Brandende vraag over Griekenland? Stel ze aan NRC-redacteuren

De afgelopen weken stonden grotendeels in het teken van de onderhandelingen met Griekenland, en nu die mislukt zijn is zeker bijna alles Grieks wat de klok slaat. Vandaag is er druk overleg tussen de verschillende hoofdrolspelers, om mogelijk toch nog een deal te sluiten. Heb je vragen over de Griekse crisis? Stel ze aan de redacteuren van NRC!

Graffiti in Athene.
Graffiti in Athene. Foto: EPA / Orestis Panagiotou

De afgelopen weken stonden grotendeels in het teken van de onderhandelingen met Griekenland, en nu die mislukt zijn is zeker bijna alles Grieks wat de klok slaat. Momenteel is iedereen in afwachting van het Griekse referendum. Heb je vragen over de Griekse crisis? Stel ze aan de redacteuren van NRC!

Je kan je vragen stellen aan onze correspondenten Stéphane Alonso (Brussel) en Marloes de Koning (normaal Istanbul, nu Athene) en onze redacteuren in Amsterdam, onder wie Mark Beunderman (macro-economie) en Chris Hensen (banken).

Je kan je vragen onderaan dit bericht zetten, een berichtje sturen naar redactie@nrcdigitaal.nl of op Facebook reageren. De antwoorden op de vragen die we uitkiezen komen in ons liveblog en in dit bericht.

De vragen die we tot nu toe hebben beantwoord:

LEZERSVRAAG: KAN REFERENDUM ZO KORT VAN TEVOREN?

Foto: EPA / Orestis Panagiotou

Een poster van het nee-kamp met de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble. Foto: EPA / Orestis Panagiotou

Samen met correspondent Marloes de Koning en verslaggever Tom Vennink, die momenteel in Griekenland is, beantwoordt nrc.nl deze vraag van Adrianius Bayer, die in Griekenland is:

De vraag:
Hier hebben de Grieken geen idee wat de vraag zal zijn waarover zij komende zondag een stem mogen uitbrengen. Ook heeft niemand een stembiljet ontvangen. De locatie waar de stem mag worden uitgebracht is ook volslagen onbekend. Is de Griekse overheid überhaupt in staat om op zo’n korte termijn een referendum te organiseren?

Het antwoord:
In principe moeten de Grieken op dezelfde plek stemmen waar ze eerder dit jaar hun stem hebben uitgebracht voor de verkiezingen voor het parlement. Dat is bijna altijd een school. Zaterdagochtend moeten deze stemlokalen volgens de Griekse wet klaar zijn.

De organisatoren van het referendum in Thessaloniki hebben aan Tom Vennink laten weten dat ze op tijd klaar zullen zijn, en de burgemeester van Athene heeft tijdens een persconferentie laten weten dat er geen problemen zijn met de organisatie.

De Grieken krijgen het stembiljet niet thuisgestuurd – die ligt klaar in het stemlokaal. De biljetten worden vandaag bezorgd bij de regionale overheden van waar ze zaterdag door vertegenwoordigers van de rechtbank naar de stemlokalen gebracht worden.

Gisteren uitte de Raad van Europa, een mensenrechtenorganisatie waar alle 47 Europese landen lid van zijn, wel stevige kritiek op het referendum. Eén probleem is dat het referendum zo laat is aangekondigd. Er zou twee weken tussen moeten zitten, nu is dat maar negen dagen.

De vraag is gesteld wordt aan het Griekse volk is volgens de secretaris-generaal, Thorbjorn Jagland, ook een probleem. Die is niet duidelijk genoeg. In principe ligt het voorstel voor dat de schuldeisers vorige week donderdag voorlegden aan de Grieken. Volgens die schuldeisers was dat voorstel echter niet definitief, en is het voorstel nu ook van de baan omdat het ging om het noodprogramma dat dinsdag al is verlopen.

Die precieze vraag die voorligt:Het Griekse volk wordt gevraagd te beslissen of het een ontwerp-akkoord accepteert dat is opgesteld door de Europese Commissie,de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds, op de Eurogroep-bijeenkomst van 25 juni. De burgers die het voorstel van de instituties verwerpen stemmen ‘Niet Goedgekeurd/NEE’; burgers die het voorstel van de instituties accepteren stemmen ‘Goedgekeurd/JA’.

LEZERSVRAAG: DRACHME NAAST EURO?

Economieredacteur Mark Beunderman beantwoordt de lezersvraag van J.J. van der Gulik.

De vraag:
Zou er een parallelle munt kunnen komen in de vorm van een nieuwe drachme die naast de euro zou bestaan, waarbij de nieuwe drachme vooral bestemd zou zijn voor het interne Griekse economische verkeer? De waarde ten opzichte van de euro zou kunnen fluctueren, waardoor die waarde meer in overeenstemming zou zijn met de economische positie van Griekenland. Dit zou Griekenland de mogelijkheid kunnen bieden langzaam maar zeker wat op te krabbelen. Of is zo’n munt niet reëel?
En mocht er alleen een nieuwe Drachme komen, is het dan te verwachten dat de Griekse centrale bank en de Griekse banken die in de beginfase op een kunstmatig niveau houden ten opzichte van belangrijke andere valuta’s om onrust tegen te gaan en een mogelijk vrije val van de Drachme te voorkomen?

