Petunia geurt alleen in de late avond – door middagdip

De Petunia geurt voor opblijvers.
De Petunia geurt voor opblijvers. Foto Thinkstock

De zware, bloemige geur van petunia’s hoort bij de avond. Overdag geuren ze niet, maar in de schemering komt de bloemenlucht los en lokt insecten. Na middernacht zwakt het zwoele parfum af, en ’s ochtends staan de perkplanten erbij alsof er niks gebeurd is.

De avondgeur van sommige bloemen inspireert niet alleen romantici, maar ook plantenbiologen. Voor hen is het geurritme van petunia’s een bijzonder deel van het stuk raderwerk van de biologische klok, waarmee alle planten en dieren hun dagritme regelen. Vandaag beschrijven biologen van University of Washington in Seattle (VS) dat raderwerk – dat bestaat uit genen en chemische stoffen – in detail in PNAS.

Als een petunia (Petunia hybrida) ’s avonds begint te geuren, is zijn stofwisseling al uren aan het werk om de geurstoffen te maken. Hij produceert vooral methylbenzoaat, benzylbenzoaat (ook bekend als middel tegen schurft), benzaldehyde en isoeugenol. Die chemische verbindingen ruiken allemaal veel lekkerder dan ze klinken: benzaldehyde is de bekende amandelgeur. De plant maakt de vier verwante geurstoffen met een set enzymen, waarvoor de genetische hoofdschakelaar ’s middags aangezet wordt. Die hoofdschakelaar ODO1 (‘Odorant1’) ontdekten biologen van de Universiteit van Amsterdam tien jaar geleden.

Maar pas nu hebben de Amerikanen het radertje gevonden waarmee de biologische klok ODO1 stuurt. Eén van die genen van die klok (PhLHY) onderdrukt ODO1. PhLHY heeft een natuurlijke middagdip: dan start ODO1.