Wat klopt er van de ‘labbekak’-uitspraken van Hans de Boer?

Foto ANP

Nederlanders en immigranten in de bijstand zijn “labbekakken” van wie driekwart gewoon aan het werk moet. In het universum van VNO-NCW-voorzitter Hans de Boer zeg je dit gewoon in een interview. Gisteren zei hij het in de Volkskrant, en voegde toe:

“Gewoon asperges steken, in het zonnetje, met de radio aan? Wat is daar fout aan?”

Het is niet de eerste keer voor de voorzitter van de werkgeversorganisatie. De Boer, zoon van een Friese postkantoorhouder, selfmade ondernemer en miljonair en Curaçao-liefhebber, houdt wel van “een beetje prik in de cola”.

9 opvallende uitspraken van Hans de Boer in het afgelopen jaar:

Dit keer hadden zijn uitspraken gevolgen: premier Rutte noemde het “totaal ongepast”. Minister Asscher tweette:

Twitter avatar LodewijkA Lodewijk Asscher Uitschelden werklozen en daar trots op zijn. Deze tijd vraagt om uitgestoken hand in plaats van middelvinger. #labbekak #scheldenisnietFries

FNV-voorzitter Ton Heerts vond het “voorbij het fatsoenlijke” – en De Boer bood excuses aan. NRC Q checkt vijf uitspraken uit het geruchtmakende interview.

En, klopt het?

1. Nederland telt bijna 700.000 werklozen in de ww en 500.000 in de bijstand.
Dat is een flinke overschatting. In mei hadden ruim 416.000 mensen een ww-uitkering, volgens uitkeringsinstantie UWV. In maart telde het CBS ruim 424.000 bijstandontvangers.

2. Driekwart van de bijstandsgerechtigden zijn labbekakken.
Van Dale omschrijft het woord ‘labbekak’ als lafaard, maar De Boer doelde op werkschuwe “bijstandsgenieters”. Nederland telde in maart ruim 424.000 bijstandsuitkeringen: in theorie gaat het dus om zo’n 306.000 labbekakken. Veel gericht onderzoek is er niet en de cijfers verschillen. Ongeveer de helft van de mensen in de bijstand ervaart “drang en dwang” om te solliciteren, rapporteerde de inspectie Werk en Inkomen eind 2011.

Maar Hoff en Van Echtelt concludeerden in 2008 weer dat 90 procent van de werklozen een betaalde baan wil, wat in 2010 werd bevestigd door het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP). Het CBS telde in 2013 bijna 3.000 ‘ontmoedigden’ in de bijstand en 56.000 in de WW: mensen die niet meer actief solliciteren omdat ze weinig hoop op resultaat hebben.

3. Een 23-jarige lerares op een vmbo-school in Rotterdam-Zuid verdient 1.700 euro netto: 600 euro mínder dan een even oude vrouw met 1 of 2 kinderen die voor haar bijstandsuitkering een middagje per week moet werken op dezelfde school.
Het inkomen van de lerares van 1.700 euro klopt. Een docente zonder vlieguren verdient in de laagste cao-schaal 1.824 euro netto voor een volle werkweek. “Maar bijna niemand werkt full time”, zegt een woordvoerder van de Algemene Onderwijsbond. “Het is geen vetpot.”

Het inkomen van de moeder in de bijstand van 2.300 euro is een raadsel. Een alleenstaande ouder krijgt volgens de gemeente Rotterdam ongeveer 70 procent van het minimumloon: 961 euro. Met kindgebonden budget voor twee kinderen zou daar 152 euro per maand bijkomen: in totaal 1.113 euro. Met een tegenprestatie voor de uitkering, zoals een middagje op een school werken, verdient een bijstandgerechtigde niets. Los van zorg- en huurtoeslag en heffingskortingen zit in het verhaal van De Boer dus een gat van 1.187 euro.

4. Van alle Somaliërs die tien jaar of langer in Nederland verblijven zit de helft in de bijstand en heeft maar zo’n 20 procent werk.
Er zijn ruim 37.000 Somaliërs in Nederland. Volgens het Jaarrapport Integratie (2014) van het Centraal Bureau voor de Statistiek zat ruim 40 procent van de Somaliërs die langer dan 9 jaar in Nederland was in de bijstand. Dat is niet de helft, zoals De Boer zei, maar nog altijd veel. Van diezelfde groep heeft bijna 40 procent werk als werknemer of als zelfstandige: dat is twee keer zoveel als De Boer beweerde.

5. Premier Rutte belt Hans de Boer elke zaterdagochtend terwijl hij boodschappen aan het doen is.
“Die mededeling klopt niet”, volgens een woordvoerder van de premier.

Asperges steken moet ook als het koud is of regent. Foto ANP

Asperges steken moet ook als het koud is of regent. Foto ANP

Conclusie

De bewering dat driekwart van de bijstandsgerechtigden bestaat uit labbekakken is niet helemaal te checken, maar staat ver af van de beschikbare gegevens. De Boers uitlatingen over het aantal uitkeringen en de hoogte van de bijstand, de Somaliërs en het belgedrag van premier Rutte kloppen niet. Wij beoordelen deze uitspraken als onwaar.

    • Eppo König