Kunstmarkt

Kunst kopen? Rijk word je er niet van

foto AP

In de wereld van het geld zijn de disclaimers nergens in zulke grote letters geschreven als in de wervingsfolders van kunstadviseurs. Eigenlijk zegt het legertje kenners die verzamelaars bijstaan in het aankopen van kunst: doe het alleen als u van kunst houdt. In de lingua franca van de markt: Buy what you love. Waardestijging kan een mooi, maar vooral toevallig bijproduct zijn. Reken er niet op.

Natuurlijk zijn er spectaculaire uitschieters:

En dat in tijden dat spaarrekeningen een rendement bieden dat nauwelijks boven de inflatie uitstijgt.

Probleem: de uitschieters komen in het nieuws

Ook de staatsloterij levert spectaculaire winnaars op, terwijl niemand zal adviseren staatsloten te kopen als veilige belegging. Wie de gehele kunstmarkt overziet, weet een paar dingen:

  1. De markt is grillig. Waarom de ene kunstenaar wel doorbreekt en de ander niet, is niet te voorspellen, wat de kenners je ook wijsmaken.
  2. Bezit van kunst levert niets op. Aandelen geven dividend, huizen brengen huur op, gekochte bedrijven maken winst. Kunst daarentegen is vooral duur om te verzekeren en te beveiligen.
  3. Transactiekosten zijn hoog. Wie koopt of verkoopt, betaalt hoge percentages aan veilinghuis of handelaar, soms tot meer dan 30 procent.

Een makkelijk rekenvoorbeeld: als wordt afgehamerd op 100.000 euro mag de koper het kunstwerk meenemen als hij zo’n 25.000 euro aan veilingkosten betaalt. Verkoopt de nieuwe bezitter het werk na tien jaar weer, dan betaalt hij minstens (!) 15 procent aan veilingkosten. Wil hij geen verlies maken, dan moet het werk dus minimaal 143.750 euro opbrengen.

Waardestijging is niet vanzelfsprekend

Johan Bosch van Rosenthal van ArtConsult:

“Weet dat de transactiekosten hoger zijn dan in welke investeringsmarkt ook.”

En toch ziet ook Bosch van Rosenthal dat kopers in hun achterhoofd altijd hopen dat hun aankopen bij anderen geliefd worden en dus in waarde stijgen. Slechts zelden komt het voor dat mensen alleen kopen voor die waardestijging.

“In Nederland zijn er maar zo’n vijftig kopers die kunst direct opslaan om later weer te verkopen.”

Laten we al het financiële ongemak van koop, verkoop en bezit buiten beschouwing, dan is er over waardestijging wel een redelijk hard cijfer te geven. Het Amerikaanse onderzoeksbureau Skate, de wereldleider in ‘art business intelligence’, heeft namelijk de gemiddelde stijging van de 10.000 duurst geveilde kunstwerken uitgerekend. 4,95 procent per jaar.

Maar het voelt zo goed

Maar toch. Tegenover dit magere gemiddelde rendement staat dat investeren in kunst wel tot grote voldoening kan leiden. Bij Philips en Shell weten ze niet dat je hun aandelen bezit en als je belegt in graan of tolwegen weet je dat deze ‘commodities’ niet in staat zijn het glas met je te heffen op succes. Terwijl waardestijging van kunst dat wel is, geweldig nieuws voor de kunstenaar, zijn werk en voor jou, de eigenaar van dat werk. Je profiteert niet alleen, maar bent onderdeel van het succes: je durfde het werk te kopen toen nog niemand er naar om zag.

Voor hen die dit eens willen meemaken, zijn er een paar vuistregels die de kans op succes vergroten: