Oud-toezichthouder: draai de gaskraan veel verder dicht

Dorpshuis in het dorpje Leermens staat gestut door de aardbevingen als gevolg van de gasboringen.
Dorpshuis in het dorpje Leermens staat gestut door de aardbevingen als gevolg van de gasboringen. ANP / Robin van Lonkhuijsen

De gaswinning in het door aardbevingen geteisterde Groningen moet nog dit jaar veel forser worden teruggedrongen dan het kabinet wil. Verder onderzoek levert geen nieuwe inzichten op. Het is “nu hoog tijd” om vanuit “het voorzorgsprincipe” de veiligheid van de bewoners voorop te stellen.

Dat zegt voormalig inspecteur-generaal Jan de Jong van het Staatstoezicht op de Mijnen vandaag in NRC. Morgen debatteert de Tweede Kamer over het gasbesluit van minister Kamp (Economische Zaken, VVD). Die wil dit jaar dit jaar niet 39,4 miljard kuub Gronings gas winnen, maar 30 miljard. Dan kan ook in strenge winters nog aan de gasvraag in binnen- en buitenland worden voldaan.

‘Besluit Kamp gaat niet ver genoeg’

Dat gaat oud-toezichthouder De Jong niet ver genoeg. Hij zegt dat omwille van de veiligheid van de Groningers de gaswinning nu al drastischer moet worden beperkt, tot 21 miljard kuub - dat is volgens de minister voldoende voor gewone winters. Zijn opvolger bij het Staatstoezicht op de Mijnen wil eerst nader onderzoek afwachten voordat hij adviseert om verder te minderen.

De Jong geeft voorrang aan het voorzorgsprincipe zoals de Onderzoeksraad voor Veiligheid in februari bepleitte. Met alle onderzoeken, zegt hij, is het probleem van de gasbevingen “almaar complexer gemaakt”. Terwijl de rapporten geen nieuwe inzichten over de veiligheid opleveren: nog steeds weet niemand precies hoe onveilig Groningen is.

De Jong:

“Het definitieve gasbesluit moet je niet almaar uitstellen en afhankelijk maken van studies die nog gaan komen. Je kunt van Groningers niet blijven vragen dat ze risicovolle aardbevingen accepteren en in voortdurende onzekerheid leven over hun veiligheid en toekomst. Misschien komt er binnenkort een grote klap. Dan storten er huizen in, vallen er gewonden en mogelijk doden en is Nederland te klein.”

‘NAM doet huiswerk niet’

Daar komt bij, benadrukt De Jong, dat verschillende bij de gaswinning betrokken partijen “hun huiswerk niet doen”. Zo heeft gaswinningsbedrijf NAM nog steeds geen sommen gemaakt over de veiligheidsrisico’s op andere plekken in het aardbevingsgebied dan Loppersum. Zorgelijk, vindt De Jong:

“En ook vreemd. Ik las in een rapport van de NAM dat het middelpunt van alle gasbevingen nu dichter ligt bij de stad Groningen dan bij Loppersum. Hoe dichter bij de stad, hoe meer mensen aan de risico’s zijn blootgesteld.”

Tot september 2014 was Jan de Jong inspecteur-generaal van het Staatstoezicht op de Mijnen. In februari 2014 waarschuwde hij in deze krant dat de aardbevingen zich vanuit Noordoost-Groningen zouden uitbreiden naar de stad Groningen. Dat gebeurde een half jaar later. Het aantal potentiële gedupeerden is sindsdien verdrievoudigd, het aantal kwetsbare gebouwen verveelvoudigd.

Lees het interview met Jan de Jong vanmiddag in NRC Handelsblad.