Wat gebeurde er gisteren? Is dit het werk van Islamitische Staat? Frankrijk Tunesië Koeweit

In Frankrijk werd een man onthoofd, in Koeweit bracht een zelfmoordterrorist zich tot ontploffing, in Tunesië werden ten minste 37 mensen gedood. De vraag is: is er een verband tussen die aanslagen?

Foto Laurent Cipriani/AP

Houden de drie bloedige aanslagen van gisteren in Frankrijk, Koeweit en Tunesië verband met elkaar? Ze vielen ongeveer samen, maar er worden dezer dagen elke dag heel veel aanslagen gepleegd. Alleen trekken die minder de aandacht. Twee ervan, die in Koeweit en Frankrijk, zijn respectievelijk geclaimd door, of hebben sporen van Islamitische Staat. Dat wil nog niet zeggen dat een centraal brein ertoe opdracht heeft gegeven zoals dat vanaf de jaren negentig door Al-Qaeda werd gedaan. Hoe dan ook zijn claims geen betrouwbare aanwijzing van daderschap: iedereen kan een boodschap sturen dat hij verantwoordelijk is.

Het is wel zo dat Islamitische Staat zijn volgelingen heeft opgeroepen tijdens de huidige islamitische vastenmaand ramadan de aanslagen op te voeren op ongelovigen, op shi’ieten en op sunnieten die IS niet steunen. De ramadan is van oudsher voor radicale moslims een tijd om te strijden voor God: de profeet Mohammed boekte zijn eerste grote overwinning in de slag bij Badr in het jaar 624, gedurende de ramadan. IS-woordvoerder Al-Adnani riep de jihadisten afgelopen dinsdag op de vastenmaand te veranderen in een „ramp voor de ongelovigen [...] shi’ieten en afvallige moslims”.

In elk geval was de manier van doen gisteren in alle drie gevallen verschillend:

1. Twee mannen probeerden in hun auto een explosie te veroorzaken in een Amerikaanse fabriek ten zuidoosten van Lyon. Het slachtoffer bleek de baas van de dader. Er werd een IS-vlag gevonden.

2. Een zelfmoordterrorist bracht zich rond het middaguur tot ontploffing in de shi’itische moskee in Koeweit. Een IS-filiaal, IS-in-de-provincie-Nejd, eiste de verantwoordelijkheid op voor de aanslag op „de Tempel van de afwijzers” (van de islam), zoals IS de tempel noemde.

3. Ongeveer tegelijkertijd opende een man het vuur op toeristen op het strand van twee populaire hotels in de Tunesische badplaats Sousse. Voor deze aanslag had gistermiddag nog geen organisatie de verantwoordelijkheid opgeëist.

De aanslagen in Koeweit en Tunesië herinnerden aan soortgelijke recente terreuracties. Op 22 en 29 mei werden zelfmoordaanslagen gepleegd op shi’itische moskeeën in respectievelijk Qatif en Dammam in het overwegend shi’itische oosten van Saoedi-Arabië. Deze werden net als in Koeweit geclaimd door IS-in-de-provincie-Nejd. Nejd is het extreem- sunnitische hartland van Saoedi-Arabië.

De schietpartij in Sousse deed denken aan de aanslag bij het Bardo-museum in Tunis op 18 maart, waarbij veel toeristen omkwamen. IS claimde ook deze aanslag.

Als er al verband is tussen de drie aanslagen van gisteren, dan is dat te vinden in de oproep van IS-woordvoerder Al-Adnani tot het plegen van aanslagen tijdens de Ramadan. Van centrale coördinatie lijkt geen sprake.