Slimme kaarten

Niet jij, maar TomTom zit straks aan het stuur

Beeld TomTom

Het is een flauwe grap, over de automobilist die blindelings z’n navigatiesysteem volgt en zo de heg inrijdt. “U heeft uw bestemming bereikt.” Toch ziet de wereld er over een paar jaar zo uit; TomTom legt de basis voor een nieuwe digitale kaart waarmee auto’s zelfstandig kunnen rijden. Een kaart die de auto in het juiste baanvak houdt, op veilige afstand van de stoeprand en medeweggebruikers.

Je kunt met een normaal navigatiesysteem wel zien op welke weg je je bevindt, maar niet wáár precies op de weg. En dat is wel nodig als we ons willen laten rijden of assisteren door de auto.

Met een gerust hart achter het stuur

Een gewoon GPS-systeem werkt op 5 meter nauwkeurig (op hogere snelheid is het 20 tot 30 meter). TomToms nieuwe high definition map kan de positie van de auto tot op de decimeter bepalen. De weg verandert van één simpele lijn in een gedetailleerd 3D-plaatje. Samen met de radarsensoren en camera’s aan boord van de auto levert dat genoeg data op om met een gerust hart de handen van het stuur te nemen.

Waarom willen we ook alweer zelfrijdende auto’s? Ze maken minder ongelukken, worden efficiënter bestuurd en benut. Het is nog toekomstmuziek, toch maken autofabrikanten er haast mee nu grote Amerikaanse technologiebedrijven als Apple, Google en Uber aan autonoom rijdende voertuigen werken. Google is net begonnen zijn stuurloze taxi’s in het openbaar te testen.

Het gevolg van die ontwikkeling: digitale kaarten – onmisbare ingrediënten voor de robotauto - staan volop in de belangstelling. TomTom profiteert daarvan. De afgelopen zes maanden verdubbelde de beurswaarde van het Nederlandse navigatiebedrijf tot 2,3 miljard euro. De koers wordt nog eens opgejaagd omdat TomToms belangrijkste concurrent, Nokia’s kaartendienst Here, te koop staat. Uber zou 3 miljard dollar voor Here willen betalen. Een consortium van Duitse autofabrikanten wil dat overbieden met 4 miljard om te voorkomen dat essentiële kennis weglekt naar Silicon Valley.

TomTom staat zelf ook in de belangstelling. De Süddeutsche Zeitung meldde onlangs dat Audi, BMW en Mercedes serieuze interesse hebben om TomTom over te nemen. Dat zou een afleidingsmanoeuvre kunnen zijn. De reactie van TomTom-topman Harold Goddijn is kort maar krachtig: “Geen commentaar.”

TomTom is klaar voor de zelfrijdende auto

Wat Goddijn wel wil vertellen is dat TomTom klaar is voor de zelfrijdende auto. Afgelopen jaren ontwikkelde zijn bedrijf nieuwe software waarmee kaartupdates sneller doorgevoerd kunnen worden – niet meer om de drie maanden maar binnen enkele uren of dagen. Het systeem kan veel meer data verwerken, zoals informatie van camera’s en sensoren aan boord van de auto’s die actuele wegopstoppingen en snelheidswijzigingen doorgeven.

Met een auto die veel weg heeft van de Google Streetview-auto’s brengt TomTom het Europese wegennet in hoge resolutie in kaart. Op het dak: een snel ronddraaiende lasersensor die afstanden meet, een 360 graden-camera en enkele satellietontvangers. Op de achterbank verwerken een paar computers de datastroom.

Dat is een mooi voorbeeld van de technologische vooruitgang, zegt Hervé Clauss, verantwoordelijk voor het bronmateriaal van de TomTom-kaarten. “Vroeger hadden we nog een grote camper nodig om alle apparatuur te vervoeren, nu past het in een personenauto.”

 

Auto’s zouden ook zelfstandig kunnen rijden op data van eigen sensoren, maar dat gaat wat schokkerig. Met een hoge resolutie-kaart kunnen ze beter vooruit kijken en inspelen op de verkeersstroom. De kaart dient dan als een extra sensor.

Veel overeenkomsten met Google

Net als Google digitaliseert TomTom de fysieke wereld. Een nieuwe technologie van TomTom, RoadDNA, lijkt wel wat op Google Streetview: het is een 3D-patroon gebaseerd op gebouwen en bomen die langs de weg staan. Niet herkenbaar voor het menselijk oog maar voldoende referentie voor de auto om zijn positie te kunnen vinden, ook als er even geen GPS-signaal voorhanden is.

Nog een overkomst met Google: TomTom verwerkt aanwijzingen van gebruikers om de kaart te verbeteren. Pieter Gillegot-Vergauwen, een van de kaartexperts van TomTom: “Google vertrouwt vrijwel volledig op de wisdom of the crowd. Dat doen wij beter, we controleren alle aanpassingen zelf, onder meer via 1.300 medewerkers in India. Die aanpak levert meer betrouwbare kaarten op.”

Om die eenvoudige pijl op je navigatiesysteem te tonen worden op de achtergrond complexe berekeningen aan de hand van data uitgevoerd. Probe data, is de term die ze er bij TomTom voor gebruiken. Die geanonimiseerde verkeersdata zijn afkomstig van de eigenaren van een navigatiekastje en iPhone-bezitters die Apple Maps (gebouwd op een TomTom-kaart) gebruiken. “We waren al een big data-bedrijf lang voordat dat woord in de mode kwam”, zegt Gillegot-Vergauwen. TomTom heeft zijn eigen datacentra, aangevuld met extra capactiteit van Amazon-servers.

Slimme aankoop

De basiskaart is ruim 1,3 petabyte groot (1 petabyte is duizend terabyte) en zal alleen maar groeien naarmate er meer en rijkere informatie van sensoren en camera’s uit auto’s toegevoegd wordt. Kijk ook niet raar op als er een TomTom-navigatiekastje met camera op de markt komt, om de snelheidsborden langs de weg te ‘lezen’.

TomToms omzet uit navigatiekastjes krimpt echter al jaren – het is de digitale kaart voor de smart car die voor groei moet zorgen. Goddijn had een vooruitziende blik toen hij in 2008 de Belgische kaartenbouwer Teleatlas overnam. De aankoop van 2,9 miljard euro en de bijbehorende schuldenlast deed het bedrijf bijna de das om. Geduld loont: het voormalige TeleAtlas geeft TomTom nu een duw in de rug.