Het is hier een chaos

Dirk Braam werkt op het eiland Lesbos. „Hamsteren is een paniekreactie, en ik zie geen reden voor paniek. Maar het gebeurt wel veel, ja.”

„Het was echt een chaotische dag. De banken dicht. Geen benzine bij de pomp. Weinig mensen op straat. Weinig auto’s ook, en de auto’s die je zag, reden langzaam, om benzine te sparen.”

Het is 19.00 uur. Op een terras in de haven van Mólivos, in het noorden van het eiland Lesbos, schetst Dirk Braam via zijn mobieltje hoe de situatie daar is, aan het einde van de eerste werkdag in wat een beslissende week voor Griekenland kan worden. Hij woont en werkt al een paar jaar op het eiland, voor de reisorganisatie Corendon. Het leven is er meestal ontspannen, gemoedelijk. „De aankondiging van het referendum afgelopen weekeinde heeft een schokeffect gehad. Het is nu heel serieus geworden. Vier op de vijf mensen die ik erover spreek, zeggen nee te stemmen. ‘We hebben toch niets te verliezen’, zeggen ze.”

Wat merkt u van de financiële problemen?

„Ik wilde vandaag mijn belasting betalen, de werkgeverspremie, dat moest vóór 1 juli. Maar omdat de bank dicht was, kon dat niet. Op te laat betalen staat een fikse boete. Dus ik mijn accountant bellen. Gelukkig wist die te vertellen dat we twee weken uitstel hebben gekregen.”

Hoe moet dat nu met de pensioenen die aan het eind van de maand vaak cash worden opgehaald bij de bank?

„Op 130 plaatsen, in de grotere steden van het land, zijn banken open gebleven om mensen in staat te stellen hun pensioen op te nemen.”

In Griekenland wordt nog heel veel cash betaald. Hebben de Grieken voldoende contanten?

„Ik heb de indruk van wel. Het maakt niet uit wie je spreekt, maar ze hebben echt allemaal alle rekeningen leeggetrokken. Ze vertrouwden de banken al niet zo; nu helemaal niet.”

Heeft u zelf extra eten ingeslagen, of op een andere manier gehamsterd?

„Hamsteren is een paniekreactie, en ik zie geen reden voor paniek. Maar het gebeurt wel veel, ja. Ik reed ’s ochtends langs de Lidl en het leek wel of het daar gratis werd uitgedeeld. Mensen laadden hun auto’s vol, met pasta, water, van alles.”

Moeten toeristen zich zorgen maken?

„Nee. Met een buitenlandse bankpas kan je nog gewoon veel geld uit de muur halen. Als klanten toch zonder contant geld komen te zitten: ik heb een kluis vol. Dan kunnen ze elektronisch geld overmaken naar Corendon en krijgen ze dat bedrag hier van mij.”

En als de kluis leeg is?

„Hebben we het ook al over gehad. Dan vliegen we gewoon geld hiernaartoe.”

U heeft dus minder stress dan veel Grieken.

„Ja. De levensstandaard is hier al niet zo hoog, je moet redelijk vechten voor je bestaan. Voor de mensen hier is het kiezen uit twee kwaden. Alles accepteren, dat betekent de btw omhoog en je belasting een jaar vooruit betalen. Veel mensen zeggen: dat kunnen we niet, want we hebben niets. Maar als ze ja zeggen, hebben ze de zekerheid van het ergens bijhoren, van een beetje subsidie voor ziekenhuizen en scholen, ook al weten ze dat het een heel armoedig bestaan wordt.”

En als ze nee zeggen?

„De meesten doen dat niet uit overtuiging, maar uit een soort nationale trots: we laten ons geen oor aannaaien, onze trots is het enige dat we nog hebben. En je hoort ook wel mensen zeggen: slechter kan het toch niet worden.”

Elders in Europa zeggen veel kiezers: die Grieken moeten gewoon de consequenties dragen van jaren boven hun stand leven.

„Al die analyses in de media, van hoe Slovenië het wel kan en we hier nog problemen hebben, ik weet het niet. De gewone man hier op Lesbos heeft niets te maken met hoe de regering in Athene het land naar de donder heeft geholpen. Het zijn aardige mensen die hard werken en nu worden geconfronteerd met dingen die hen volledig boven de pet gaan.”