurt is traag en een volgende financiële crisis zou zo heftig kunnen zijn dat zelfs die hogere buffers onvoldoende blijken.

„De golven op de financiële markten gaan zo hoog, dat je moet vrezen dat de dijken niet voldoende zijn verhoogd”, vatten de onderzoekers de mening samen van hun gesprekspartners. Het tussenrapport is gebaseerd op een rondgang langs tal van betrokkenen. Schinkelshoek, die nu een communicatiebureau runt, voerde gesprekken op basis van anonimiteit met onder anderen bankiers, politici, hoogleraren en toezichthouders.

Griekse crisis

De bevindingen van De Wit en Schinkelshoek zijn zeer actueel met het oog op de ontwikkelingen in Griekenland. Nederlandse banken hebben hun leningen aan onder meer Griekse banken de afgelopen jaren fors verlaagd, waardoor zij een stuk minder risico lopen. Maar als de mondiale financiële markten echt ontregeld raken door de Griekse crisis en de wereldeconomie (inclusief de Nederlandse) onverhoopt opnieuw in een recessie belandt, kan dat banken tóch raken.

Nederlandse banken verzetten zich tegen een verdere verhoging van de minimale buffers die zij moeten aanhouden, waarvoor sommige bankenexperts nu pleiten. In ieder geval willen zij dat voor alle banken in Europa dezelfde minimumniveaus gelden. Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) is juist voorstander van een aparte Nederlandse eis die verder gaat dan de Europese.

Onder leiding van De Wit en vicevoorzitter Schinkelshoek deed de Commissie-De Wit in 2009 onderzoek naar de oorzaken van de crisis. Een jaar later presenteerde zij haar bevindingen, inclusief een lange reeks aanbevelingen die moesten leiden tot stabielere banken.

De onderzoekers constateren tot hun tevredenheid dat vijf jaar later een groot deel van hun aanbevelingen inderdaad is uitgevoerd. De bonussen zijn beteugeld, de politiek bemoeit zich nadrukkelijker met banken en de buffers zijn dus verhoogd. Maar zij zitten ook met vragen, zoals: zijn de buffers genoeg verhoogd?

Verongelijkt doen

Een andere belangrijke bevinding is dat ondanks de vooruitgang het maatschappelijke vertrouwen in banken nog altijd nagenoeg nihil is. Schinkelshoek en De Wit stellen dat het vooral aan banken zelf is om dit op te lossen. Die kunnen verongelijkt doen dat ze wel erg hard worden aangepakt, maar ze moeten hun best doen om zich in te leven in de heersende gevoelens in de samenleving.