Gesloten liveblog

Teruglezen: eurogroep afgelopen - Grieken krijgen geen geld voor aflossing IMF

Vandaag verlopen er twee deadlines voor de Grieken: die van de betaling van 1,6 miljard euro aan het IMF en die van het tweede noodpakket van de andere eurolanden. Laten zij die gewoon verlopen, of komt er vandaag toch nog beweging in de onderhandelingen? Volg alle ontwikkelingen hier live.

Wij sluiten af voor vandaag

En met de afwaardering van Fitch sluiten wij het liveblog voor vandaag. Belangrijkste nieuws van vandaag was het plotse voorstel van de Griekse regering om een nieuw, derde steunpakket af te sluiten. Maar tot verlenging van het huidige hulpprogramma leidde dat niet, zo besloten de eurolanden vanavond tijdens een speciaal ingelaste vergadering van de eurogroep.

Met nog een uur te gaan tot middernacht is Griekenland dus niet in staat om de geëiste 1,6 miljard euro over te maken aan het Internationaal Monetair Fonds. Het land heeft inmiddels uitstel van betaling aangevraagd en komt mogelijk morgen met een nieuw voorstel, wederom gericht op het afsluiten van een derde steunprogramma. En ook voor de ministers van Financiën van de eurolanden is het weer vroeg dag: zij hebben om 11.30 uur al weer een volgend overleg gepland.

Volg ook de komende dagen alles over Griekenland op NRC.nl.

Fitch verlaagt rating Griekenland

Na Standard & Poor's heeft ook kredietbeoordelaar Fitch zijn rating voor Griekenland verder verlaagd. De kredietwaardigheid van het land wordt nu ingeschaald op CC, nog maar een stap boven het niveau waarop een faillissement onvermijdelijk. Fitch zei daar volgens AP het volgende over in een verklaring:

"Het vastlopen van de onderhandelingen tussen de Griekse regering en haar schuldeisers heeft de kans flink verhoogd dat Griekenland niet in staat is om zijn schulden de komende maanden te doen. Daartoe behoren ook de obligaties die in handen zijn van de private sector."

De stap van Fitch komt een dag nadat S&P de rating naar beneden bijstelde tot CCC-. Dat is twee stappen boven het niveau "onvermijdelijk faillissement".

Griekenland vraagt IMF uitstel

De Griekse regering heeft het Internationaal Monetair Fonds vanavond gevraagd om uitstel van betaling. Griekenland wil uitstel tot november, zo liet vice-premier Ioannis Dragasakis vanavond aan de Griekse publieke omroep ERT weten. Het Zuid-Europese land moet nog vandaag 1,6 miljard euro betalen aan het instituut in Washington, maar heeft daarvoor onvoldoende geld. Athene deed vanavond een laatste poging om het huidige steunprogramma te verlengen, maar die werd door de eurogroep afgewezen.

Eurogroep van morgen begint al 's ochtends

De eurogroep van morgen wordt (waarschijnlijk) geen avondwerk, zo laat minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) zonet via Twitter weten. Dijsselbloem en zijn collega’s van de andere eurolanden spreken elkaar rond 11.30 uur via de telefoon. Het onderwerp is uiteraard het meest recente voorstel van de Grieken.

Twitter avatar J_Dijsselbloem Jeroen Dijsselbloem Eurogroup teleconference Wednesday 11:30am, to discuss state of play #Greece

Beurzen VS trekken zich weinig aan van Griekse crisis

In tegenstelling tot gisteren zijn er vandaag op Wall Street weinig zorgen over de Griekse schuldencrisis. Hoofdgraadmeter Dow Jones staat kort voor sluiting bijna een kwart procent in de plus, terwijl de breder samengestelde S&P op 0,4 procent winst staat. Maandag daalde de S&P nog het sterkst sinds april 2014 en verdampte de gehele winst van 2015, zo meldt ANP.

Aan de andere kant van de oceaan wordt vandaag dus kalmer gereageerd dan in Europa, waar de vrees voor het escaleren van de Griekse crisis nog steeds de koersen drukte. De AEX in Amsterdam sloot een procent lager, terwijl de beurzen in Frankfurt, Londen en Parijs elk tussen de 1,3 en 1,6 procent omlaag gingen.

Dijsselbloem: nieuw programma leidt tot strengere hervormingseisen

Dijsselbloem heeft ook een minder leuk bericht voor de Griekse regering. Een nieuw steunpakket gaat mogelijk gepaard met nog hardere hervormingseisen, zo stelt de voorzitter van de eurogroep vanavond. En dat terwijl de huidige hervormingen voor de Griekse premier Tsipras al onbespreekbaar waren.

In het vandaag verstuurde voorstel repte hij overigens met geen woord over hervormingen. Tsipras sprak vooral over nieuwe financiële steun en het herstructureren van schuld.

Dijsselbloem: eerst referendum, dan nieuw steunpakket

De vergadering van ministers van Financiën staan overigens niet afwijzend tegenover een derde steunpakket, zo meldt minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) na afloop van de eurogroep aan Reuters. Maar voor er over zo'n pakket wordt onderhandeld willen de eurolanden eerst de uitkomst van het referendum van zondag afwachten.

Twitter avatar RoelSchrein Roel Schreinemachers Dijsselbloem: als je alle voorstellen hebt afgewezen en naar kiezer bent gegaan is t vreemd om met nieuwe voorstellen te komen #Griekenland

Voor het tijdelijk voortzetten van het huidige steunpakket - iets wat de Grieken voorstelden in de laatste brief - is het nu te laat, aldus Dijsselbloem. Griekenland komt morgen met een nieuwe brief, waarover de ministers van de eurolanden morgen weer onderhandelen. Een nieuwe dag, een nieuwe vergadering dus.