Het antwoord:
Ja, dit is zeker denkbaar. Een terugkeer naar alléén de drachme zou alleen al problematisch zijn omdat Griekenland vrijwel geen reserves heeft in buitenlandse valuta. Dan wordt een drachme te zwak, te kwetsbaar. Dus een combinatie van euro en drachme zou wellicht logischer zijn. De vraag is of dit officieel dan wel inofficieel zou gebeuren. Kosovo en Montenegro (om de hoek van Griekenland) gebruiken de euro al (vroeger werd daar de D-Mark gebruikt), zonder dat ze lid zijn van de eurozone. Deze twee landen hebben geen nationale munten, maar de situatie laat zien dat de euro, buiten de strak geregisseerde eurozone, ook een leven kan hebben – mogelijk dus ook in een Griekenland met drachme. Er wordt ook nagedacht over formele regelingen met een ‘parallelle munt’ – dus drachme naast euro. Volgens dit blog van de gerespecteerde economische denktank Bruegel doen er momenteel dertig voorstellen van economen over de ronde.
Bij de ECB en bij de Duitse Bundesbank zou erover worden nagedacht. Een van de problemen is dat er voldoende liquiditeit (aanbod van geld in deze munteenheid) zou moeten zijn voor het daadwerkelijk functioneren van deze ‘drachme 2.0’. Grote fluctuaties van de munt ten opzichte van de euro zouden de drachme te onvoorspelbaar maken voor het economisch verkeer.

LEZERSVRAAG: HOE NOG GELD UIT TE GEVEN?

Correspondent Marloes de Koning beantwoordt de vraag van F. van der Schaaf.

De vraag:
Hoe denkt de Griekse regering straks nog geld te kunnen uitgeven (aan bijvoorbeeld pensioenen) als zij niet langer hulpgelden van de trojka krijgt?

Het antwoord:
Griekenland heeft voldoende geld om in zijn uitgaven te voorzien. Het zijn de schuldaflossingen en rentebetalingen die het land in problemen brengen. Griekenland heeft (vorig jaar en tot nu toe) een zogenaamd primair begrotingsoverschot. Dat betekent dat er meer binnenkomt aan belastinggeld dan er wordt uitgegeven. Als het aflossen van schulden en rentebetalingen niet worden meegerekend zouden ze dus genoeg geld moeten hebben om zichzelf te redden. Als Griekenland straks gewoon weigert zijn schulden te betalen, kan het dus nog steeds uitgaven doen.

LEZERSVRAAG: KUNNEN DE GRIEKEN NIET GEWOON EURO”S BLIJVEN DRUKKEN?

Foto: ANP / Lex van Lieshout

Het drukken van eurobiljetten bij drukkerij Johan Enschede in Haarlem. Foto: ANP / Lex van Lieshout

Onze redacteur Lex Boon beantwoordt de vraag van van L. Nijenhuis:

De vraag:
Als de ECB straks de Griekse banken niet meer overeind houdt en de Grieken worden gedwongen nieuw geld te creëren, wat let hun dan om Euro’s bij te drukken? Ook in Griekenland staan immers geldpersen waarmee euro’s kunnen worden gecreëerd. Stel dat Griekenland de richtlijnen van de ECB over het persen van het geld negeert? Wat gebeurt er dan?

Het antwoord
Zo simpel ligt dat niet. Het drukken van bankbiljetten is een ingewikkeld proces. Vanwege de vele stappen die moeten worden genomen ligt de doorlooptijd tussen de één en drie maanden: je kan dus nooit de geldpers aanzetten en de volgen dag nieuwe euro’s tot je beschikking hebben.

Daarnaast gebeurt het drukken eurobiljetten decentraal, verspreid over de eurolanden. Zo heeft de Griekse gelddrukkerij, in een buitenwijk van Athene, op dit moment alleen de drukplaten voor briefjes van 10 euro tot zijn beschikking. De ECB bepaalt ieder jaar welk land, welke bankbiljetten in welke hoeveelheid mag drukken.

Het drukken van bankbiljetten kan een drukkerij ook niet alleen. Voor het papier, de inkt en speciale materialen als de veiligheidsdraad en de folie wordt er gebruik gemaakt van verschillende toeleveranciers. Die hele keten heeft te maken met de strenge voorwaarden van de ECB. Daardoor zullen leveranciers nooit materialen leveren aan een drukkerij zonder drukorder van de ECB. Daarnaast zijn alleen de fysieke printplaten niet voldoende. Ook zijn er digitale bestanden nodig, die de drukkerij niet standaard heeft in huis heeft. Die worden namelijk na iedere drukopdracht – wederom onder strenge controle van de ECB – vernietigd.

Dus, ook al zou Griekenland zonder toestemming van de ECB extra tientjes willen drukken, dan gaat dat gewoon niet lukken.