Beschikbaarheid dure medicijnen in gevaar

Onderzoek NZa Risico van patiëntenselectie ligt op de loer.

De beschikbaarheid van dure medicijnen dreigt voor patiënten in de knel te komen, omdat de Nederlandse samenleving de kosten ervoor steeds moeilijker kan opbrengen. Dit schrijft de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) in een onderzoek naar de toegankelijkheid en betaalbaarheid van medicijnen in de specialistische zorg.

Minister Schippers (Zorg, VVD) heeft het rapport aangevraagd nadat vorig jaar zomer grote zorgen waren ontstaan over de mogelijkheid om patiënten dure kankermedicatie toe te dienen. KWF Kankerbestrijding publiceerde destijds een rapport waarin oncologen pleitten voor een kostenplafond bij kankerbehandelingen, omdat de medicatie te duur dreigde te worden. Volgens de KWF-onderzoekers moet het stoppen met een behandeling geen taboe meer zijn als de duur van de levensverlenging niet opweegt tegen de kosten.

De NZa schrijft in haar rapport dat er „een reële kans” is dat patiënten in de toekomst geen gebruik meer kunnen maken van dure medicatie. Er komen steeds meer dure medicijnen op de markt en de uitgaven aan medicijnen, voor bijvoorbeeld patiënten met kanker of een (dodelijke) stofwisselingsziekte, stijgen sneller dan met de 1 procent die de zorgsector heeft afgesproken met de overheid.

De zorgwaakhond heeft „signalen” gekregen dat nu al zorg wordt onthouden aan patiënten omdat hun medicatie te duur wordt bevonden, maar stelt dat er geen cijfers of bewijzen zijn gevonden om die claim te onderbouwen. Programmamanager Cornelis Jan Diepeveen van de NZa: „Maar risico’s zoals patiëntenselectie of postcodegeneeskunde liggen op de loer.”

Farmaceuten hebben bij de prijsbe-paling van een geneesmiddel een enorme machtspositie, schrijft de NZa. Diepeveen: „Dat lijkt soms te verlopen volgens het principe: wat de gek ervoor geeft.” De overheid heeft wel instrumenten om de prijzen van dure medicatie te drukken, maar zet deze niet altijd effectief in. Farmaceuten vinden „mazen in de wet” om overheidsbemoeienis te omzeilen.

Als voorbeeld geeft de NZa de maximumprijs die de overheid vaststelt voor medicijnen. Dat gebeurt op basis van prijslijsten in de ons omringende landen. Als farmaceuten een hogere prijs vragen dan het vastgestelde maximum, kan de overheid de fabrikant wettelijk dwingen de prijs te verlagen. Maar farmaceuten kunnen om deze maximumprijs heen door hun medicatie niet op de lijst te zetten.