Wraakporno

Ga nog maar eens goed zoeken, Facebook

Beeld NRC Q

Hoe bewijs je dat iets er níet is? De Amsterdamse rechtbank oordeelde gisteren dat Facebook moet aantonen dat het gebruikersgegevens van de maker van een filmpje niet meer heeft. Het gaat om zogeheten wraakporno; gemaakt met toestemming, maar zonder instemming online gezet door iemand met een nep-account.

De advocaat van Facebook zegt dat het bedrijf de data al maanden geleden heeft verwijderd, en ze dus niet kán verstrekken. De rechter vindt dat Facebook dat niet aannemelijk genoeg heeft gemaakt, en nu maar moet bewijzen dat de gegevens daadwerkelijk gewist zijn.

De uitspraak kan veel gevolgen hebben voor Facebook, en ook voor andere internetbedrijven. Drie vragen.

1. Heeft Facebook de gegevens?

Hoe waarschijnlijk is het dat een bedrijf dat van alles verzamelt over zijn gebruikers, juist deze gegevens niet meer heeft? Onderdeel van het privacybeleid van Facebook is dat het informatie van verwijderde accounts permanent wist van zijn servers. De anonieme plaatser heeft zijn account in januari verwijderd, dus zijn informatie zou volgens dat beleid inderdaad weg moeten zijn.

Maar volgens de advocaat van de 21-jarige vrouw zijn er in de tijd dat het filmpje online stond meerdere meldingen gedaan bij Facebook dat de video ongepast was. “In een situatie waarin illegale inhoud online wordt gezet, moet Facebook volgens deze rechter wel degelijk bepaalde persoonlijke informatie over de plaatser bewaren. Ook al verwijdert hij later zijn account,” zegt Menno Weij, advocaat bij het in internetrecht gespecialiseerde SOLV Advocaten.

Facebook blijft er desondanks bij dat het de gegevens niet meer heeft. Maar daarmee neemt de rechter geen genoegen. “Daarbij speelt waarschijnlijk ook de houding van Facebook tijdens de zaak mee,” zegt Weij. Geen enkele Facebook-medewerker heeft tijdens het proces de moeite genomen om naar de rechtbank te komen; alles liep via de advocaten. “Dat komt nu als een boemerang terug.”

2. Wat moet Facebook nu doen?

De rechter wil dat een onafhankelijke deskundige toegang krijgt tot de servers van Facebook. Dat zal waarschijnlijk een bedrijf zijn zoals Fox-IT, dat vaker digitale opsporingszaken doet. Facebook moet nu wel erg diep in zijn servers graven.

Het is hoe dan ook pijnlijk voor Facebook: als de gegevens van de anonieme plaatser weg zijn, houdt het bedrijf zich mogelijk niet aan de Nederlandse wet. Als ze er wel zijn, houdt het bedrijf zich blijkbaar niet aan het eigen privacybeleid. “Facebook moet nu met de billen bloot,” zegt Weij.

3. En andere internetbedrijven?

Ook andere socialemediabedrijven zullen deze uitspraak met interesse volgen. Die werpt namelijk een belangrijke vraag op: wanneer is een melding van onrechtmatige inhoud zo serieus dat een internetbedrijf gegevens moet bewaren - ook als een account verwijderd is? Als bedrijven alles moeten bewaren, gaat ze dat veel extra geld kosten.

In deze zaak ging het om meldingen via de ‘rapporteerknop’ in de Facebook-app zelf. Die wordt ook vaak onterecht ingedrukt. “Het is hierdoor onduidelijker geworden wanneer informatie door sociale media van hun servers gewist mag worden,” zegt Weij.

Facebook beslist later of het in beroep gaat.