Twitter avatar SpiegelPeter Peter Spiegel Also, another #eurogroup call tomorrow, I'm told. Ugh.

Eurogroep afgelopen - geen geld voor Grieken

De speciaal ingelaste eurogroep van vanavond is afgelopen, zo meldt de Finse minister van Financiën Alexander Stubb zojuist op Twitter. Griekenland hoeft vandaag niet meer te rekenen op extra steun om de schuldbetalingen aan het IMF te kunnen voldoen. Het Griekse voorstel spitst zich namelijk toe op het afsluiten van een nieuw steunprogramma en zo’n verzoek wordt “altijd afgehandeld via de normale procedures”, aldus Stubb.

Twitter avatar alexstubb Alexander Stubb #Eurogroups ends. Letter of @tsipras_eu includes three requests. Extension of programme or haircut not possible...cont...

Twitter avatar alexstubb Alexander Stubb ...request for ESM-programme is always dealt with through normal procedures.

Obama: Geen impact Griekenland op VS

Als de crisis in Griekenland uit de hand loopt dan heeft dat geen grote gevolgen voor het Amerikaanse financiële systeem, zo denkt president Obama. Hij zei daar vanavond tijdens een persconferentie het volgende over, meldt Reuters:

“In een simpele bewoording: dit is niet iets waarvan wij vrezen dat het een grote schok voor het systeem zal zijn. Maar het is uiteraard wel heel pijnlijk voor het Griekse volk en kan een significant effect hebben op de economische groei in Europa.”

Aangescherpt reisadvies voor Griekenland

Nederlandse toeristen en andere reizigers die op reis zijn in Griekenland moeten de demonstraties in het centrum van Athene mijden. Dat schrijft het ministerie van Buitenlandse Zaken vanavond in een aangescherpt reisadvies. Die demonstraties vinden plaats in de aanloop naar het referendum over het financiële reddingsplan. Eerder waarschuwde het ministerie al dat toeristen voldoende contant geld moeten meenemen voor de reis, omdat het wellicht niet meer mogelijk is om te pinnen of creditcards te gebruiken. (ANP)

Twitter avatar BZReisadvies BZ Reisadvies #Griekenland: Demonstraties in Athene. Tips voor goede reisvoorbereiding aan het #reisadvies toegevoegd: http://t.co/WVib9z3Dp7

Nieuwe demonstraties in Athene

Terwijl de ministers van Financiën van de eurolanden vanavond via de telefoon met elkaar praten, zijn in Athene voorstanders van een deal met Brussel begonnen met een nieuwe demonstratie. Als zij – ook wel het kamp ‘ja’ – aanstaande zondag bij het referendum in de meerderheid zijn, betekent dat vrij waarschijnlijk het einde van de regering van premier Tsipras.

Foto AP / Daniel Ochoa de Olza

Foto AP / Daniel Ochoa de Olza

Rutte: ik wacht op nieuwe voorstellen Grieken

Premier Rutte wacht op nieuwe voorstellen van Griekenland. Als die "in lijn zijn" met de voorstellen die de instituties (EU, IMF en ECB) de afgelopen dagen aan Athene hebben gedaan, "dan zetten we de gesprekken voort", aldus Rutte zojuist in de Tweede Kamer. Het referendum van zondag in Griekenland noemde Rutte een "interne zaak van Griekenland", hoewel hij stelde dat het uitschrijven van het referendum feitelijk betekende dat de onderhandelingen tussen Europa en Griekenland werden afgebroken.

Rutte benadrukte dat het nog altijd "niet het doel, en ook niet onze wens" is dat Griekenland de eurozone verlaat. Wel stelde Rutte dat Nederland "monetair en economisch voorbereid is" op een 'Grexit'.

'Grieken vragen om 29 miljard euro'

In het voorstel van vandaag vraagt de Griekse regering de eurolanden om nog twee jaar lang bij te springen. Dat geld, afkomstig uit het noodfonds ESM, wordt alleen gebruikt om schuldeisers af te betalen, zweert premier Alexis Tsipras. Maar om hoeveel geld gaat het nou eigenlijk?

Het antwoord is 29,1 miljard euro, zo blijkt uit een brief in handen van de Britse zakenkrant Financial Times. Voor dit jaar hebben de Grieken 12,3 miljard euro nodig en voor 2016 en 2017 respectievelijk 7,2 en 9,6 miljard euro.

'Grieken krijgen vandaag sowieso geen geld'

Ondanks het nieuwe Griekse voorstel is het uitgesloten dat de eurolanden vanavond nog geld beschikbaar stellen aan het Zuid-Europese land. Dat beweerde een Brusselse functionaris zojuist tegenover persbureau Reuters. De vergadering van de eurolanden begint over een klein halfuurtje en wordt telefonisch afgedaan.

Als de functionaris gelijk heeft, dan kunnen de Grieken vannacht het Internationaal Monetair Fonds dus niet betalen. Athene moet vandaag nog 1,6 miljard euro overmaken op de rekening van het IMF. In het laatste voorstel, dat enkele uren geleden plots werd verstuurd, verzocht Tsipras de eurolanden juist om de noodsteun nog even te laten voortduren, totdat er een deal was over een derde steunpakket.

Varoufakis bezoekt Tsipras, op de motor

Voorafgaand aan het overleg van de eurogroep spreekt de Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis nog met de premier Tsipras. De minister is inmiddels aangekomen bij de woning van Tsipras. Hij maakte het ritje op de motor.

