Terreur in drie landen na IS-oproep tot ‘rampmaand voor ongelovigen’

De oproep tot aanslagen tijdens de ramadan lijkt effect te hebben. Er zou geen sprake zijn van centrale coördinatie.

Moskeegangers in Koeweit na de aanslag.
Moskeegangers in Koeweit na de aanslag.

Houden de drie bloedige aanslagen van gisteren in Frankrijk, Koeweit en Tunesië verband met elkaar? Ze vielen ongeveer samen, maar er worden dezer dagen elke dag heel veel aanslagen gepleegd. Alleen trekken die minder de aandacht. Twee ervan, die in Koeweit en Frankrijk, zijn respectievelijk geclaimd door, of vertonen sporen van de Islamitische Staat. Maar dat wil nog niet zeggen dat een centraal brein ertoe opdracht heeft gegeven, zoals dat vanaf de jaren negentig door Al-Qaeda werd gedaan. Hoe dan ook zijn claims geen betrouwbare aanwijzing van daderschap: iedereen kan een boodschap sturen dat hij verantwoordelijk is.

Het is wel zo dat de Islamitische Staat zijn volgelingen heeft opgeroepen tijdens de huidige islamitische vastenmaand ramadan de aanslagen op te voeren op ongelovigen, op shi’ieten en op sunnieten die de IS niet steunen. De ramadan is van oudsher voor radicale moslims een tijd om te strijden voor God: de profeet Mohammed boekte zijn eerste grote overwinning in de slag bij Badr in het jaar 624, gedurende de ramadan. IS-woordvoerder Al-Adnani riep de jihadisten afgelopen dinsdag op de vastenmaand te veranderen in een „ramp voor de ongelovigen [...] shi’ieten en afvallige moslims”.

In elk geval was de manier van doen gisteren in alle drie gevallen verschillend:

1 Een man probeerde gister- ochtend in zijn auto een explosie te veroorzaken in een Amerikaanse fabriek voor industrieel gas en chemische producten ten zuidoosten van Lyon. Er viel een dode; een man die onthoofd werd gevonden. Later bleek het om de baas van de dader te gaan. Er werd ook een vlag van de Islamitische Staat gevonden.

2 Een zelfmoordterrorist bracht zich rond het middaguur tot ontploffing in de shi’itische moskee in Koeweit. Daarbij vielen 27 doden en 227 gewonden. Een IS-filiaal, de IS-slamitische Staat-in-de-provincie-Nejd, eiste de verantwoordelijkheid op voor de aanslag op „de Tempel van de afwijzers” (van de islam), zoals de IS de tempel bestempelde.

3 Ongeveer tegelijkertijd opende een man het vuur op toeristen op het strand van twee populaire hotels in de Tunesische badplaats Sousse. 37 mensen, onder wie Britse en Duitse toeristen, vonden de dood. Voor deze aanslag had gistermiddag nog geen organisatie de verantwoordelijkheid opgeëist.

De aanslagen in Koeweit en Tunesië herinnerden aan soortgelijke recente terreuracties. Op 22 en 29 mei werden zelfmoordaanslagen gepleegd op shi’itische moskeeën in respectievelijk Qatif en Dammam in het overwegend shi’itische oosten van Saoedi-Arabië. Deze aanslagen werden net als in Koeweit geclaimd door de Islamitische Staat in de provincie Nejd. Nejd is het extreem-sunnitische hartland van Saoedi-Arabië.

De schietpartij in het Tunesische Sousse deed denken aan de aanslag bij het Bardo-museum in Tunis op 18 maart, waarbij 22 doden vielen, onder wie veel buitenlandse toeristen. De Islamitische Staat claimde ook deze aanslag.

Als er al een verband is tussen de drie aanslagen van gisteren, dan is dat te vinden in de oproep van de Islamitische Staat tot het plegen van aanslagen tijdens de Ramadan. Van centrale coördinatie lijkt geen sprake.