Nog nooit zulke harde woorden

Vijf uur spraken de EU-leiders gisteren over migratie. Over en weer vielen keiharde verwijten. En dan was er ook nog de almaar voortslepende Griekse crisis. De speech van Cameron over de Britse eisen vormde een welkom intermezzo.

Foto’s EPA

1 Renzi in fel debat met anderen over verdelen vluchtelingen

Na een lang en emotioneel debat is vannacht een akkoord bereikt over spreiding van vluchtelingen over Europa. Dat moet op vrijwillige basis gebeuren. Hoe precies, moet volgende maand worden besloten.

In eerste instantie gaat het om 40.000 vluchtelingen uit Syrië en Eritrea die nu in Italië en Griekenland zijn. De Europese Commissie wilde die te verdelen volgens criteria als het aantal inwoners van een land, het bruto binnenlands product, en eerdere inspanningen.

Dit idee van verplichte quota bleek onhaalbaar. Afgesproken is nu dat deze vluchtelingen op vrijwillige basis worden gespreid. Mede onder druk van Donald Tusk, de Poolse voorzitter van de Raad van regeringsleiders, is afgesproken dat Hongarije (waar dit jaar al 61.000 migranten binnenkwamen) en Bulgarije niet meedoen met de verdeling van deze 40.000. Het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Ierland kunnen daar ook voor kiezen; zij hebben een opt-out clausule. De regeringsleiders hebben verder toegezegd 20.000 door de VN erkende vluchtelingen die nu nog buiten Europa zijn, op te nemen.

Eerder gisteren had Martin Shultz, voorzitter van het Europees Parlement, zijn twijfel uitgesproken. „Vrijwillige of intergouvernementele modellen zijn in het verleden uitgeprobeerd en mislukt. Om dit te laten werken, moet het verplicht zijn.”

Maar veel Midden-Europese landen en Frankrijk voelden niets voor verplichte quota. De regeringsleiders hadden op het diner gisteravond vijf uur nodig om een akkoord te bereiken, en aan het einde van de avond moest de vergadering een half uur worden geschorst omdat de gemoederen zo hoog opliepen. Volgens waarnemers zei Dalia Grybauskaite, president van Litouwen, tegen de Italiaanse premier Renzi dat ze niets te maken had met de problemen van Italië. Renzi zei volgens bij het diner aanwezig diplomaten: „Als jullie niet kunnen instemmen met 40.000 vluchtelingen verdienen jullie het niet Europa genoemd te worden.”

Tusk onderstreepte vannacht dat Europa zich harder moet opstellen. „Migranten zonder een wettelijke recht om de EU binnen te komen, zullen teruggestuurd worden.”

Marc Leijendekker (Amsterdam)

2 Griekse premier Tsipras krijgt te horen: morgen is écht de deadline

Griekenland stond niet op de agenda, maar kwam toch ter sprake na een mislukte poging, eerder op de dag, om een Grieks bankroet en mogelijk vertrek uit de eurozone te voorkomen. EU-leiders hadden maar één boodschap voor premier Alexis Tsipras: zaterdag is écht de deadline. Dan moet de Griekse premier instemmen met de bezuinigingen die de EU eist in ruil voor 7,2 miljard euro noodsteun.

Morgen vergadert de Eurogroep van ministers van Financiën voor de vijfde maal in tien dagen. De Duitse bondskanselier Merkel wees op het „beslissende belang’’ van de vergadering, temeer daar Athene zonder akkoord dinsdag een IMF-rekening van 1,6 miljard euro niet kan voldoen.

De eurolanden, de Europese Centrale Bank en het IMF wezen eerder deze week een Grieks plan af, omdat het zwaar zou leunen op lastenverzwaring, en niet op daadwerkelijke bezuinigingen en hervormingen. Een eigen plan werd gisteren geamendeerd door de Grieken, wat voor de Eurogroep weer onacceptabel was.

Ste

3 Camerons toespraak over een ‘Brexit’ blijkt een welkom pauzenummer

Tien minuten kreeg David Cameron om uit te leggen wat de Britse hervormingsplannen behelzen. Daarna kreeg hij groen licht om de komende zes maanden zogenoemde ‘technical talks’ te houden, overleg over de details van die plannen. In december komt hij met een concreet voorstel.

Meer tijd had de Britse premier ook niet nodig: de afgelopen maand sprak hij zijn 27 collega’s al één voor één over zijn plannen. Hij verzekerde hen gisteren dat zijn hervormingen „een einde zullen betekenen van het wijdverspreide ongenoegen” onder de Britten met de EU. Dat is de vraag. Gisteren werd bekend dat Cameron niet meer inzet op verdragswijziging om zijn hervormingen ingevoerd te krijgen – wat hij in januari nog wel had beloofd – maar op „wettelijk bindende” beloftes. Dat viel in eigen land in sommige kringen slecht.

Naar verluidt zagen zijn Europese collega’s Camerons toespraak vooral als een welkome pauze in het debat over migratie.