Met een grote sprong over Van Gogh

Gabriel Lester, Forced Perspective
Gabriel Lester, Forced Perspective foto Gert-Jan van Rooij

‘Ik wil iets van verre, als een vage herinnering die door de tijd zwakker is geworden”, schrijft Vincent van Gogh in december 1889 naar aanleiding van zijn schilderij met vrouwen die olijven plukken. Het zijn intrigerende woorden over het effect dat tijd heeft op waarneming van een gebeurtenis en op de herinnering van die gebeurtenis.

Voor de Nederland al lang ontgroeide, want internationaal flink aan de weg timmerende Gabriël Lester (1972) zijn die woorden inspiratiebron. Hij laat ze diep tot zich doordringen en neemt dan een enorme sprong.

Die sprong is te zien in het bescheiden, pastelgetinte videowerk Schelpenscheppers (2015) in het Van Gogh Museum, maar vooral in galerie Fons Welters. Daar heeft Lester de ruimte getransformeerd tot een schitterende, museale omgeving, waar het heden stolt, het verleden murmelend tot leven lijkt te komen, en de toekomst net buiten handbereik blijft.

Forced Perspective – Encounter of Kinds is net als Lesters zero-cinema installatie How to Act uit 1999 een ruimte waar illusies worden geboren, verworpen en weer opgeraapt, alsof het kiezels op een strand zijn. Er is geen verhaallijn in de drie ultralage resolutieschermen en de acht ‘meubelstukken’ die door de ruimte zwerven.

De extreem verpixelde schermen maken het door de kunstenaar gemaakte en gevonden filmmateriaal ongrijpbaar, maar niet ontoegankelijk. Soms doemt een gezicht op dat in tweeën splijt, een sterrenhemel gloeit aan, en achter je rug rolt een mist van oranje-roze op je af.

Het geluid is is net zo hallucinerend als de beelden. Je hoort iets wat lijkt op gekwetter van vogels, op een vliegtuig dat opstijgt, een ruimteschip dat landt. Alles is bij Lesters nieuwste installatie kunstmatig en geconstrueerd, maar toch ergens vaag herkenbaar, als in een droom waaruit je net ontwaakt.