Foto AP / Derik Gatopoulos

Minister van Financiën Yannis Varoufakis komt met zijn motor aan bij de woning van premier Tsipras. Foto AP / Derik Gatopoulos


VVD wil Grieken niet zomaar weer helpen

Een nieuw voorstel om Griekenland te helpen, krijgt niet zomaar het groene licht van de VVD. Financieel woordvoerder Mark Harbers zei zojuist in de Kamer dat hij denkt dat een Grieks uittreden uit de euro "een heel waarschijnlijk scenario" is. Voorzitter Jeroen Dijsselbloem van de eurogroep overlegt vanavond nog met andere eurolanden over een verzoek van Griekenland voor een nieuw steunpakket. "Ik ga niet meedoen als we snel nog iets moeten verlengen vanavond", waarschuwde de VVD'er.

Kapitaalcontroles: geen Spotify meer

Wat de Grieken precies voelen van die gisteren ingevoerde kapitaalcontroles? Om te beginnen kunnen ze niet meer dan zestig euro pinnen, maar ook het overmaken van geld naar internationale bedrijven wordt moeilijk. Dus iets kopen op Ebay of een abonnementje bij Spotify zit er niet meer in. En bij het Griekse kantoor van Bloomberg wordt straks zonder pardon de opslagcapaciteit bij Apple iCloud verkleind.

Twitter avatar TheStalwart Joseph Weisenthal The Greek crisis just hit Athens bureau chief @nchrysoloras in a big way. http://t.co/c2ohrUwXWC http://t.co/q4xL5UNlh2

'Schuldeisers niet positief over voorstel'

De vraag die de komende uren speelt is: wat vinden de eurolanden van het nieuwste Griekse voorstel. Is dit een reden voor voorzichtig optimisme? Journalist Peter Spiegel van Financial Times dacht zelf van wel, maar bij een vragenrondje langs de landen die daarover moeten beslissen krijgt hij toch vooral negatieve reacties.

Twitter avatar SpiegelPeter Peter Spiegel Despite my optimism when I 1st saw new @atsipras proposal, I'm getting very negative reaction from those who make the decisions. #Greece

Een eerste lezersvraag

De eerste lezersvraag komt van F. van der Schaaf, die wil weten hoe de Griekse regering denkt straks nog geld te kunnen uitgeven (aan bijvoorbeeld pensioenen) als zij niet langer hulpgelden van de trojka krijgt. Onze correspondent ter plaatse, Marloes de Koning, antwoordt dat Griekenland voldoende geld heeft om in zijn uitgaven te voorzien. Het zijn de schuldaflossingen en rentebetalingen die het land in problemen brengen, legt ze uit:

“Griekenland heeft (vorig jaar en tot nu toe) een zogenaamd primair begrotingsoverschot. Dat betekent dat er meer binnenkomt aan belastinggeld dan er wordt uitgegeven. Als het aflossen van schulden en rentebetalingen niet worden meegerekend zouden ze dus genoeg geld moeten hebben om zichzelf te redden.”

Als Griekenland straks gewoon weigert zijn schulden te betalen, kan het dus nog steeds uitgaven doen, aldus De Koning.

Ook Tweede Kamer praat over Griekenland

In de Tweede Kamer is zojuist een debat met premier Rutte begonnen over de Europese top van vorige week. Griekenland en de euro is naar verwachting het belangrijkste onderwerp van het debat. Meekijken kan via NPO Politiek.

Merkel: eerst referendum, dan derde steunpakket

De ministers van financiën mogen vanavond dan met elkaar in gesprek gaan, maar de Duitse bondskanselier Angela Merkel weigert zo'n gesprek voorlopig te voeren. Merkel wil pas nadenken over een derde steunpakket als het Griekse volk zich zondag heeft uitgesproken in het referendum, zo meldt persbureau DPA.

Twitter avatar dpa_intl dpa International BREAKING: Merkel says Germany refuses to consider a third bailout package proposed by Athens before Sunday's referendum in Greece.

Eurogroep spreekt vanavond over voorstel

Het gerucht ging eerder vandaag al, maar minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) bevestigt het nu ook: de eurogroep komt vanavond opnieuw bijeen voor een noodoverleg. De telefonische vergadering van de ministers van Financiën van de eurolanden begint om 19.00 uur en gaat over het meest recente Griekse voorstel.

Twitter avatar J_Dijsselbloem Jeroen Dijsselbloem Extraordinary Eurogroup teleconference tonight 19:00 Brussels time to discuss official request of Greek government received this afternoon

Niets over hervormingen

In het voorstel, dat in handen is van Politico, wordt overigens niet gesproken over hervormingen. Tsipras zegt alleen dat hij wil dat de staatsschuld houdbaar en haalbaar wordt. Aan het einde van de twee jaar zou Griekenland dan weer toegang moeten hebben tot de kapitaalmarkten, schrijft de Griekse premier.

Twitter avatar rvgessel ronald van gessel Grieken willen nu geld uit het noodfonds ESM en schuldafschrijving, Brussel is hopelijk niet weer Sinterklaas.#Grexit

'Griekenland blijft onderhandelen'

In het nieuwste voorstel vraagt Tsipras de eurolanden om een lening van twee jaar, puur en alleen bedoeld om de schuldeisers te kunnen betalen. Dat geld zou moeten komen uit het ESM, een permanente geldpot waarmee Europa noodlijdende lidstaten kan redden. Ook wil Tsipras dat de Griekse schuld wordt geherstructureerd. Griekenland blijft aan de onderhandelingstafel en zal tot het laatste moment in gesprek blijven over een schuldendeal, zo meldt het kantoor van de Griekse premier.

Twitter avatar SpiegelPeter Peter Spiegel Clever: #Greece is proposing a new #ESM programme, which is basically a 3rd bailout. But current bailout would still expire.

