Opnieuw een klap voor Tunesië

De toeristen lagen vandaag te zonnen op het strand van het plaatsje Sousse toen een schutter het vuur opende. Het is nog onduidelijk wie hij is, wel weet justitie dat hij contact heeft met extremisten, en hij zal niet de enige zijn. Geen land telt zoveel jongeren die voor IS naar Syrië en Irak zijn gereisd.

Tunesische ambulancemedewerkers staan naast het lichaam van een slachtoffer bij het zwembad van het resort waar de aanslag plaatsvond. Foto AFP / Fethi Belaid
Tunesische ambulancemedewerkers staan naast het lichaam van een slachtoffer bij het zwembad van het resort waar de aanslag plaatsvond. Foto AFP / Fethi Belaid

Een gewapende man heeft vandaag in Tunesië een bloedbad aangericht onder toeristen. Het is de tweede keer dit jaar dat het land door een grote terroristische aanslag wordt getroffen. Op het strand en in een hotel in de badplaats Sousse schoot de man ten minste 37 mensen dood; 36 anderen raakten gewond. Onder de slachtoffers bevinden zich Belgen en Britten.

Tijdens een treffen met de politie kwam de aanvaller om het leven. Aanvankelijk leek er sprake te zijn van een mededader, maar het Tunesische ministerie van Binnenlandse Zaken sprak dit later tegen. De schutter naderde Hotel Imperial vanaf het strand en opende daar volgens een woordvoerder van de regering het vuur met een kalasjnikov op zonnebadende mensen. Daarna zette hij koers naar het zwembad van het hotel, waar hij eveneens slachtoffers maakte.

Veel toeristen vluchtten in paniek naar hun kamers. Eerst dachten sommige strandgasten dat het om vuurwerk ging. „Maar het was al snel duidelijk dat het ging om vuurwapens die werden afgeschoten en mensen begonnen te schreeuwen en weg te rennen”, aldus de Britse toerist Steve Johnson tegenover de BBC.

In maart van dit jaar voerden islamitische terroristen al een aanslag uit op het Bardo-museum in de hoofdstad Tunis, een geliefde bestemming van veel buitenlanders die het land bezoeken. Toen kwamen 21 mensen om het leven.

Geen bekende van justitie

Het is nog niet duidelijk wie er achter de aanslag van vandaag zat. Volgens de politie was de schutter afkomstig uit de Tunesische stad Kairouan maar ging het niet om een bekende van justitie. Wel zei een regeringsfunctionaris later dat „hij zeker contact had met extremisten”.

Opmerkelijk was dat de aanslag van vandaag plaatshad tijdens de ramadan. Leiders van Islamitische Staat (IS) in Syrië en Irak hadden eerder deze week in een videoboodschap opgeroepen juist tijdens de islamitische vastenmaand hun aanvallen op te voeren. Het is bovendien bekend dat veel fundamentalisten een diepe verachting koesteren voor de huns inziens decadente westerse cultuur, met veel bloot aan het strand en bij het zwembad, dikwijls in combinatie met alcoholische dranken. Sousse, dat ook veel nachtclubs kent en in het algemeen een zeer seculiere indruk maakt, geldt in hun ogen dan ook als een verdorven plaats.

Het relatief goed ontwikkelde Tunesië is in veel opzichten een buitenbeentje in de Arabische wereld. Het was ook de bakermat van de zogenoemde ‘Arabische Lente’, een breed gedragen stroming die in 2011 in diverse Arabische landen het vertrek eiste van lang zittende autocratische heersers en aandrong op een meer democratische samenleving. Tunesië is ook het enige land dat vier jaar later nog een democratie kan worden genoemd.

Veel werkloze jongeren

Tegelijkertijd blijft het land bijzonder kwetsbaar. Economisch gezien gaat het de laatste jaren niet goed, mede doordat de stroom Westerse toeristen door alle onrust in het Midden-Oosten en Noord-Afrika in het algemeen en de aanslag op Museum Bardo is verminderd. Overal hangen werklozen rond, met name veel jongeren.

Velen van hen zijn vatbaar voor het radicale gedachtengoed van de fundamentalisten. Geen land telt zoveel jongeren die naar Syrië en Irak zijn gereisd om zich te voegen bij de strijders van IS of andere radicale groepen: zo’n 3.000 tot 5.000. Disproportioneel veel voor een land van slechts 11 miljoen inwoners.

Inmiddels kunnen fundamentalistisch ingestelde jongeren het nog dichter bij huis zoeken: ook in het buurland Libië is IS inmiddels opgedoken.

Voor Tunesië is de nieuwe aanslag slecht nieuws. De toch al afgenomen stroom westerse toeristen slinkt er verder door. „Telkens wanneer het terrorisme oprukt, trekt het toerisme zich verder terug en wanneer het toerisme zich terugtrekt, doet ook de vrijheid een stapje terug”, waarschuwde Jean-Pierre Mas, voorzitter van een groep Franse reisbureaus. Hij noemde de aanslag tegenover het persbureau AFP „rampzalig”.

Tunesië dreigt daardoor nu, net als veel andere Arabische landen, in een vicieuze cirkel terecht te komen. Steeds meer werkloosheid leidt tot steeds meer gefrustreerde jongeren en een steeds grotere voedingsbodem voor extremisme en steeds minder stabiliteit.