De toekomst na ‘Bakoe’ is onzeker

Voortzetting van nieuw sportevenement alleen gegarandeerd als kwaliteit deelnemers toeneemt.

De Nederlandse basketbalvrouwen deden in Bakoe mee aan de speciale competitie met teams bestaande uit drie speelsters. Het trio verloor alle vier duels.
De Nederlandse basketbalvrouwen deden in Bakoe mee aan de speciale competitie met teams bestaande uit drie speelsters. Het trio verloor alle vier duels. Foto EPA/Srdjan Suki

Prachtig, uitzonderlijk, excellent. Patrick Hickey, voorzitter van de Europese Olympische Comités (EOC) kwam superlatieven te kort om de eerste Europese Spelen in Bakoe te prijzen. Zijn evaluatie, gisteren op de afsluitende persconferentie, was één grote goednieuwsshow. Maar Hickey verloor de realiteit een beetje uit het oog. Hij eerde net iets te uitbundig een nieuw, aan Olympische Spelen verwant sportevenement met aanloopproblemen.

Hickey’s loftuitingen waren vanuit zijn perceptie begrijpelijk. De Ier is de grote aanjager van de Europese Spelen en wil een historie opbouwen. De werkelijkheid was dat het niveau van de twintig geprogrammeerde sporten te ver uiteenliep om de eerste Spelen volledig serieus te nemen. En de ambiance van Bakoe voelde ambivalent aan. Bij vlagen mooie sport in een opgepoetste hoofdstad van een land met een dubieus regiem en grote sociale problemen, dat blijft zwaar verteerbaar. Schending van mensenrechten? „Dat is politiek. De EOC is een sportorganisatie en kan het beleid van een land niet beïnvloeden”, luidde Hickey’s veilige antwoord.

Vanzelfsprekend zal president Ilham Alijev van Azerbajdzjan zijn koers niet wijzigen na een paar kritische noten van Hickey, die hij naar zijn zeggen gekraakt heeft. Maar de EOC heeft de voormalige Sovjetrepubliek aan de Kaspische Zee wel een podium geboden om zijn imago op te poetsen. Van die gelegenheid maakte Alijev, wiens vrouw Mehriban voorzitter was van het organisatiecomité van de Europese Spelen, gretig gebruik.

Onverkoopbare appartementen

Bakoe bood de sporters, om maar wat te noemen, prettig onderdak. Het atletendorp bestond uit een aantal vrij luxueuze, onverkoopbare appartementenblokken. Geen wonder, want de gemiddelde Azeri verdient hooguit 500 manat (425 euro) per maand. De competities werden gehouden op prachtige plekken. Elke hal was een plaatje en de reis er naartoe zonder obstakels. Op een speciaal vrijgehouden rijbaan werd elke bus met geaccrediteerden voorafgegaan door een politieauto met zwaailicht. Automobilisten lieten het wel uit hun hoofd dat vervoer te verstoren, want de boetes waren niet mals.

Eenmaal ter plaatse werden de competities vloeiend afgewerkt. Behalve afgelopen vrijdagavond, toen het judotoernooi ernstig werd verstoord, doordat president Alijev in hoogst eigen persoon de finales met blinde Azerbajdzjaanse judoka’s bijwoonde. Het programma werd voortdurend overhoop gegooid en liep liefst anderhalf uur uit, met Kim Polling en Dex Elmont als Nederlandse gedupeerden. Chef de mission Jeroen Bijl diende er nog een klacht over in, maar hij werd deemoedig aangehoord en met een licht excuus heengezonden. Aan de almacht van de president in Azerbajdzjan wordt niet getornd.

De organisatiegraad was in Bakoe – dat moet gezegd – van olympisch niveau. De stad zou de echte Spelen in alle opzichten aankunnen. Helaas voor ‘Bakoe’ was de EOC niet in staat van elke sport een topveld naar Azerbajdzjan te lokken. Tegenover sterk bezette sporten als tafeltennis, boksen, triatlon en volleybal stonden het tenenkrommende niveau bij atletiek en zwemmen – met uitzondering van een aantal Russinnen en het grote Nederlandse talent Marrit Steenbergen. Die laatste twee belangrijke olympische sporten zijn er met de haren bij gesleept, omdat de betrokken bonden aanvankelijk niets van Europese Spelen wilden weten, maar pas na sterke aandrang bereid waren derderangs sporters (atletiek) en jeugd (zwemmen) af te vaardigen. Het resultaat: een karikatuur van topsport.

Tussen die twee uitersten zaten nog halfwasuitkomsten, zoals bij turnen en wielrennen. Er was een aantal grote namen present, maar in de breedte onvoldoende om van een serieus wedstrijdveld te kunnen spreken. Dan was er nog het gelukje voor de organisatie, dat de van Glasgow afgenomen EK judo aan de Europese Spelen werden toegevoegd. Dat leidde overigens tot de merkwaardige uitreiking van twee medailles: een voor de EK en één voor de Europese Spelen.

Alles bij elkaar zullen de Europese Spelen aan niveau moeten winnen om verder te kunnen als een serieus te nemen continentaal platform voor een twintigtal sporten. Het is aan Hickey cum suis om de Spelen na ‘Bakoe’ van een kwaliteitsimpuls te voorzien. De eerste handreiking is al gegeven door Svein Arne Hansen, de nieuwe Noorse voorzitter van de Europese atletiekbond. Hij heeft al laten doorschemeren de tweede editie in 2019 voor de sterkste atleten van Europa te willen openstellen. En volgens Hickey is ook Paolo Barelli, de Italiaanse voorzitter van de Europese zwembond, toeschietelijk geworden. Pas als die twee machtsblokken de Europese Spelen omarmen is de kans van slagen reëel.