Twitter avatar SpiegelPeter Peter Spiegel This is probably what @atsipras should have done back in Jan: let current bailout expire & neg a new 3rd programme. Less bad blood back then

Geen verlenging maar een nieuw programma

De gesprekken van de Griekse regering met haar schuldeisers gingen de afgelopen dagen over een verlenging van het tweede steunprogramma. Maar over de hervormingen in ruil die het land moet doorvoelen in ruil voor die steun konden Tsipras en de eurolanden het niet eens worden. Het lijkt er nu op dat de Grieken het over een andere boeg gooien: een nieuw programma met nieuwe eisen.

Griekenland doet nieuw voorstel

De Griekse regering heeft een nieuw voorstel naar Brussel gestuurd. Het land stelt voor om een nieuw steunprogramma op te zetten dat twee jaar duurt, zo meldt persbureau Reuters zojuist.

Dijsselbloem heeft 'acute dringende verplichting'

Dijsselbloem heeft zijn wekelijkse gesprek RTLZ geannuleerd. Zijn woordvoerder zegt tegen persbureau ANP dat dit te maken heeft met een "acute dringende verplichting”.

Grexit

Een Duitse ondernemer heeft het patent op de merknaam "Grexit" voor wodka en energiedrank. Op de fles een vrolijk proostende Tsipras en Varoufakis, onder een ongelukkig kijkende Merkel.

'Grexit' sour vodka schnapps and energy drink are displayed at home of German entrepreneur Dahlhoff in Hamm

Crowdfunding voor Griekenland

Ligt de toekomst van Europa in handen van Tsipras, Juncker en de andere hoofdrolspelers in de Griekse crisis? Nee hoor, een Europeaan vindt van niet. Hij is een crowdfundingsactie gestart voor Griekenland.

"De Grieken hebben 1,6 miljard nodig. Dat lijkt veel, maar het is maar drie euro per Europeaan. Dat is ongeveer een half biertje in Londen."

Als je drie euro geeft, stuurt Tsipras je een kaartje, in Griekenland vervaardigd, zodat lokale printzaken en postkantoren werk hebben. Als je zes euro geeft krijg je een salade met feta en olijven. Bij tien euro krijg je een kleine fles ouzo en bij 25 euro een fles Griekse wijn. Als je met de hele 1,6 miljard op de proppen komt, zou je in eerste instantie een Grieks eiland krijgen, maar dat is ingetrokken, want de initiatiefnemer (een Brit) bleek dat niet zomaar te mogen doen van Griekenland.

Tot nu toe is 96.269 euro opgehaald door 6.319 mensen, in 1 dag. Dat komt neer op nul procent.

Toch...

De geruchtenmachine draait door. Zo meldt de Griekse nieuwssite Kathimerini dat de onderhandelaars druk aan het bellen zijn om een akkoord rond te krijgen, dat neer zou komen op intrekking van het referendum en het voorstel van Juncker van gisteravond (dus toch een voorstel van Juncker?). De eurogroep zou dan vanavond een noodontmoeting hebben, nog voor het officiële einde van het hulpprogramma. Het hoofd van de Griekse Centrale Bank zou al op weg zijn naar de ECB in Frankfurt.

Het (doorgaans goed ingevoerde) Politico meldt op gezag van Griekse regeringsfunctionarissen dat Tsipras vandaag zou hebben gesproken met Juncker, Mario Draghi van de ECB en Martin Schultz - voorzitter van het Europees Parlement.

Merkel: geen indicaties voor een doorbraak

Merkel reageert op de geruchten van de laatste uren, dat Griekenland toch zou willen praten over het voorstel van Europa.

De deur staat open voor onderhandelingen maar er zijn geen indicaties voor een doorbraak.

"Het laatste voorstel dat ik ken is van vrijdag", zei Merkel bovendien. Dat zou betekenen dat Juncker geen nieuw voorstel heeft gedaan aan Tsipras om de Griekse schuldencrisis te bezweren.

Grieken hopen op flexibiliteit van geldschieters

De belangrijkste onderhandelaar van de Grieken hoopt dat de geldschieters zich de komende dagen flexibel opstellen, zegt hij in een verklaring. Waarmee hij suggereert dat Griekenland nog steeds een last-minute akkoord wil bereiken om een Grexit te voorkomen.

"Wat vindt de Griekse regering van de voorgestelde flexibiliteit van de instituties? Een fantastisch idee. We kijken uit naar meer flexibiliteit in de komende dagen."

Volgens de onderhandelaar, Euclid Tsakalotos, is het referendum over het Europese voorstel onderdeel van het onderhandelingsproces.

De Griekse goden komen niet ten hulp...aldus Fokke en Sukke

Maar Varoufakis heeft nog wel hoop voor deal vandaag

Twitter avatar Schuldensuehner Holger Zschaepitz Greek FinMin Varoufakis says hopes for a deal w/ creditors. (RTRS)

Ook Varoufakis meldt: het IMF krijgt vanavond geen geld

Premier Tsipras kondigde het gisteren al aan, en de minister van Financiën Varoufakis bevestigt het nu: het Internationaal Monetair Fonds krijgt vanavond geen 1,6 miljard euro overgemaakt:

Twitter avatar AFP Agence France-Presse #BREAKING Greek FM Varoufakis confirms country will not pay IMF Tuesday

Wat betekent het als het IMF geen geld krijgt? Mark Beunderman van NRC legt het uit.

Duitse regering: het is te laat voor deal

Door de hoofdrolspelers in de Griekse crisis wordt vandaag, op de dag van de deadline, nog gewerkt aan een deal bleek zojuist. Reuters meldt echter dat het voor de Duitse regering al te laat is:

Twitter avatar Reuters Reuters Top News BREAKING: German government official says it is now too late for an extension of the Greek bailout programme.

