Opdrachtgevers opgelet:

Zó houd je het boeiend voor je zzp’ers

beeld NRCQ

Hoogopgeleide zzp’ers zijn tevreden over hun werk, maar er gaat ook nog veel mis, blijkt uit nieuw onderzoek. Wat ze precies moeten doen, en wat de concrete doelen zijn die ze moeten behalen, blijft vaak onduidelijk, vinden ze. Ook aan feedback over de opdracht én over de zzp’er zelf schort het.

In het onderzoek dat morgen verschijnt, geven 915 hoogopgeleide zelfstandige professionals en 90 mensen die hen geregeld inhuren hun visie op goed opdrachtgeverschap. NRC Q heeft als eerste het rapport Goed Opdrachtgeverschap van Tilburg University in samenwerking met zelfstandigenkennisplatform ZiPconomy.

De ondervraagden zijn professionals die er vaak bewust voor hebben gekozen om als zzp’er te werken - 9 op de 10 ziet zichzelf in de toekomst nog als ondernemer. Ze hebben een goed netwerk en een gemiddelde jaaromzet van 100.000 euro. Ze werken in de helft van de gevallen voor non-profitorganisaties en/of de overheid, en anders voor bedrijven van ABN Amro tot NS. Ze oordelen positief over opdracht (rapportcijfer: 7,9) en opdrachtgever (7,6):

De opdrachten die ze doen passen vaak goed bij hun ervaring, ze krijgen veel autonomie en zien hun opdrachten vaak als een goede aanvulling voor hun portfolio.

Wat vindt de opdrachtgever?

De zzp’ers werken gemiddeld anderhalf jaar voor dezelfde opdrachtgever, in bijna de helft van de gevallen (46 procent) is het niet de eerste keer dat ze een klus doen voor dit bedrijf of deze instantie. De opdrachtgevers oordelen positief over hen - gemiddeld krijgen ze een 7,9:

Maar er gaat alsnog veel mis, ook bij deze ‘top-zzp’ers’:

Vijf lessen voor opdrachtgevers

1. Heldere opdrachtomschrijving en doelen ontbreken vaak. Als ze aan een opdracht beginnen, weten zzp’ers geregeld niet goed wat de inhoud ervan is.

2. Met meer en betere feedback kunnen ze hun werk beter uitvoeren én zichzelf ontwikkelen - net zoals een werknemer functioneringsgesprekken en evaluaties heeft.

3. Betere inhuurprocessen zouden helpen: zzp’ers klagen dat ze geregeld aan de slag moeten zonder contract. Ook tijdens de opdracht kan het beter. Is er ruimte voor verlenging? Of niet? Maak dat tijdig duidelijk.

4. Maak niet te veel verschil tussen zzp’ers en vaste werknemers. Mogen ze niet bij alle vergaderingen zijn? Worden ze anders behandeld? Dan blijven ze buitenstaanders.

5. De betalingstermijn voor zzp’ers is vaak meer dan dertig dagen, of de opdrachtgever houdt zich niet aan gemaakte afspraken. Maar iedereen in loondienst weet toch ook wanneer zijn payday is?

Hoe regel je dat?

Is er zoiets als zzp-recht nodig? Volgens hoogleraar sociaal verzekeringsrecht Mies Westerveld niet: de meeste onderwerpen kunnen ze bespreken of zelfs in hun contract vastleggen.

Maar, benadrukt advocaat en arbeidsrechtdocent Johan Zwemmer, deze groep is niet representatief voor alle zzp’ers:

“Een groot deel, zoals lopendebandmedewerkers, is inwisselbaar en kan niet zeggen: jij hebt mij nodig, en daarom maak ik afspraken over hoe jij je tegenover mij gedraagt.”

Soms kunnen zzp’ers zich zelfs beroepen op het arbeidsrecht. Bijvoorbeeld de verantwoordelijkheid om te zorgen voor veilige en gezonde arbeidsvoorwaarden, zegt Westerveld:

“Dit zeg ik heel voorzichtig, maar je zou die regel zo kunnen uitleggen dat een opdrachtgever die voor extreme werkstress zorgt, daarvoor ook verantwoordelijkheid draagt richting de zzp’er, als die als gevolg daarvan ziek wordt.”