Opinie

Die lastenverlichting is nog steeds op de pof

Stel, u bent bezig met afvallen en maakt opeens een weekje mee dat het een kilo sneller ging dan het schema van de diëtist. Gaat u dan met een feestmaal die kilo er tussentijds weer bij eten? Omdat u vóór ligt, en er dus ‘begrotingsruimte’ is ontstaan?

Toch is dat in wezen de redenering van de coalitie. In de tocht naar begrotingsevenwicht liggen we, door een flinke meevaller in de economische groei, nu voor op het schema dat in het regeerakkoord is afgesproken. Het gaat om zo’n vijf miljard euro. En rond die vijf miljard is een merkwaardige dynamiek ontstaan.

Eerst was er het idee dat het kabinet zo’n beetje ‘uitgeregeerd’ was. Na de verkiezingen voor de Provinciale Staten resteert een Eerste Kamer waar de macht van de regeringspartijen VVD en PvdA zodanig is gedecimeerd dat effectief regeren nóg moeilijker is dan het al was. Maar er was nog altijd het vage idee rond een belastinghervorming, en toen de prognoses voor de economische groei opeens veel hoger uitpakten ontstond opeens die vijf miljard aan begrotingsruimte. Als die belastinghervorming nu eens aan Brussel werd gepresenteerd als een ‘structurele hervorming’ die het vermogen van de economie om sneller te groeien versterkte, dan kon de vijf miljard best wel een als ‘smeergeld’ bij een belastingherziening worden ingezet.

Ziedaar: een hervorming, een nieuwe missie voor het uitgeregeerde kabinet én een douceurtje voor de burger in één. Maar zoals het er nu naar uitziet, en zeker na het Kamerdebat van gisteren over de kwestie, lijkt er geen effectieve meerderheid te smeden rond zo’n hervorming. En dus rest alleen het eerste deel van het vorige week als geniaal ontvangen belastingplan: vijf miljard aan lastenverlichting, met name voor werkenden. Hervorming: nul.

Wat is hier mis mee? Allereerst is het maar de vraag of de Europese Commissie zo’n afwijking van het traject naar een tekort van nul accepteert. Misschien wel, maar het zou wel ingaan tegen de geest van het Europese begrotingsproces en gemeenschappelijke financiële verantwoordelijkheid. Een fraaie toekomstvisie daarop werd nota bene door onze eigen minister van Financiën afgelopen maandag gepresenteerd, samen met voorzitter Schultz van het Europees Parlement, voorzitter Juncker van de Europese Commissie, EU-president Tusk en ECB-topman Draghi.

Daarnaast is het ook in ons eigen belang om die vijf miljard nog niet uit te geven. Het streven naar een tekort van nul is er vooral om in de comfortabele positie te komen waarin bij economische tegenslag niet meteen hoeft te worden bezuinigd. Dat vergt zelfdiscipline bij meevallers. Zowel op de huidige weg naar dat nultekort als wanneer je er eenmaal bent. Er moeten, bij veel meewind, namelijk ook tijdelijke overschotten kunnen ontstaan. Want anders werkt het niet. Bovendien: de economische groei van nu wordt bereikt met monetaire paardenmiddelen van de ECB, die sterk inwerken op de hypotheekrente en onze huizenmarkt. Dit zijn geen normale tijden. De economie van de opkomende markten doet het slecht, de VS sputteren en Europa is verre van safe.

Waarom niet even gewacht tot de groei bestendig blijkt, tot deze beer écht geschoten is? De volgende verkiezingen zijn gepland in voorjaar 2017. Is Prinsjesdag 2016, een jaar later dan nu, dan niet een veiliger en effectiever tijdstip om als het dan zonodig moet, vijf miljard aan de kiezers uit te delen? Vijf miljard die, gezien het begrotingstekort, gewoon moeten worden geléénd om weg te kunnen geven? Er is eigenlijk maar één rationele verklaring voor het feit dat het allemaal nu al moet: de verwachting binnen het huidige kabinet dat het 2017 helemaal niet haalt.