Griekse banken niet meteen failliet?

Als Griekenland vanavond niet aan zijn verplichtingen aan het IMF voldoet, betekent dat niet dat de Griekse banken meteen insolvabel worden verklaard door de Europese Centrale Bank. Zo'n faillietverklaring zou tot wel vijf dagen kunnen duren, zegt een Duits lid van het toezichtscomité van de ECB meldt persbureau Reuters.

Felix Hufeld, tevens voorzitter van de Duitse financiële toezichthouder Bafin, zei tegenover Duitse economische journalisten dat het insolvabel verklaren een paar dagen kan duren.

"Je kan er uren over speculeren of dat twee, drie, vier of vijf dagen worden."

Een paar dagen uitstel zou Griekenland de benodigde lucht kunnen geven in aanloop naar het Griekse referendum, op zondag. Als de Griekse banken namelijk wel direct insolvabel worden verklaard, kunnen ze onmiddellijk geen gebruik meer maken van de liquiditeitssteun van de Europese Centrale Bank. De ECB mag namelijk dergelijke ELA-steun namelijk alleen verstrekken aan banken die solvabel zijn.

Als de banken omvallen kan de chaos compleet worden. "En een Grexit onvermijdelijk", aldus onze redacteur Mark Beunderman vanochtend in nrc.next.

Het is al wel heel lang vijf voor twaalf

Gisteravond laat vond er een telefoontje plaats tussen Juncker en Tsipras, twitteren verschillende journalisten. Juncker zou Tsipras hebben gevraagd "in beweging te komen" - wat vooralsnog nog niet is gebeurd. Het schijnt dat hij niet echt een nieuw aanbod heeft gedaan, maar aandrong op acceptatie van het eerdere EU-voorstel.

Twitter avatar jameskanter James Kanter EC's @MargSchinas affirms Greek bailout ends at midnight; @JunckerEU offered last-minute deal Monday eve to @tsipras_eu; no final answer yet

Twitter avatar Maria_Tejero María Tejero Martín Tsipras called Juncker last night, the EC's president asked him to make "a move" before yesterday midnight, but not done yet #Greece

Twitter avatar SpiegelPeter Peter Spiegel At midday presser @MargSchinas makes clear @JunckerEU proposal last nite was what was on table since Sun. So not really a new offer #Greece

Wat relativering bij de 'laatste' stand van zaken:

Twitter avatar dannyctkemp Danny Kemp We have been here SO many times before - Juncker-Tsipras talks, Brussels awaits Greek proposals, they arrive, rejected

Twitter avatar GreekAnalyst The Greek Analyst "Last minuting the negotiations since February 2015."

Toch weer onderhandelen?

Een Griekse regeringsfunctionaris zegt tegen persbureau Reuters dat er inderdaad "initiatieven" zijn voor onderhandelingen tussen Athene en Europa over een last-minute akkoord. Vandaag verstrijkt het steunprogramma van de eurozone, dat niet wordt verlengd omdat onderhandelingen vorige week stuk liepen vanwege het aanstaande referendum in Griekenland. En Griekenland moet 1,6 miljard euro terugbetalen aan het IMF. Dat gaat niet lukken, zei Tsipras eerder.

Juncker en Tsipras aan de telefoon?

Twitter avatar MarloesdeK Marloes de Koning #Juncker en Tsipras zouden aan de telefoon zijn. Onderhandelen over de (enorme) staatsschuld en wat daarmee te doen? #grentry#greferendum

Twee opties: regeringscrisis of noodeurogroep?

Volgens Griekse media zijn er twee opties, nu er binnen het Griekse kabinet druk wordt uitgeoefend om het laatste bod van Juncker toch te accepteren, meldt onze correspondent Marloes de Koning:

Twitter avatar MarloesdeK Marloes de Koning Machtige hoogste ambtenaar Sagias, oud-Pasok, zou dreigen af te treden als Tsipras Junckers laatste voorstel niet accepteert. #Greferendum

Twitter avatar MarloesdeK Marloes de Koning Griekse media nu: 2 opties. Regering valt uit elkaar of terug naar de onderhandelingstafel. #Eurogroep vanavond? #Grentry #Greferendum

De correspondent van The Financial Times in Brussel, Peter Spiegel, heeft echter van een hoge bron binnen de Griekse regering begrepen dat Tsipras helemaal niet opnieuw nadenkt over het voorstel van Juncker. In plaats daarvan zouden de Grieken later vandaag zelf nog komen met een voorstel:

Twitter avatar SpiegelPeter Peter Spiegel Sr #Greece off'l denies to me that @atsipras reconsidering 11th-hr @JunckerEU offer. But Athens may propose something else this afternoon

Russen gaan Grieken niet financieel te hulp schieten

Foto: AFP / Olga Maltseva

Tsipras op bezoek bij Poetin eerder deze maand. Foto: AFP / Olga Maltseva

Griekenland hoeft er niet op te rekenen dat Rusland in het gat springt dat de andere eurolanden open laten als de deadline voor het reddingspakket vanavond verloopt. De Russen gaan Griekenland geen geld uitlenen, liet een woordvoerder van president Poetin vanochtend weten.

Sinds april heeft de Griekse premier Tsipras Rusland al twee maal bezocht. Een Russische staatssecretaris zinspeelde er eerder deze maand op dat de Russen Griekenland wel eens te hulp zouden kunnen schieten. Tegenover Russische persbureau liet de zegsman weten dat de oplossing "een zaak is van Griekenland en zijn geldschieters, en niet de onze." (AP)

Griekse media: Tsipras gaat toch nog kijken naar Junckers laatste voorstel

De Grieken denken toch nog na over het laatste voorstel van Jean-Claude Juncker, de voorzitter van de Europese Commissie. Dat schrijven de Griekse kranten Kathimerini en Tovima op basis van anonieme bronnen.

