Guy Verhofstadt: ‘Time-out voor Griekenland’

Geef de Grieken drie maanden om orde op zaken te stellen, betoogt Guy Verhofstadt, voorzitter van de liberale fractie in het Europees Parlement. In die tijd moet Griekenland laten zien dat ze van een corrupte bureaucratie naar een Europese rechtsstaat kan en wil evolueren.

De nijpende situatie waarin de Grieken zich bevinden, wordt doorgaans omschreven als een ‘drama’. De laatste weken lijkt het echter alsof de onderhandelaars – zowel aan Griekse als aan Europese kant – bedwelmd zijn door de hallucinogenen die ook het orakel van Delphi in een roes brachten. Alsof ze niet beseffen dat de toekomst van een referentiemunt op het spel staat evenals alle economieën die met deze belangrijke munt verbonden zijn.

Yanis Varoufakis en de leiders van de eurozone stevenen momenteel af op een lose-lose-situatie. Als een onderhandelde oplossing uitblijft, is een Grexit het enige overblijvende scenario. In dat geval verliezen de schudeisers hun geld en blijven de Grieken, met een drachme in vrije val, armer achter. En dan heb ik het nog niet over de dramatische deuk in de reputatie van alle Europese leiders die niet in staat bleken een gerespecteerde munt ordentelijk te beheren.

In plaats van de grote clash op te zoeken, zouden de onderhandelaars beter weer tot hun zinnen kunnen komen. Financieel is het mogelijk om Griekenland een overbrugging te geven van drie maanden. In die periode moet de Griekse regering zich focussen op maatregelen die radicaal komaf maken met het corrupte en cliëntelistische systeem. We spreken dus even niet langer over de hete hangijzers als belastingverhogingen of lagere pensioenen en lonen. Het water is in die materies zo diep dat er niet meer uit de bus kan komen dan een onwerkbaar compromis. En, belangrijker nog, die maatregelen zullen geen enkele reële impact hebben zolang het corrupte en cliëntelistische systeem blijft bestaan.

De bedoeling is om de gewone Griek even ademruimte te geven en de Griekse regering aan het werk te zetten. Syriza moet met daden tonen dat ze werkelijk voor verandering staat. Hoe gaan ze erop toezien dat de belastingen correct geïnd worden? Dat ook de reders en de grote bedrijven eerlijk bijdragen en dat ze niet alleen de belastingregels, maar alle regels respecteren? Dat Griekse jongeren toegang krijgen tot een waslijst aan beroepen waar je vandaag de juiste partijkaart voor nodig hebt? Dat kleine ondernemers niet langer politieke steun moeten kopen voor elke nodige vergunning? Kortom: hoe gaat Alexis Tsipras de corrupte bureaucratie omvormen tot een Europese rechtsstaat? De uitkomst van die vraag zal bepalen of Griekenland in de toekomst kan functioneren als een normaal land en of toekomstig beleid succesvol kan zijn.

De modale Griek is niet de schuldige van deze puinhoop. Hij is slachtoffer van een cliëntelistisch systeem dat het kolonelsregime uit de jaren 70 overleefde en door de opeenvolgende conservatieve en socialistische regeringen verder uitgebouwd en verstevigd werd. Als premier Tsipras zo’n hervormingsplan concreet en geloofwaardig kan maken, moeten ook de Europese schuldeisers over de brug komen met een duurzamer schuldenregeling. Dat houdt in dat de Grieken niet opgezadeld worden met de gevolgen van onverantwoordelijk uitleengedrag van voornamelijk Duitse en Franse banken. Dat wil ook zeggen: terugbetalingstermijnen die dragelijk zijn en de Griekse economie toelaten opnieuw te groeien.

Als de onderhandelaars daarover een deal sluiten, laten we die dan voorleggen aan de Grieken in een opbouwend en goed voorbereid referendum. Niet zoals vandaag, waarbij de keuze die wordt voorgelegd eerder lijkt op een ultimatum van Europa en waarbij de Griekse regering zegt dat ze campagne zal voeren tegen iets waar ze maanden zelf mee aan onderhandeld heeft.

Falen is geen optie. Het politieke en morele bankroet van Europa zal nog groter zijn dan het financiële faillissement van een Grexit. Europa heeft in haar geschiedenis al voor grotere uitdagingen gestaan. Het heeft deze telkens kunnen oplossen. Het is nu aan de huidige Europese leiders om te tonen dat ze in deze traditie passen. Zowel de Duitse als de Griekse burger kijkt naar Europa voor een oplossing. Niemand die zat te wachten op de smakeloze vertoning van koppigheid en egotripperij die we de afgelopen dagen en weken hebben gezien.