Regering Zuma blijft buiten schot in rapport bloedbad mijnwerkers

Kansen voor Zuma’s beoogde opvolger Ramaphosa stijgen. Hij is volgens onderzoek niet schuldig aan gedode kompels.

Het was de huidige vicepresident van Zuid-Afrika, Cyril Ramaphosa, die bijna drie jaar geleden als bestuurslid van het Britse bedrijf Lonmin een e-mail schreef waarin hij de politie bij de platinamijnen van Marikana opriep tot „gerichte actie” om een einde te maken aan een al weken durende staking. De volgende dag werd een groep mijnwerkers voor het oog van de camera omcirkeld en opgejaagd met traangas richting een politiepeloton, dat klaarstond met machinegeweren: 34 mijnwerkers dood.

Volgens een speciale commissie die de toedracht van het bloedbad drie jaar lang onderzocht, zijn de beschuldigingen van de nabestaanden aan het adres van Ramaphosa „ongegrond”. De ex-vakbondsleider en potentiële opvolger van president Zuma zou niet hebben kunnen overzien dat de politie een „overhaaste, slecht geplande, gebrekkig geleide operatie” zou uitvoeren.

Ook andere ministers in Zuma’s kabinet treft volgens de commissie geen blaam. Zij legt de schuld bij de vakbonden, de politie ter plaatse en bij de halsstarrigheid van de mijnbestuurders, „die niet hun uiterste best” zouden hebben gedaan het gesprek aan te gaan met de stakende mijnwerkers.

Zuma presenteerde het rapport gisteren in een tv-toespraak, drie maanden nadat onderzoeksvoorzitter Farlam het aan de regering overdroeg.

Het rapport staat lang stil bij het handelen van de concurrerende vakbonden NUM en AMCU. Zij zouden geweld onder hun leden hebben aangemoedigd, of te weinig hebben gedaan hen te beschermen. Verder had het politieplan de staking te beëindigen en de mijnwerkers te ontwapenen nooit mogen worden uitgevoerd. „Het zou onmogelijk zijn om de stakers te ontwapenen en uiteen te drijven zonder een bloedbad te veroorzaken”, zei Zuma gisteren, lezend uit zijn samenvatting van de 600 pagina’s.

De commissie riep op tot gerechtelijk onderzoek naar het handelen van bepaalde agenten en een onderzoek naar het landelijke hoofd van de politie Riah Phiyega. Zij was twee maanden voor het bloedbad in Marikana aangetreden.

Ook het bestuur van Lonmin krijgt kritiek. De leiding van een van de vier grootste platinaproducenten ter wereld zou te weinig hebben gedaan het conflict over salarisverhoging op te lossen.