Uitheemse platworm bedreigt Europese slak en regenworm

Vraatzuchtige platworm reist wereld rond dankzij internationale handel in potplanten.

Exotische platwormen zijn in opkomst in Europa, ook in Nederland. De platwormen uit onder meer Nieuw-Guinea en Zuid-Amerika, eten slakken, regenwormen en andere bodemdieren. Ze verplaatsen zich via de internationale handel in potplanten. „Tien jaar geleden bestond dit probleem niet op het Europese continent”, zegt de Franse ecoloog Jean-Lou Justine.

Minstens één soort vormt een duidelijke bedreiging voor bodemdieren: de Nieuw-Guinese platworm Platydemus manokwari, een worm met een grote eetlust voor huisjesslakken. Justine ontdekte de slak in 2013 in een tropische kas in de Franse stad Caen, en sloeg daarover al alarm. En dinsdag uitten Justine en internationale collega’s in het wetenschappelijk tijdschrift PeerJ hun zorgen over de verdere verdere verspreiding van de worm. Hij blijkt de oversteek te hebben gemaakt naar Noord- en Midden-Amerika.

Het team vond de worm in Florida en op het Caraïbische eiland Puerto Rico. De worm is 2 tot 6 centimeter lang en is berucht om zijn eetlust. Hij had zich al eerder verspreid in Zuidoost-Azië en op eilanden in de Grote Oceaan. Daar eet hij zeldzame, lokale slakken op. „De opkomst van Platydemus is een gevaar”, zegt Justine, die werkt bij het Nationaal Museum voor Natuurlijke Historie (MNHN) in Parijs. „Ik verwacht dat hij over een paar jaar overal zit. Hij kan overleven in tropische en gematigde gebieden, zolang het boven de 10 graden Celsius blijft.”

Nadat Justine vorig jaar de Franse vondst van Platydemus had gepubliceerd, zijn veel amateurs gaan zoeken. „Gelukkig is hij nergens anders gevonden dan in die kas. Hij leeft hier niet buiten.” Hij benadrukt dat andere exotische soorten platwormen zich wél in Europa verspreiden. Eerder bleven ze beperkt tot Groot-Brittannië, dat veel potplanten uit Australië en Nieuw-Zeeland importeert.

„Het neemt toe”, zegt ook Ronald Sluys van het Leidse instituut Naturalis. Hij is een internationaal bekend platwormexpert. Sluys zag recent twee nieuwe exotische platwormen ‘in het wild’ in Nederland.

Opvallend is hoe weinig bekend is van de uitheemse platwormen. Er is weinig onderzoek gedaan aan de schade aan bijvoorbeeld regenwormen. Eén van de soorten die Sluys ontdekte (in Zeeland en Zuid-Holland) heeft zelfs nog geen wetenschappelijke naam. Volgens Justine leeft in Spanje, Italië, Zwitserland en Frankrijk sinds kort ook een Zuid-Amerikaanse platworm, die regenwormen eet. Ook deze platworm is nog naamloos.