Twitter avatar ekathimerini Kathimerini English Greek Government reconsidering Juncker's last-minute proposal, sources say http://t.co/byOSgDdF4N #Greece

Juncker had Tsipras aangeboden dat als hij vandaag schriftelijk instemt met de versie van de voorstellen van de schuldeisers van zondag én belooft zijn stemadvies voor het referendum op 5 juli te wijzigen in “ja”, Griekenland alsnog verlenging van de steun kan krijgen tot en met oktober. Vanochtend schreef Reuters nog dat Tsipras het aanbod van Juncker meteen had afgewezen.

De druk op de Griekse economie, veroorzaakt door de betalingsdeadline vandaag bij het IMF en de sluiting van banken tot na het weekend, hebben er echter voor gezorgd dat leden van het kabinet toch nog willen dat Tsipras serieus naar het voorstel kijkt. Tsipras zou de Europese Commissie zelfs al ingelicht hebben dat er toch nog naar het voorstel wordt gekeken.

'Banken robuust genoeg voor crisis'

Het Europese economische en financiële systeem is robuust genoeg om de eventuele gevolgen van de Griekse crisis op te vangen. Dat stelt de Europese belangenvereniging EBF vandaag in een statement over de crisis:

"Europese banken hebben in de afgelopen jaren hun risico's in Griekenland significant teruggebracht, waardoor het risico op besmetting via het [Griekse] bancaire systeem naar andere landen sterk gereduceerd is"

De EBF hoopt echter wel dat de eurozone gewoon intact blijft.

"We willen benadrukken dat eenheid in de eurozone belangrijk is. [..] We moedigen alle betrokken partijen aan, en in het bijzonder de Griekse autoriteiten, om hun meningsverschillen te overwinnen in het belang van de welvaart in Europa. "

NRC Commentaar: frustraties begrijpelijk, maar nog steeds reden om Grieken er wel bij te houden

In het commentaar van gisteren schrijft NRC Handelsblad:

"Het is voor die andere eurolanden, na vijf maanden van frustrerende onderhandelingen, van obstructie en wispelturigheid makkelijk om te concluderen: dan maar niet. Maar dat doet geen recht aan de hogere missie van Europa: het waarborgen van welvaart, recht en veiligheid voor zijn gehele bevolking."

"Geopolitiek is er een overweldigende prikkel om de Grieken binnenboord te houden. En als door een Grieks vertrek de euro niet onherroepelijk blijkt, dan kan er een doos van Pandora opengaan. Er is het risico dat speculatiegolven vroeg of laat ook andere verondersteld zwakke eurolanden treffen."

"Zolang er ruimte is om te onderhandelen en tot een akkoord te komen, moet die dus worden gebruikt."

'Grieken werken al aan terugkeer Drachme'

De Griekse regering is al begonnen aan een terugkeer naar de drachme, de munt die de Grieken voor de euro werd ingevoerd. Dat stelt een Grieks parlementslid van Potami, die onder het vorige kabinet werkzaam was als algemeen-secretaris bij het ministerie van Financiën. Hij twitterde:

Twitter avatar htheoharis Harry Theoharis Υπάρχει ήδη στο Μέγαρο Μαξίμου ομάδα με στελέχη του ΓΛΚ που δουλεύει το σχέδιο για να μας πάει στη δραχμή #vouli #topotami

Vertaling: "In het Maximou [het 'torentje' van de Griekse premier/ES] is nu een team van de rekenkamer, dat werkt aan plannen om ons terug te laten keren naar de Drachme"

Tot nu toe heeft de Griekse regering steeds benadrukt dat het land gewoon in de euro blijft, ongeacht de uitkomst van het referendum van aanstaande zondag. Een "nee" zou geen #grexit betekenen, maar een sterkere onderhandelingspositie. Premier Tsipras twitterde gisteren:

Twitter avatar tsipras_eu Alexis Tsipras The #referendum will give us a stronger negotiating position when the talks resume. @ErtSocial #Greece #Greferendum #dimopsifisma

Spoorboekje vandaag

  • Vanavond verlopen twee deadlines voor de Grieken: de afbetaling van 1,6 miljard euro aan het IMF en het aflopen van het steunpakket van de andere eurolanden. Mogelijk dat er vandaag in aanloop daarnaartoe nog pogingen worden gedaan om de gesprekken vlot te trekken, al lijkt dat onwaarschijnlijk. Een last minute aanbod van Juncker werd in ieder geval al afgewezen
  • In Athene wordt vandaag een demonstratie georganiseerd door het ja-kamp, de mensen die voor het leningenpakket maar vooral voor een langer verblijf in de euro zijn. Gisteren waren er 17.000 mensen in Athene op de been die nee willen stemmen zondag
  • In de Tweede Kamer wordt vanmiddag gedebatteerd over de Griekse crisis. Nrc.nl zit daarbij
  • In Griekenland worden 1000 bankfilialen geopend speciaal voor ouderen zonder pinpas

ECB-bestuurder: Grexit niet meer uit te sluiten

Foto: EPA / Julien Warnand

Foto: EPA / Julien Warnand

Ook de Europese Centrale Bank sluit niet langer uit dat Griekenland de Europese muntunie moet verlaten. In een interview met de Franse krant Les Echos zegt bestuurslid Benedict Cœuré:

"De uittreding van Griekenland uit de eurozone, die tot dusver een theoretische zaak was, kan helaas niet meer worden uitgesloten. Het is het resultaat van de keuze van de Griekse regering om de gesprekken met haar schuldeisers te beëindigen en haar toevlucht te zoeken tot een referendum, waardoor de eurogroep het tweede hulpprogramma niet heeft verlengd."

