Voorlichters schaden politiek als open ideeënstrijd

Illustratie Ruben L. Oppenheimer

Helder en onwaarachtig gaan door Haagse ‘message control’ hand in hand. Dat maakt van interviews advertenties, ziet politiek redacteur Tom-Jan Meeus.

Drie jaar geleden kwam ik na een correspondentschap in de VS terug op het Binnenhof. Als ik me afvraag wat de voornaamste ontwikkeling is die ik in Den Haag zag, is het dat de politiek steeds meer trekken vertoont van reclame. Dat is, geloof ik, niet het gevolg van weloverwogen beslissingen. Dit soort ontwikkelingen komt intuïtief op gang, er worden ook allerlei grappige fouten bij gemaakt – maar toch: de trend is er, een trend met consequenties.

Net als de reclame draait politiek tegenwoordig primair om message control. Steeds dezelfde boodschap, gebracht door steeds hetzelfde gezicht – alles om optimaal herkenbaar voor de kiezer te zijn. De SP is sociaal bij monde van Roemer. De PVV tegen de islam via Wilders. D66 wil hervormen met Pechtold. Formatjes waarmee de complicaties en onvoorspelbaarheden van politiek worden versimpeld tot één thema, één gezicht en één mentaliteit. En waarin klare taal onder alle omstandigheden vereist is.

De trend is zo wijdverbreid dat een van de meest vakbekwame politici die deze stad kent, Henk Kamp, laatst vreemd in het nieuws kwam. Kamps voorlichter vergeleek interviews met zijn minister – letterlijk – met het plaatsen van een advertentie. Dit nadat een noordelijke journalist merkte dat Kamp steeds voor maar enkele media beschikbaar was als hij Groningen bezocht i.v.m. de aardbevingen. De woordvoerder zei daarover – ik citeer De Nieuwe Reporter: „Wij hebben een kernboodschap uit te dragen en als we vrezen dat die vertroebeld raakt door vragen die niet direct met het onderwerp te maken hebben, dan krijgen die media geen uitnodiging.” Dus de message control gaat nu zover dat de journalist er zich op voorhand bij moet neerleggen. Anders mag hij niets vragen.

Lees verder (€)

Tom-Jan Meeus is politiek redacteur van NRC en auteur van De Grote Amerikashow en Obama Obama.