Machtsstrijd in Brussel is helemaal terug

Tijdens de eurotop in Brussel lopen de emoties tussen de regeringsleiders hoog op. Is het Europees project aan het vastlopen?

Het was een magere oogst waarmee EU-leiders vannacht om drie uur met bleke, vermoeide gezichten naar buiten kwamen, na een lange en bij vlagen zeer emotionele top. Een oplossing voor de slepende Griekse crisis is er nog steeds niet; en een plan van de Europese Commissie om de acute migratieproblemen gezamenlijk aan te pakken, haalde zwaar gehavend de eindstreep. Loopt Europa vast?

De Italiaanse premier Renzi, die klaagt over te weinig Europese solidariteit met zijn door vluchtelingen overspoelde land, was woest. „Als dat jullie idee van Europa is, houd het dan maar”, snauwde hij zijn collega’s bij het diner toe. Ook voorzitter Juncker van de Europese Commissie, het dagelijkse EU-bestuur, hield zich niet in. „Europa schiet tekort in de ambities die ze zelf zegt toe te juichen.”

Aan de Commissie-voorzitter ligt het niet. De Luxemburger trad in november aan met een duidelijk doel: de oude grandeur van het door de eurocrisis dof geworden Europese project herstellen. Met een hoofdrol voor zichzelf: zijn Commissie zou ‘politieker’ worden, een beetje zoals een echte regering, en lidstaten in belangrijke dossiers tot meer Europese samenwerking, ambitie en solidariteit bewegen. Deels lukt dat: hij lanceerde een investeringsplan van 315 miljard euro dat economieën vaart moet geven en waaraan EU-leiders gisteren hun zegen gaven. Maar de grenzen van zijn macht lijken in zicht te komen.

Zijn voorstel om migranten éénmalig via verplichte quota over de EU te herhuisvesten, om Italië en Griekenland te ontlasten, haalde het gisteren niet. Leiders gingen wel akkoord met het aantal migranten dat zij volgens het Commissie-plan moeten opnemen (40.000), maar het woordje verplicht ging veel landen te ver. Voor je het weet zijn migratiequota ineens vaste prik.

Ook in Griekse crisis kreeg de Commissie deze week een reality check. Juncker profileert zich als de onverminderd optimistische bemiddelaar in de slepende onderhandelingen over 7,2 miljard euro noodsteun voor Griekenland; in zijn gedroomde Europa is het onbestaanbaar dat een land uit de eurozone dondert. Maar toen de Commissie zondagnacht via Twitter een nieuw bezuinigingsplan van Athene ,,een goede basis voor vooruitgang’’ noemde, viel dat totaal verkeerd.

De Duitse minister van Financiën Wolfgang Schaüble foeterde de volgende dag over de verwachtingen die deze tweet had geschapen. Het plan werd radicaal herschreven door de geldschieters van Griekenland. Gisteren, nadat een Eurogroep-vergadering van ministers van Financiën weer mislukte, kreeg de Griekse premier Tsipras te horen dat zijn land daarmee uiterlijk morgen moet instemmen.

De aanvaring over migratie met lidstaten, en in het bijzonder met voorzitter Donald Tusk van de Europese Raad van regeringsleiders, is voor Juncker de grootste tot nu toe. Na afloop ontkenden de twee dat ze openlijk ruzie hadden gemaakt, hoewel ingewijden het tegendeel zeggen. De lichaamstaal van beide mannen sprak boekdelen: Tusk hield Juncker wat ongemakkelijk af toen deze aanstalten maakte om de Pool te omhelzen.

Hoewel Juncker in het stof beet, maakte hij geen verslagen indruk. De lidstaten zijn nog niet van hem af. Later dit jaar komt hij met een wetsvoorstel voor een permanent EU-mechanisme voor herhuisvesting van vluchtelingen. De machtsstrijd in Brussel is weer helemaal terug.