Het is voor het eerst dat een ECB-bestuurslid een #grexit niet meer uitsluit, constateert onze redacteur Mark Beunderman.

"Dat een ECB-lid de optie van een Grexit als reëel betitelt, is belangrijk omdat de ECB hier tot dusver nooit wilde praten. Als de ECB haar noodsteun aan Griekse banken staakt, kan zij de Grexit inleiden."

ECB-er Cœuré benadrukt in het interview wel dat de centrale bank van de eurozone en de Europese autoriteiten willen dat de Grieken wél in de muntunie blijven. Dat was ook het doel van het voorstel van afgelopen weekend van de Europese Commissie, het IMF en de ECB voor een hervormingsprogramma en een financieel bod dat veel gunstiger was dan eerder was voorgesteld. "Europa heeft Griekenland niet opgegeven."

Van de euro naar de drachme?

The Financial Times heeft mooi in beeld gebracht hoe de rente op de Griekse staatsleningen na het weekend, na de bekendmaking van het referendum, omhoog zijn geschoten (en hoe de crisis volgens de schuldeisers eigenlijk draait om de keuze tussen de euro en de drachme):

Twitter avatar FT Financial Times Good morning from London. Our lead story: Europe tells Greeks — this is a vote on the euro http://t.co/wQ6vzPLfct http://t.co/cpc1CApxUo

AEX opnieuw in het rood geopend

De beurzen in Europa zijn vandaag opnieuw in de min geopend. Kort na de openingsbel stond de AEX-index in Amsterdam 0,4 procent lager op 475,21 punten en daalde de MidKap-index 0,2 procent tot 710,66 punten. De graadmeters in Frankfurt, Londen en Parijs verloren tot 0,5 procent. De beurs in Athene blijft de hele week dicht. Marktanalisten denken dat de stress op de financiële markten nog de hele week aanhoudt tot zondag, als het Griekse referendum plaatsvindt, schrijft persdienst ANP.

De Aziatische beurzen sloten eerder de dag juist licht in het groen af.

Vandaag is de deadline. Wat betekent dat?

Vandaag verloopt voor de Grieken deadline voor de terugbetaling van 1,6 miljard euro aan het IMF. Gisteren kondigde premier Tsipras al aan dat niet te gaan betalen:

Twitter avatar tsipras_eu Alexis Tsipras Having asphyxiated banks & denied extension request, is it reasonable to expect that IMF installment will be paid tomorrow? #ert #Greece

Wat gaat er gebeuren, als het geld vannacht inderdaad niet op de rekening van het IMF staat? Onze redacteur Mark Beunderman geeft vandaag in antwoord in nrc.next:

Morgen is niet meteen sprake van een officieel default (het in gebreke zijn bij het IMF), omdat het IMF-bestuur zich eerst over de ontstane situatie moet buigen. In principe heeft IMF-voorzitter Christine Lagarde 30 dagen om het bestuur op de hoogte te stellen, maar onlangs zei Lagarde dat ze Griekenland niet die extra tijd wil gunnen. Griekenland is bij een default niet meteen ‘failliet’; landen kunnen niet failliet gaan. Maar een default maakt de situatie wel erger. Voor Griekenland, omdat de Europese Centrale Bank in dit geval haar noodsteun aan Griekse banken mogelijk nog verder moet gaan beperken. En ook voor het IMF, omdat de lidstaten van het IMF het fonds contributie betalen in de verwachting dat al het geld altijd terugkomt."

Al een paar dagen circuleert er alweer een nieuwe 'deadline' voor de Grieken, namelijk 20 juli.

Twitter avatar SpiegelPeter Peter Spiegel July 20 is the new June 30. #Greece

Griekenland moet dan twee grote betalingen doen aan de ECB: in juli 3,5 miljard euro en in augustus 3,2 miljard. Als Griekenland die betalingen mist, is dat nog veel dramatischer meent Beunderman.

"ECB-president Draghi heeft gezegd dat de Grieken dit geld „volledig en op tijd” moeten overmaken. Maar het geld in Athene is op. Als Griekenland in gebreke raakt bij de ECB, kan de centrale bank waarschijnlijk niet anders dan de noodsteun aan Griekse banken staken. En dan vallen die banken om. De chaos kan dan compleet worden. En een Grexit onvermijdelijk.

Uit next: Alle EU-leiders zijn boos, nee woedend

In nrc.next vandaag een uitgebreide analyse van het politieke spel gisteren tussen de EU-leiders en de Griekse regering.

"Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker kon en wilde gisteren niet zwijgen. Hij voelde zich "verraden” door het euroreferendum dat de Griekse regering vrijdagnacht aankondigde, zei hij in een tot de nok gevulde perszaal in Brussel. Niet alleen dreigt Griekenland door deze late, volstrekt onverwachte beslissing alsnog snel failliet te gaan, ook "de Europese gedachte heeft een behoorlijke opdoffer gekregen”.

Lees Alle EU-leiders zijn boos, nee, woedend op Athene (€).

Twitter avatar nrcnext nrc.next In nrc·next vandaag: Vannacht is de deadline. Wat gebeurt er dan? http://t.co/w0WiqRcMkr http://t.co/DHVqyLbxW2

Aziatische beurzen herstellen iets

De Aziatische beurzen zijn vandaag iets hersteld van hun grote verlies gisteren. Toen leverden de beurzen flink in na het slechte nieuws over de Griekse crisis van dit weekend. De Nikkei-index in Tokio steeg 0,6 procent tot 20.235,73 punten. De Hang Seng in Hongkong stond in de middaghandel 1,4 procent hoger. De Kospi-index in Seoul sloot 0,7 procent hoger en de All Ordinaries in Sydney klom ook 0,7 procent. De beurs in Shanghai won 4,4 procent na een flinke daling in de twee voorgaande handelssessies.

