Leerling mag docent ook cijfer geven

Leerlingenorganisatie Laks wil het al langer, de Kamer nu ook, op veel scholen gebeurt het: leerlingen beoordelen leraren.

„Wees als leraar consequent. Doe wat je zegt en zeg wat je gaat doen.” Of: „Geef niet alleen huiswerk op, maar controleer ook of het daadwerkelijk wordt gemaakt.”

Het zijn enkele van de tips die leraren van de Leon van Gelder-scholengemeenschap in Groningen (vmbo-havo-vwo) jaarlijks van hun leerlingen krijgen. Het zijn ‘verbeterpunten’, die elk jaar weer uit de leerling-enquêtes van het Leon van Gelder komen, vertelt schooldirecteur Hiltje Rookmaker.

„Hele basale tips, eigenlijk”, zegt ze. Ze maken deel uit van de zogeheten ‘360-gradenevaluaties’ die leraren krijgen van schoolleiding, medeleraren, ouders en leerlingen.

De Tweede kamer debatteerde gisteren over een beter toezicht op de kwaliteit van het voortgezet onderwijs. Een meerderheid van PvdA en VVD pleitte voor het actief betrekken van leerlingen bij de verbetering van de kwaliteit van het onderwijs. „Niet om de populariteitsprijs uit te reiken, maar om het gesprek te stimuleren over wat er in de klas gebeurt”, zei VVD-Kamerlid Karin Straus.

Leerlingen in sollicitatiecommissie

Scholen blijven vrij om de vorm van leerlingeninspraak te kiezen. Tegelijk zou de inspectie moeten gaan controleren of scholen er daadwerkelijk iets aan doen. Het is iets wat scholierenorganisatie Laks al langer bepleit. Leerlingen maken immers leraren de hele dag mee, aldus de organisatie, en kunnen als geen ander over hen oordelen.

Dat verbeteringen mogelijk en nodig zijn, bleek uit het verslag van de Onderwijsinspectie over 2011. Uit lesobservaties kwam naar voren dat één op de tien leraren geen goede instructie geeft. Eén op de vijf leraren gebruikt de lestijd niet efficiënt. De helft van de leraren is niet in staat het onderwijs af te stemmen op verschillen tussen leerlingen.

De website van het Laks biedt een overzicht van de inmiddels zeer gevarieerde praktijk van leerlingeninspraak, om hierin verbetering te brengen. Een radicale variant bestaat op de Zeister scholengemeenschap De Breul. Daar beslissen scholieren al 35 jaar mee over wie leraar mag worden op hun school. „Het blijkt nog maar al te vaak”, zegt conrector Joep Dresen, „dat sollicitanten het moeilijk vinden zich goed voor te bereiden op vragen van leerlingen. Een klassieke, veel gemaakte fout is dat de sollicitant niet de leerling, maar ons antwoord geeft op de vraag die de leerling heeft gesteld.”

Vuilspuiterij

Tientallen andere scholen hebben een minder vergaande praktijk. Leerling-enquêtes maken hier deel uit van een breder evaluatiesysteem. Voor de enquêtes biedt het Laks een standaardformulier. Een vraag: „Houdt de docent zichzelf ook aan de regels wat betreft eten, drinken, te laat komen etc?”

Lerarenvakbond AOb staat positief tegenover een grotere rol van leerlingen bij het beoordelen van leraren. Een woordvoerder ziet nog wel knelpunten bij de professionalisering van het instrument. „Strenge leraren met moeilijke lesstof komen nogal eens negatief uit de enquêtes. Vaak ten onrechte. Het blijft moeilijk om leerlingen ervan te overtuigen dat een aanpak die zij als demotiverend ervaren, soms echt niet anders kan.”

Ook komt het voor dat resultaten van leerling-enquêtes door de schoolleiding meteen in de functioneringsgesprekken worden betrokken. Niet fair, vindt de AOb. „Want leraren moeten eerst de kans krijgen kritiekpunten in hun aanpak te verwerken en hun optreden te verbeteren”, aldus de woordvoerder. Ook is hij „niet verbaasd” over praktijken waarbij enquêteformulieren met open vragen vol vuilspuiterij van leerlingen ongecensureerd aan de betrokken leerkracht worden doorgegeven, bijvoorbeeld aan het begin van de zomervakantie.