Frankrijk weer in angst na onthoofding

Frankrijk is opgeschrikt door een aanslag namens IS. Het gruwelijke karakter ervan maakt de impact eens zo groot.

Foto EPA/MOHAMED MESSARA

Opnieuw een aanslag. Nadat Frankrijk na de bloedbaden in januari in Parijs net in iets rustiger vaarwater beland leek te zijn, is even buiten Lyon de angst voor terreur in alle hevigheid terug. Net als in januari roept de regering van president François Hollande op tot „eenheid” en „oplettendheid”.

De baas van een transportbedrijf (54) is vrijdagochtend door een van zijn medewerkers onthoofd op een industrieterrein in het plaatsje Saint-Quentin-Fallavier. Het hoofd werd teruggevonden op de spijlen van het hek van de plaatselijke vestiging van het Amerikaanse bedrijf Air Products, dat industriegassen en specialistische chemicaliën produceert. Ernaast hing een vlag die lijkt op die van terreurorganisatie Islamitische Staat. Arabische teksten die op het hoofd en de romp van het slachtoffer waren gekalkt, moeten volgens de Franse minister van Binnenlandse Zaken Bernard Cazeneuve nog worden geanalyseerd, maar lijken te wijzen op een vooropgezet terreurplan.

Met gasflessen heeft de ter plekke gearresteerde verdachte, de 35-jarige Yassin Salhi, volgens de in de haast uit Brussel teruggekeerde president Hollande gepoogd een grote „explosie” te veroorzaken, mogelijk een zelfmoordaanslag. „De intentie laat geen ruimte voor twijfel”, aldus Hollande. Maar hoewel de knal tot in de wijde omtrek te horen was, bleef de impact beperkt. Twee mensen raakten lichtgewond.

De schok is niettemin groot. Oppositiepolitici, het populistische Front National voorop, vragen zich af of sinds de aanslagen in januari wel voldoende is gedaan om de veiligheid van de Fransen te verbeteren. Oud-president Nicolas Sarkozy vroeg de regering „lessen te trekken” uit deze aanslag en het veiligheidsniveau te „verhogen”.

Terwijl in de regio Parijs nog altijd 7.000 militairen op de been zijn om kwetsbare plaatsen te bewaken, is nu ook in de regio Rhône-Alpes, rond Lyon, de terreurdreiging voor drie dagen naar het allerhoogste niveau opgeschroefd. In het bijzonder zullen fabrieken waar met explosief materiaal gewerkt wordt, extra worden bewaakt, zei Hollande.

Cazeneuve benadrukte vanaf zijn eerste verklaring het belang van de onlangs ondanks maatschappelijk verzet uitgebreide bevoegdheden capaciteit van de inlichtingendiensten.

Maar opnieuw zullen de Franse diensten de vraag krijgen hoe het kan dat de verdachte vanwege zijn radicalisering wel ‘een bekende’ is, maar blijkbaar niet meer in de gaten werd gehouden. Salhi werd door de diensten niet meer als acuut gevaar beschouwd, net als de verantwoordelijken voor de aanslagen in januari bij het tijdschrift Charlie Hebdo en bij een kosjere supermarkt, en net als in 2012 de ‘scootermoordenaar’ in Toulouse.

Tien jaar geleden is hij enige tijd gevolgd omdat hij contacten zou hebben met radicale islamistische groepen in Lyon. Hij heeft geen strafblad, zei minister van Binnenlandse Zaken Bernard Cazeneuve gisteren, maar had in die jaren in de politieregisters wel de aantekening ‘S’ achter zijn naam, die oproept tot extra oplettendheid bij veiligheidsdiensten. Naar schatting 5.000 Fransen, vooral activisten en criminelen, hebben zo’n ‘S’.

Tussen 2011 en 2014 is de vader van drie kinderen opnieuw in de gaten gehouden, toen hij in kringen van salafisten in Lyon verkeerde, zei procureur Francois Molins van het Parijse terrorismeparket gisteravond.

Zijn vrouw, die gisteren in een voorstad van Lyon ook werd aangehouden, zei niettemin tegen de radiozender Europe 1 dat ze verrast was door wat vrijdag is gebeurd. „We zijn gewone moslims. We doen aan de ramadan. (...) We hebben een gewoon familieleven. Hij gaat naar zijn werk, en hij komt terug.” Het enige opmerkelijke was volgens haar dat Salhi vrijdag niet tussen de middag was thuisgekomen, zoals gewoonlijk. Behalve het echtpaar Salhi, zijn ook een zus van de verdachte en nog een vierde persoon gearresteerd, zei Molins.

Hoewel de gendarmerie vrijdagmiddag het grootste deel van het bedrijventerrein potdicht houdt, komen nieuwsgierigen uit de buurt een kijkje nemen. „Dit is totaal bizar”, zegt Amar. „Er gebeurt hier nooit iets.” Een vriend arriveert op de fiets en begint een tirade over „idioten die de islam kapot maken”. Hij is ambulancebroeder, maar had een dagje vrij. „Dit zijn taferelen”, zegt hij, „waarvoor je in Frankrijk tweehonderd jaar terug moet.” Op het fabrieksterrein is een mes gevonden, verklaarde procureur Molins niet veel later.