China wordt dol van de dansende oma’s

Chinese vrouwen van middelbare leeftijd dansen. Op straten en pleinen. De buurt lijdt onder de geluidsoverlast. De overheid wil hen intomen.

Dansende Chinese vrouwen op een plein in Zhumadian, een middelgrote stad in de provincie Henan.
Dansende Chinese vrouwen op een plein in Zhumadian, een middelgrote stad in de provincie Henan. Foto Imaginechina/Corbis/HH

Zelfs de pythons in Shanghai en de panda’s in Chengdu raakten overstuur van de honderden „dama’s” – grote moeders – die het iedere avond op een swingen zetten, op parkeerplaatsen in de nabijheid van de dierentuinen. Maar de doorslag voor de Chinese overheid om de belangrijkste hobby van ongeveer 100 miljoen Chinese vrouwen tussen eind 40 en begin 70 te reguleren, waren de toenemende „sociale spanningen” over de geluidsoverlast, die werd geproduceerd door steeds kloekere boomboxen.

Of de Chinese autoriteiten werkelijk nagedacht hebben over het plan om met 600 speciale dansinstructeurs die de hopeloze opdracht hebben gekregen de formidabele „dama’s” in een keurslijf te persen, moet betwijfeld worden. Tientallen miljoenen vrouwen van middelbare leeftijd dwingen te gaan dansen op slechts twaalf gemakkelijk te leren choreografieën die begeleid worden door „populaire muziek, die een positieve sfeer verspreidt” is zelfs voor de Communistische Partij van China nogal ambitieus. De muziek mag niet harder klinken dan 45 decibel.

Wang Miao (58), een gepensioneerde boekhoudster van een gestolen Baoshan Staalfabriek, zegt, uitblazend op een pleintje vlak naast een luxueus flatgebouw in de voormalige Franse Concessie: „Wij doen wel 100 dansen die wij zelf uitkiezen. Het mag nooit zo saai worden als de ochtendgymnastiek-muziek op de radio.’’

Buurvrouw en vaste danspartner He Ye (59), een voormalige onderwijzeres: „Vroeger tijdens de Culturele Revolutie hadden we twaalf goedgekeurde opera’s nu willen de leiders dat wij dansen op 12 goedgekeurde dansen. Gaan we terug naar de Culturele Revolutie, aaayiaaa, nee dus.”

Tot in de meest afgelegen uithoeken van China lopen kort na zonsopgang en vlak voor het invallen van de duisternis pleinen, verlichte parkdelen en parkeerplaatsen vol met groepen vrouwen die een paar uur gaan stijl- en lijndansen, hiphoppen, rocken of twisten. Subtropische of Siberische temperaturen weerhouden hen niet als het maar niet regent en de pronte coiffures verleppen.

Uit versterkers dreunt klassieke muziek, afgewisseld met volksmuziek uit alle werelddelen, Zuid-Koreaanse pop, Chinese rock en suikerzoete popsongs of socialistische strijdliederen uit Mao’s revolutionaire tijden. De meeste „damas” dragen makkelijk zittende kleding, maar soms ook uitdagende qipiao’s (kokervormige jurken uit de jaren ’30). Uniformen van rode wachters uit de tijd van de Culturele Revolutie zijn ook al gesignaleerd. Soms gebruiken de „dama’s” accessoires zoals plastic zwaarden, stokken of speelgoedgeweren.

Dansen zit in het Chinese bloed, en in steden werd zelfs in tijden van beproevingen gedanst in groeps- en werkverband. Maar het fenomeen van de „dama’s” is van recenter datum en is al overgewaaid naar parken in New York, Vancouver, Moskou en Amsterdam. De stroom speciale video’s en financieel lucratieve apps als „Openbare Plein-dans Klassiekers” is inmiddels niet meer te overzien.

Mi Li (37), een Chinese journaliste die een leuk boekje over de „dansende oma’s” heeft geschreven, legt een verband met de nationale fitness-programma’s die in de aanloop naar de Olympische Spelen in 2008 in Beijing van hogerhand werden gepropageerd.

Vraag op willekeurig welk plein en in welk park en je krijgt een palet aan motieven om iedere ochtend en iedere avond te gaan dansen: voor de gezelligheid, tegen de eenzaamheid, goed voor lichaam en geest, goed tegen stress, tegen hoofdpijn en tegen een chagrijnige echtgenoot. „Als ik thuis blijf ga ik zitten, tv-kijken en verveel-eten. Dit is veel leuker”, roept Wang Bing die als een vlinder heen en weer fladdert op Tina Turners „Show Some Respect” op een plein in de centraal-Chinese stad Wuhan. Daar verzamelen zich iedere avond tussen de 3.000 en 5.000 vrouwen. Hier begon het verzet tegen de dama’s die door omwonenden werden bekogeld met tomaten, eieren en belaagd met grote honden. Hier hebben boze „dama’s” daarom uit protest tegen de nieuwe regels ultra-patriottische opera’s ten gehore gebracht waarin Chinese soldaten op moedige wijze Japanse „schurken” kelen, uiteraard met oorverdovend gekrijs en muziek uit meters hoge boomboxen.

Onderzoekster Mi Li: „Deze vrouwen neem je hun hobby niet zonder verzet af. Ik snap dat de overheid de sociale spanningen die zijn ontstaan als gevolg van de lawaaioverlast wil wegnemen, maar niet op deze manier.”

En: „Deze vrouwen werkten tot in de jaren ’90 in de staatsfabrieken en werden als gevolg van de markthervormingen ontslagen. Zij hebben, nu ook het kind het huis uit is, veel tijd en weinig geld. Zij willen hun gezondheid op peil houden en er zijn maar weinig goede en betaalbare voorzieningen voor hen.”

Tijdens haar onderzoek tussen 2011 en eind 2014 ontdekten zij dat „dama’s” veel meer doen dan alleen maar dansen. „Zij maken collectieve reisjes, investeren in vastgoed, kopen gezamenlijk bitcoins en goud. Zij voelen zich veilig in groepen, waarin zij altijd geleefd hebben. Vroeger gingen zij, als zij lid waren van de jeugdbeweging, samen naar de politieke campagne-bijeenkomsten, velen waren lid van Mao’s rode garde. Zij begrijpen ook weinig van het individualisme van hun dochters en kleindochters die weer niets snappen van al dat collectivistische gedoe”, vertelt Mi Li.

Volgens The Wall Street Journal kochten Chinese vrouwen- en familiecollectieven in 2013, toen de goudprijs inzakte, in korte tijd 300 ton goud ter waarde van 15 miljard dollar. Vriendinnengroepen spelen volgens een Shanghaise zakenkrant ook een grote rol in de Chinese beurshausse.

Dansliefhebsters Wang Miao en He Ye in Shanghai niet uitgezonderd. Zij deden mee aan de goudrush van een paar jaar geleden en nu houden zij op hun goedkope smartphones hun spaarrekeningen en de spectaculair stijgende koersen van de Shanghai beurs scherp in de gaten. Gokken doen zij met zichtbaar plezier. Wang Miao wijst lachend naar haar vriendin en zegt plagend : „Ik kan tijdens het dansen aan haar zien als haar aandelen stijgen; dan kan zij het tempo veel beter volgen dan als haar aandelen dalen.” Niet verwonderlijk dat He Ye op een zwoele juni-avond onvermoeibaar was.