Elke zes maanden verandert ze weer

FKA Twigs verkent telkens nieuwe gebieden. Of het nu gaat om dans, kleding of muziek. En ze laat zich vooral niet in één hokje duwen. Dit weekend is ze één van de sterren op popfestival Down The Rabbit Hole.

Foto MARCIN OBARA/EPA

Zangeres Tahliah Debrett Barnett komt het restaurant binnen met een grote tas aan haar schouder en een acteur in haar kielzog. In de tas zitten nieuwe gymschoenen, de acteur is meisjesidool Robert Pattinson van de vampierfilms Twilight, inmiddels haar verloofde. Met muts en zonnebril lukt het hem om herkenning te voorkomen. Tahliah Debrett Barnett, alias FKA Twigs, heeft nog geen vermomming nodig.

Toch heeft de Britse zangeres het afgelopen jaar razendsnel een reputatie opgebouwd. De nu 27-jarige FKA Twigs, oftewel ‘formerly known as twigs’ (naar haar gewoonte haar vingers te laten knakken als takjes), verkent nieuwe gebieden – of het nu gaat om dans, kleding, video, fotografie of muziek. Barnett exploreert haar eigen duistere universum. Dat duister is te zien in sensuele clips, waarin zwart latex, leer, donkere olie en zwiepende haardossen samenvloeien in kronkelende vormen. Het is ook te horen in haar muziek. De nummers op haar vorige zomer verschenen debuut LP1 zijn koelbloedig maar elegant, opgebouwd uit schurende klankbrokken en een enkel melodisch patroon. De zich traag ontvouwende fragmenten en Barnetts hoge smachtende stem, creëren een verleidelijk effect, zoals in ‘Papi Pacify’ en ‘Water Me’. Uit de nummers spreekt ontheemding en verlangen naar menselijk contact.

Als zangeres bekommert Barnett zich om ieder aspect van haar imago. Door die toewijding en haar creatieve onverzettelijkheid is ze vergelijkbaar met Björk of Madonna. Haar uitingen kregen al de nodige waardering: van een nominatie voor de Mercury Prize voor LP1, tot foto-series in toonaangevende modebladen en de opdracht om een reeks eigen video’s te maken voor het binnenkort te houden, gerenommeerde Manchester International Festival, waar collega’s als Antony en Damon Albarn haar voorgingen bij speciale projecten.

Niet verlegen, maar gereserveerd

Vandaag in Amsterdam draagt Barnett een schooljufbril, het haar staat in stijve vlechtjes van haar hoofd. Ze is tenger en klein, heeft een zachte stem. Maar schijn bedriegt. Het postuur is getraind, de stem kan scherp uithalen. Wie wil doordringen in haar creatieve achtergrond, ontlokt een pinnig zuchtje en snedig antwoord.

Ze wrijft over haar knie. Hij is geblesseerd door te lang stilzitten tijdens een treinreis. „Vandaar die nieuwe schoenen”, ze wijst naar haar tas.

Op de hoes van LP1 staat een verlegen Barnett met grote ogen en rode wangen, afgebeeld door kunstenaar Jesse Kanda. Maar dat beeld, zegt ze, is achterhaald. Ze zou zichzelf nu niet schuchter noemen. „Vroeger wel. Het afgelopen jaar is mijn zelfbeeld veranderd: ik ben niet verlegen, ik ben gereserveerd. Ik zou hier moeiteloos een half uur met jou kunnen zitten en m’n mond houden. Gewoon, omdat ik niet de behoefte heb mijn persoonlijke kwesties met anderen te delen.”

Ze praat zacht, maar fel. „Ik ben afstandelijk. Ik hoef niet zo nodig samen te werken met al die mensen die zich het afgelopen jaar kwamen melden. Ik hoef geen kort broekje aan te trekken en met mijn billen te schudden, ook al doet iedereen het en is het vast heel leuk. Dat soort vermaak sla ik over. Ik volg mijn eigen weg.”

We hebben het over haar persoonlijke ontwikkeling en ze spuwt plotseling vuur. „Of ik nou zus ben, of zo, wat zegt het nou eigenlijk? Ik verander elke zes maanden. Ik ben zevenentwintig! Dan hoor je dat te doen: transformeren, veranderen. Daarom wil ik niet in definitieve termen over mezelf praten. Ik wil de ene dag dit kunnen zeggen en de volgende dag compleet iets anders.”

Ze is even stil. Over haar bril kijkt ze naar de tafel. Dan neemt ze een slok groene thee. Dat is goed voor haar keel, zegt ze. We praten over haar stem. Barnett zingt opzettelijk hees en hoog, wat een kwetsbaar effect geeft. Ze heeft lang gezocht naar een ‘eigen’ stem, zegt ze. „Als je veel luistert naar Blondie, klinkt je stem al snel als Blondie. Als je veel Kate Bush hoort, zing je als Kate Bush. Ik zing sinds ik klein was, mijn moeder liet me zingen op verjaardagen en familiefeestjes. Maar toen ik zangeres wilde worden, duurde het even voordat ik klonk als mezelf. Tot twee jaar geleden. Toen ik deze muziek begon te maken, ontdekte ik dat dit mijn stem moest zijn.”

Eerst maakte ze naam als danseres

Het was niet vanzelfsprekend dat Barnett zangeres werd. Ze maakte naam rond haar twintigste, als flamboyant danseres in videoclips van bekende artiesten als Kylie Minogue en Jesse J.

In de clips en bij haar liveoptredens is nu te zien hoe uitzonderlijk ze beweegt. Ze kan het bovendien tegelijk: zingen en draaien, een achterwaartse flikflak, vallen, opstaan.

Zo uit Barnett zich niet alleen met woorden. Ook haar lichaamsbeweging heeft betekenis. In de clip van ‘Pendulum’ werden haarstrengen gebruikt als boeien, haar lichaam wrikt en friemelt om los te komen. Nu zegt ze: „Dat was de verbeelding van een strijd. De strijd om los te komen van je eigen onzekerheden, alles wat je tegenhoudt bij wat je eigenlijk echt wilt doen. Dat haar, mijn eigen haar, is als ketenen. Net zoals mijn gedachten me kunnen ketenen.”

Voor Barnett lag de bevrijding in de stap die ze ongeveer twee jaar geleden zette: van danseres voor anderen, naar zelf muziek maken. „Achteraf lijkt het alsof alles altijd in deze richting wees. Een toenmalig vriendje werkte in een jeugdhonk waar ik kon optreden; iemand die ik op straat tegenkwam, leerde me het muzikale computerprogramma Ableton. Geluk? Zo noem ik het niet. Ik heb me kapotgewerkt.”