De moordenaars missen hun Xbox

Veenhuizen krijgt 242 Noorse gevangenen. Nederlandse langgestraften moesten daarom weg. Ze willen niet.

Vijf mannen zitten op een rijtje naast elkaar in de Haagse rechtszaal, de armen demonstratief over elkaar gevouwen. Soms schudden ze het hoofd, buigen naar elkaar toe en fluisteren.

Hier zitten vijf zware jongens, onder wie Fernando P. en Ischa M., die levenslang kregen voor een drievoudige moord. Ze zijn boos. In de cellen waarnaar ze onlangs werden overgeplaatst, missen ze de voorzieningen waaraan ze gewend waren. Fernando P.: „Ik ben veroordeeld om te sterven in detentie, maar mag daar blijkbaar geen menselijk leven leiden.”

Gisteren diende in Den Haag het hoger beroep in een kort geding dat langgestraften van de gevangenis Norgerhaven hebben aangespannen om overplaatsing te voorkomen. Omdat Nederland te veel cellen heeft, komen er vanaf september 242 Noorse gevangenen naar de gevangenis in het Drentse Veenhuizen. Daardoor blijven daar banen behouden. Gevolg is wel dat alle Nederlandse gevangenen weg moeten. En dat vinden de langgestraften niet terecht. Hun plek in de gevangenis, de zogeheten afdeling K, vinden ze uniek: speciaal ingericht op de wensen van mensen met een lange straf. Maar in hun kort geding oordeelde de rechter in maart dat de overplaatsing kon doorgaan.

Moestuin en vier kippen

In hoger beroep eisen zes gevangenen – van wie vijf ter zitting – nu dat de rechter dit ongedaan maakt. Ze zijn inmiddels verhuisd naar gevangenis Zuyder Bos in Heerhugowaard. Maar daar valt het gevangenisleven tegen, vertelt advocaat Hettie Cremers, die samen met haar collega Judith Serrarens de gedetineerden verdedigt. „Ze kunnen veel minder bewegen, hebben geen Xbox meer, kunnen niet skypen en mogen slechts beperkt bezoek ontvangen. Ze missen allerlei faciliteiten die ze in Veenhuizen wel tot hun beschikking hadden. En dat terwijl de rechter in maart heeft geoordeeld dat de omstandigheden van de nieuwe locatie vergelijkbaar moeten zijn met die in Veenhuizen.”

Lichtpuntjes zijn er ook. Fernando P. is samen met de Koerdische activist Hüseyin B. (levenslang wegens onder andere moord) bezig een moestuin aan te leggen, al is de tuin aanzienlijk kleiner dan in Drenthe. De gevangenen hadden in Veenhuizen de beschikking over vier kippen. Die zijn inmiddels ook overgeplaatst, maar het contact met de dieren is beperkt.

Advocaat Cremers: „Het komt erop neer dat ze door de komst van de Noren weer een gevangenisregime hebben als ieder ander, en dus niet meer gericht op mensen met een lange straf. Deze overplaatsing zorgt voor veel stress en onrust, de mentale situatie van de gevangenen is erop achteruitgegaan.”

Depressie

Landsadvocate Cécile Bitter meent dat andere gevangenissen aan alle eisen voldoen om de langgestraften op te vangen. Ze wijst er daarbij op dat in Veenhuizen al volop voorbereidingen worden getroffen voor de komst van de Noren. Dan is het dus ook praktisch lastig om de gevangenen terug te plaatsen, al zou de rechter hun gelijk geven.

De gevangenen blijven hopen dat de rechter de komst van de Noorse gevangenen blokkeert, en dat ze ‘hun’ afdeling terugkrijgen. „Wij hebben met zijn allen een succes gemaakt van afdeling K”, zegt Hüseyin B. „Het is niet in het belang van de staat om dat te vernietigen.”

Fernando P. gaat een stapje verder. „Het laatste beetje humaniteit wordt van me afgepakt. In Veenhuizen ben ik mijn depressie kwijtgeraakt, maar nu ben ik weer rusteloos. Ik wil gewoon een mens zijn, geen registratienummer.”

De uitspraak is over een maand.