Hamsteren

Onze correspondent in Griekenland (en Turkije), Marloes de Koning, bereid zich voor op het verstrijken van de deadline vandaag:

Bankfilialen open voor gepensioneerden

Duizend bankfilialen in Griekenland openen vandaag toch hun deuren, om gepensioneerden die geen pinpas hebben de kans te geven cash geld op te nemen. Dat heeft het Griekse ministerie van Financiën bekendgemaakt, meldt persdienst Reuters. De filialen blijven de hele week geopend. De gepensioneerden mogen deze week 120 euro opnemen, zodat ze een paar dagen vooruit kunnen. Grieken met pinpas mogen maximaal 60 euro per dag per pas opnemen.

Benieuwd hoe dat nu gaat, betalen in Griekenland? Lees op NRC Q de uitleg van onze redacteuren Mark Beunderman en Wilmer Heck.

Grieken overwegen juridische stappen bij 'Grexit'

Als Griekenland uit de eurozone wordt gezet, dan stapt de regering van het land waarschijnlijk naar de rechter. Dat heeft de Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis gezegd tegen de Britse krant The Telegraph:

"The Greek government will make use of all our legal rights, We are taking advice and will certainly consider an injunction at the European Court of Justice. The EU treaties make no provision for euro exit and we refuse to accept it. Our membership is not negotiable."

Gisteren maakten de Europese leiders duidelijk dat wat hun betreft een "nee" van de Grieken zondag in het referendum eigenlijk betekent dat ze voor een vertrek uit de eurozone zijn. De Griekse leiders hebben dat steeds met klem ontkend. Volgens hen gaat het over het aanbod van de schuldeisers. Uit opiniepeilingen blijkt dat als de Grieken denken dat het inderdaad over een vertrek uit de eurozone gaat, waarschijnlijk een meerderheid ja gaat stemmen.

Laatste bod van Juncker, maar dat is al weer afgewezen

De voorzitter van de Europese Commmissie Jean-Claude Juncker heeft de Griekse regering nog een laatste aanbod gedaan om uit de impasse in de schuldencrisis te komen. Dat meldt persbureau Reuters op basis van bronnen in Brussel en Athene. Het aanbod is door de Grieken echter al weer afgeslagen.

Wat is er gisteren allemaal gebeurd?

Gisteren was vooral een dag waarop de retoriek tussen de Grieken en de schuldeisers duidelijk harder werd. We sommen de gebeurtenissen en opvallendste uitspraken op:

  • De Griekse banken en aandelenbeurs zijn sinds gisteren dicht.
  • Gisteren begon met aandelenbeurzen in het rood in Azië en Europa. De AEX-index in Amsterdam eindigde 3,5 procent lager op 477,15 punten. Ten opzichte van de opening op 4 procent was dat wel een licht herstel. De graadmeters in Frankfurt en Parijs koersten tot 3,7 procent lager en de beurs in Londen daalde 1,8 procent. In Milaan en Madrid stonden minnen op de borden tot 5,2 procent.
  • De Duitse bondskanselier Merkel zei dat de wil om een compromis te bereiken er niet was aan Griekse zijde. Wie had verwacht dat Angela Merkel de Griekse regering met een groot gebaar tegemoet zou komen, kwam bedrogen uit. Merkel kwam na het overleg met de voorzitters van de fracties in de Bondsdag niet met nieuwe voorstellen. Ze deed haar best om niet de indruk te wekken dat ze het Griekse referendum wilde beïnvloeden. Ze zei:

“Als we in Europa geen compromissen meer willen sluiten, dan is Europa verloren. En hetzelfde geldt voor de gezamenlijke munt: als de euro faalt, faalt Europa.”

  • Jean-Claude Juncker, de voorzitter van de Europese Commissie, liet duidelijk merken dat hij zich bedonderd voelde door de Griekse regering. Juncker gaf, net als Tsipras deed door 'nee' te adviseren, een duidelijk stemadvies: zeg ja tegen Europa. Dat is opmerkelijk, zei onze correspondent Stéphane Alonso, omdat de Europese Commissie doorgaans geen commentaar geeft op verkiezingen, referenda en verkiezingscampagnes.

Twitter avatar alonsoNRC Stéphane Alonso #Juncker: ik zeg tegen Grieken: je moet geen zelfmoord plegen omdat je bang bent voor de dood.

  • De Europese Raad van regeringsleiders heeft vanavond een brief gestuurd waarin een Grieks verzoek tot verlenging van het Europese steunpakket tot na 1 juli wordt afgewezen.
  •  Griekenland is niet voornemens morgen 1,6 miljard euro aan leningen terug te betalen aan het Internationaal Monetair Fonds. Dat bevestigde premier Tsipras gistervanavond:
    Twitter avatar tsipras_eu Alexis Tsipras Having asphyxiated banks & denied extension request, is it reasonable to expect that IMF installment will be paid tomorrow? #ert #Greece

    Lees hier wat er gebeurt als Griekenland niet terugbetaalt.
  •  Eurogroepvoorzitter en minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem zei dat een Grexit nog te vermijden was. "Er is nog veel denkbaar. Ik blijf zeggen dat de deur bij ons nog open staat, hoewel de mogelijkheid en tijd wel heel beperkt zijn."
  • Vanavond vond in Athene een demonstratie plaats vóór een Grieks nee tijdens het referendum. Morgen wordt een tegendemonstratie georganiseerd, voor mensen die wel 'ja' willen stemmen op de voorstellen die de Griekse schuldeisers vorige week hebben gedaan.