Opinie

Eindelijk weten we het tijdstip van de gefotografeerde kus

De hemeldetectives hebben weer toegeslagen. Dankzij astronoom Donald Olson en zijn collega’s van de universiteit van Texas weten we nu precies hoe laat de verpleegster en de matroos elkaar op 14 augustus 1945 kusten op Times Square in New York. Fotograaf Alfred Eisenstaedt drukte om 17.51 uur op het knopje van zijn Leica.

Verder weten we juist veel niet van deze foto, vooral niet wie het zijn die hier zo hartstochtelijk het einde van de Tweede Wereldoorlog vieren. Truman heeft zojuist de capitulatie van Japan bekendgemaakt. Eisenstaedt heeft in de drukte van de vieringen geen namen genoteerd en heeft niemand onomstotelijk kunnen bewijzen dat hij het was, of zij. 17.51! Volgens Olson helpt de precieze datering in ieder geval om een aantal claims te weerleggen. Vrouwen die zeggen dat ze de kus in hun lunchpauze ontvingen kunnen wel inpakken. 17.51! Dan luncht er niemand meer...

De precisie bij de datering is bij een hedendaagse foto niets bijzonders. Camera’s en telefoons registreren nu automatisch het tijdstip waarop een foto wordt genomen. Olson moest veel moeite doen om daar achter te komen. Er staat wel een klok op de foto, maar die geeft de tijd niet prijs. Olson moest verder terug in de tijd: hij gebruikte de foto als een zonnewijzer. De schaduw van een reclamebord van hotel Astor bleek alleen op 17.51 uur die dag op deze manier het Loew’s gebouw aan de rechterkant te raken.

17.51. Om dat uit te vinden moesten Olson en zijn team duizenden oude foto’s van Times Square bekijken, een maquette bouwen en met een spiegel de zon nabootsen. 17.51! Zoveel moeite voor een tijdstip. Voor een detective is het een mager resultaat. Het maakt de kandidatenlijst iets kleiner, maar ook weer niet zoveel. Wie kaal is als hij drie haren uittrekt was het al. Niet zeker is ook of de foto aan kracht zou winnen als we wisten wie erop stonden. Nu kan het nog iedereen zijn. Niet twee mensen, maar één kus is het onderwerp van de foto.

VJ Day is de eerste keer dat Olson zijn forensische astronomie toepast op een foto. Eerder zocht hij uit waar en wanneer een aantal schilderijen geschilderd is. Zo ontdekte hij dat Monet de zonsondergang bij Entretat op 5 februari 1883 om 16.53 uur geschilderd moet hebben en Van Gogh de maan precies om 21.08 zag opkomen op 13 juli 1889. Schilders kunnen natuurlijk liegen, dat is bekend. Maar vaak gedroegen ze zich vroeger als fotografen. Misschien is de fotografie pas uitgevonden in de negentiende eeuw omdat het realisme in de kunst toen zo hoog in aanzien stond.